Vụ va chạm giữa tàu Đông Phong 02 với tàu chuyển tải 18 khách du lịch Đài Loan, làm 5 người thiệt mạng tại vùng biển thuộc khu vực hang Sửng Sốt trên vịnh Hạ Long vào chiều ngày 3/10/2012, một lần nữa lại gióng lên tiếng chuông cảnh báo về công tác đảm bảo TTATGT tại đây.
Ngay sau khi sự việc xảy ra, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Ninh đã khẩn trương vào cuộc, điều tra, làm rõ, để sớm có kết luận và đưa vụ việc ra xét xử nghiêm minh trước pháp luật. Tuy nhiên, dư luận cho rằng, trong điều kiện, vào thời điểm ở một vùng nước không nhiều phương tiện ra vào, không chịu ảnh hưởng bởi gió bão hay các hiện tượng thời tiết khác thì nguyên nhân của vụ tai nạn trước hết thuộc về yếu tố chủ quan của người điều khiển phương tiện. Đây cũng là nguyên nhân của nhiều vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng khác đã từng xẩy ra trên vịnh Hạ Long.
Cách đây chưa lâu, vào ngày 17/2/2011, tại vùng biển cách đảo Ti -Tốp khoảng 150m trên vịnh Hạ Long, tàu Trường Hải 06 của Công ty TNHH Trường Hải (Hạ Long) đã bị chìm làm 12 khách du lịch gồm các quốc tịch Anh, Mỹ, Nga, Nhật, Pháp, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Úc và 1 người Việt Nam bị thiệt mạng. 9 khách nước ngoài khác đã được cứu thoát.
Ngay trong buổi chiều cùng ngày, khi vụ tai nạn xẩy ra, đoàn công tác của Bộ GTVT gồm lãnh đạo Vụ ATGT, Cục đường thủy nội địa và đại diện Ủy ban ATGT quốc gia đã tới nghiên cứu hiện trường cùng những yếu tố liên quan và nhận định, nguyên nhân vụ đắm tàu không nằm ngoài 2 yếu tố là qui trình vận hành và yếu tố kỹ thuật, chất lượng phương tiện. Nhận định này đã hoàn toàn khớp với kết quả điều tra của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh.
Ngày 15/8/2012 tại phiên tòa sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh xét xử vụ đắm tàu Trường Hải 06, thuyền trưởng Nguyễn Văn Minh và máy trưởng Đỗ Văn Thắng, đã khai nhận; khi neo tàu, tắt máy, Thắng đã không đóng van thông sông, vì vậy nước biển đã đi vào theo đường ống “thông sông”, đến đường ống bơm chung, làm cho đường ống bơm chung bị bật mối nối dẫn đến nước biển chảy vào khoang máy làm tàu bị chìm. Trong quá trình nước tràn vào tàu, khách trên tàu phát hiện có hiện tượng tàu bị nghiêng đã có ý kiến phản ánh nhưng do Minh không phân công người trực ca trên tàu theo qui định nên không có ai tiếp nhận ý kiến của du khách để xem xét xử lý. Trong khi đó, Minh, Thắng và các nhân viên phục vụ vẫn ngồi chơi trên tàu rồi đi ngủ luôn.
Chính yếu tố chủ quan và thái độ vô trách nhiệm của thuyền trưởng, máy trưởng và các thuyền viên trên tàu đã dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng này.
Tàu Đông Phong 02 và xuồng chuyển tải chở 18 khách du lịch Đài Loan sau khi được trục vớt.
3 tháng sau vụ đắm tàu Trường Hải 06, tại khu vực trước cửa hang Bồ Nâu - Sửng Sốt vào chiều ngày 8/5/2011, Tàu QN 2070 của Công ty TNHH Hải Long chở 28 khách du lịch người Pháp cũng lại bị ngập nước và chìm. Rất may, trong khi sự cố xẩy ra, một chiếc tàu khác cũng của Công ty TNHH Hải Long đã kịp thời ứng cứu nên không có thiệt hại về người. Kết luận của cơ quan CSĐT Công an Quảng Ninh cho thấy, nguyên nhân chìm tàu QN 2070 cũng xuất phát từ ý thức chủ quan của thuyền trưởng và máy trưởng trên tàu.
Trở lại vụ va chạm giữa tàu Đông Phong 02 và xuồng chở 18 khách du lịch Đài Loan làm 5 người bị thiệt mạng; các nhân chứng có mặt tại hiện trường cho biết, khi tàu Đông Phong 02 và xuồng chở khách du lịch Đài Loan rời cầu cảng khoảng 100m thì chiếc xuồng bỗng nhiên “cắt mặt”, ngang qua trước tàu Đông Phong 02, vụ va chạm đã làm mũi tàu Đông Phong 02 mắc vào các thanh giằng che nắng của xuồng, số khách trên xuồng do hốt hoảng đã dồn về một bên làm mất cân bằng, người điều khiển phương tiện do xử lý không kịp nên đã dẫn đến chìm xuồng.
Điều đáng nói là ngay sau khi lực lượng cứu hộ trục vớt được chiếc xuồng lên thì nhận thấy, tất cả các phao cứu sinh đều vẫn còn ở nguyên vị trí trên xuồng. Điều này cho thấy, thuyền trưởng đã không nhắc nhở và bắt buộc người trên xuồng phải đeo phao cứu sinh theo qui định trước khi đưa phương tiện vào hoạt động. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây nên hậu quả nặng nề cho vụ tai nạn này.
Ngay sau vụ tai nạn trên tàu Trường Hải 06, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Quyết định số 716/2011/QĐ-UBND về việc quản lý hoạt động của tàu vận chuyển khách tham quan du lịch và tàu lưu trú khách du lịch trên vịnh Hạ Long, cùng nhiều văn bản khác chỉ đạo kiên quyết việc thực hiện Quyết định 716, nhằm đảm bảo an toàn cho du khách tham quan vịnh Hạ Long. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm những qui định trong quyết định này vẫn còn xẩy ra.
Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2012, thông qua công tác TTKS, lực lượng Cảnh sát đường thủy Công an Quảng Ninh đã phát hiện lập biên bản xử lý vi phạm, tạm đình chỉ hoạt động tới 23 phương tiện tàu, xuồng vận chuyển khách du lịch vi phạm các qui định về đảm bảo TTATGT đường thủy với các lỗi có nguy cơ gây tai nạn cao như, phương tiện không đăng ký đăng kiểm, không trang bị đầy đủ trang thiết bị an toàn, chở quá số người theo qui định, thuyền viên, người lái phương tiện không có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn nghiệp vụ theo qui định, chạy sai luồng tuyến…
Ông Nguyễn Anh Đức, người đã từng nhiều năm điều khiển phương tiện đưa khách tham quan vịnh Hạ Long, hiện là Phó Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư thương mại, dịch vụ du lịch Bài Thơ cho biết, trong số các tàu chở khách tham quan du lịch vịnh Hạ Long hiện vẫn còn tình trạng nhiều thuyền trưởng khi điều khiển phương tiện còn chủ quan trong hành trình trên các luồng tuyến, chưa tính hết được các yếu tố khách quan tác động như dòng chảy, sức gió, khi tránh, vượt đối với các phương tiện khác hoặc khi cập bến, rời bến… nhất là khi thời tiết có những biến động bất thường.
Để ngăn chặn các vụ TNGT do lỗi chủ quan của những người điều khiển phương tiện gây nên theo ông Đức, ngoài việc tăng cường kiểm tra giám sát của các cơ quan chức năng, các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh vận chuyển khách du lịch tham quan vịnh cần phải thực hiện nghiêm các qui định của các cấp chính quyền và các ngành chức năng, chủ động kiểm tra, bám sát hành trình của các phương tiện, đôn đốc nhắc nhở, thông báo tình hình kịp thời nhằm chủ động tránh trước những nguy cơ mất an toàn có thể xẩy ra
