Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), bắt đầu từ 11/6, lãi suất huy động từ 1 đến 12 tháng giảm từ 11% xuống còn 9%/năm. Đây là một trong những tiền đề quan trọng để NH điều chỉnh các lãi suất cơ bản khác, trong đó có lãi suất cho vay. Trong điều kiện trên 80% vốn sản xuất của doanh nghiệp (DN) hiện phải dựa vào vốn vay NH thì việc lãi suất cho vay được điều chỉnh giảm trên diện rộng trong thời gian tới sẽ có một ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng DN. Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, lãi suất cho vay sẽ không thể giảm ngay mà sẽ được các NH điều chỉnh giảm theo lộ trình với độ trễ thường là 3 tháng.
Các ngân hàng đều đồng thuận giảm lãi suất huy động
Bà Nguyễn Thị Hồng, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN cho biết: Bắt đầu từ 11/6, NHNN chính thức áp dụng các mức lãi suất mới. Theo đó, trần lãi suất huy động không kỳ hạn và dưới 1 tháng, giảm từ 3% xuống 2%. Lãi suất huy động từ 1-12 tháng, giảm từ 11% xuống 9%. Với lãi suất trung và dài hạn trên 12 tháng sẽ do các NH và người gửi tiền tự thỏa thuận. Đây là bước đi để tiến tới gạt bỏ trần lãi suất huy động với tiền gửi VND trong tương lai khi thời điểm thuận lợi đến.
Còn với lãi suất cho vay, hiện đang áp dụng với 4 lĩnh vực ưu tiên là 14%/năm. Từ 11/6, mức lãi suất trần cho vay giảm còn 13%/năm. Từ nay đến cuối năm, NHNN sẽ duy trì tương đối ổn định các mức lãi suất này. Nếu phải điều chỉnh cho phù hợp điều kiện cụ thể, mức điều chỉnh sẽ rất nhỏ, tổng mức điều chỉnh là không lớn.
Có thể nói rằng, đợt điều chỉnh giảm lãi suất huy động này của NHNN đã nhận được sự đồng thuận mạnh mẽ từ dư luận xã hội, đặc biệt là các ngân hàng thương mại (NHTM) và cộng đồng DN. Ngay sau khi NHNN điều chỉnh giảm các mức lãi suất, đa phần các NHTM đều đã chủ động triển khai điều chỉnh giảm lãi suất huy động và cho vay với nhiều gói tín dụng mới.
Theo đó, từ 11/6, các NH đều ấn định lãi suất huy động đối với tiền gửi có kỳ hạn từ 12 tháng trở lên phổ biến từ 8-10%/năm và lãi suất cho vay ưu đãi đối với 4 nhóm ưu tiên xuống còn 12-13%. Còn theo ý kiến của nhiều DN, nếu các NHTM nghiêm chỉnh áp dụng mức lãi suất cho vay ưu đãi là 12-13% ngay sau khi điều chỉnh giảm lãi suất huy động xuống 9% thì hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN sẽ có chuyển biến tích cực trong 6 tháng cuối năm.
Bởi với mặt bằng lãi suất cho vay mới, gánh nặng chi phí vốn vay của DN sẽ nhẹ hơn rất nhiều. Tâm lý lo ngại rủi ro mất vốn, nợ khó đòi của NH cũng dần dần sẽ được giải tỏa. Đặc biệt là sau một thời gian sắp xếp các tồn tại về nợ vay, các DN có thể cân đối lại nguồn vốn để tính đến bài toán đầu tư, phát triển trong 6 tháng cuối năm.
Lãi suất cho vay trên diện rộng sẽ được điều chỉnh giảm theo lộ trình
Trao đổi với PV Báo CAND bên lề hội thảo “Quản trị dòng vốn hiệu quả, cơ hội đầu tư 6 tháng cuối năm” do VCCI tổ chức tại Hà Nội về việc lãi suất cho vay có giảm ngay trên diện rộng ngay sau khi NHNN điều chỉnh giảm lãi suất huy động về 9%, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng: Với mức giảm lãi suất huy động lần này, chúng ta hoàn toàn có thể hy vọng sau một thời gian nhất định, lãi suất cho vay cũng sẽ được điều chỉnh giảm trên diện rộng.
Tuy nhiên, các NHTM sẽ không thể giảm lãi suất cho vay ngay được, mức giảm sẽ từ từ và độ trễ sẽ rơi vào khoảng 3 tháng. Lý do là các NHTM đã huy động vốn trong dân cư và DN từ trước với các mức lãi suất huy động cao hơn thời điểm hiện tại rất nhiều. Do vậy, các NH này sẽ cần một khoảng thời gian nhất định nhằm "trộn” các loại vốn này vào với nhau, sau đó sẽ đưa ra mức lãi suất hợp lý nhất. Nói cách khác, lãi suất cho vay trên diện rộng sẽ được các NHTM điều chỉnh giảm theo lộ trình.
Đề cập đến việc vì sao NHNN không áp trần lãi suất cho vay đối với tất cả các đối tượng DN trên diện rộng mà chỉ áp trần lãi suất vay ưu đãi 13% đối với 4 nhóm DN ưu tiên là nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ, DN nhỏ và vừa, đại diện NHNN cho biết: Nếu áp dụng một mức trần lãi suất cho vay chung sẽ dẫn đến tình trạng cào bằng lãi suất cho vay đối với tất cả các đối tượng khách hàng, không phân biệt được các đối tượng cần khuyến khích và đối tượng không khuyến khích.
Quan điểm của NHNN là các lĩnh vực ưu tiên cần có một mức lãi suất thấp hơn; trong khi đó, đối với các lĩnh vực không khuyến khích, là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro, phải kiểm soát chặt chẽ theo chủ trương của Chính phủ, thì lãi suất cho vay có thể cao hơn. Điều này cũng đồng nghĩa với việc, dù lãi suất sẽ được điều chỉnh giảm trong thời gian tới nhưng không phải đối tượng DN nào cũng được hưởng lãi suất vay vốn 12%.
Sự sàng lọc DN tiếp tục diễn ra và nhiều DN sẽ vẫn phải tiếp tục bán tài sản để cơ cấu nợ. Bởi trên thực tế, để được hưởng lãi suất vay ưu đãi 12-13%, chắc chắn các NHTM sẽ thắt chặt hơn các điều kiện vay vốn. Và với những điều kiện tương đối khắt khe này sẽ có rất nhiều DN không thể đáp ứng đủ
