Sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thả nổi lãi suất huy động kỳ hạn trên 12 tháng, NH TMCP Phương Tây (Western Bank) đã “chơi trội” khi niêm yết lãi suất huy động kỳ hạn 13 tháng lên tới 14%/năm. Lúc đó, nhiều ý kiến cho rằng Western Bank đã châm ngòi cho một cuộc đua lãi suất huy động mới. Song, chỉ sau vài ngày, NH này đã phải điều chỉnh giảm về 12,5%/năm. Tuy nhiên, cuộc đua lãi suất huy động như dự kiến dù không ồn ào nhưng vẫn âm ỉ với nhiều chiêu lách trần khá “cao tay”.
Sáng 26/6, dạo một vòng quanh một số tuyến phố lớn ở Hà Nội, nơi có nhiều chi nhánh NH như Trần Hưng Đạo, Láng Hạ, Lê Văn Lương… ghi nhận của chúng tôi là lượng khách đến giao dịch khá vắng vẻ. Tại chi nhánh giao dịch của NH T. trên phố Lê Văn Lương, khi chúng tôi yêu cầu gửi 700 triệu đồng với kỳ hạn 9 tháng, nhân viên ở đây cho biết mức lãi suất cao nhất vẫn chỉ 9%/năm.
Khách hàng có thể lựa chọn hình thức gửi khác theo chương trình An Phú Lộc, thì lãi suất 9 tháng sẽ là 8,4%, nhưng được tặng thêm thẻ mua hàng siêu thị, cứ mỗi 10 triệu sẽ được thẻ trị giá 50.000 đồng. 700 triệu sẽ được tặng thêm 3,5 triệu đồng. Tính ra, lãi suất thực mà người gửi được nhận là 9,4%, cao hơn trần quy định 0,4%. Điều kiện là người gửi không được rút trước hạn.
Tại một chi nhánh “hàng xóm” là NH P. cũng nằm trên phố Lê Văn Lương, khi nghe chúng tôi đặt vấn đề, cô nhân viên ở đây yêu cầu đợi một lát và nhấc điện thoại gọi đi đâu đó. Lát sau, cô vui vẻ cho biết nếu gửi 9 tháng, lãi suất sẽ chỉ 9%/năm. Tuy nhiên, nếu gửi ngắn hạn hơn, từ 1-3 tháng, lãi suất khách được hưởng sẽ là 10%, cao hơn trần quy định 1%. Tất nhiên, số tiền chênh này sẽ không được thể hiện trên sổ sách mà sẽ gửi trực tiếp cho khách hàng.
Gửi dưới 12 tháng thì lãi suất vẫn chỉ 9%/năm, đó là câu trả lời của hàng chục chi nhánh NH lớn nhỏ mà chúng tôi thăm dò. Tuy nhiên, để thu hút khách, nhiều NH đã khuyến mại bằng cách tặng những món quà có giá trị.
Trường hợp khách hàng gửi 12 tháng, nhưng rút trước kỳ hạn sẽ được hưởng lãi suất siêu linh hoạt mức 9%, thay vì 2% như quy định.
Tuy nhiên, bên cạnh một số NH lách lãi suất huy động, hầu hết các NH đều thực hiện khá tốt trần huy động.
Về việc các NH lách trần lãi suất huy động, chính NHNN cũng thừa nhận có hiện tượng một số tổ chức tín dụng đã triển khai một số sản phẩm tiền gửi rút gốc linh hoạt, tiền gửi lãi suất bậc thang áp dụng cho kỳ hạn gửi tiền thực tế. Một số tổ chức tín dụng nhận tiền gửi kỳ hạn trên 12 tháng và cho phép người gửi tiền hưởng lãi suất trên 12 tháng khi rút trước hạn.
Ví dụ: khách hàng đến gửi 1 tỷ đồng, NH sẽ làm sổ tiết kiệm kỳ hạn 13 tháng lãi suất 14%/năm. Nhưng sau 3 tháng khách hàng có thể đến rút sổ tiết kiệm vẫn hưởng được mức lãi suất 14%/năm. Tuy nhiên, theo một vị lãnh đạo NH, hình thức lách lãi suất này chỉ áp dụng với khách hàng cũ, quen biết, không mời chào rộng rãi.
Khi thả nổi lãi suất huy động kỳ hạn dài, NHNN cho rằng, đây là cơ hội cho các NH cơ cấu lại nguồn vốn theo kỳ hạn và cũng là bước đi để tiến tới dỡ bỏ trần huy động trong thời gian tới. NHNN cho rằng, khả năng đua lãi suất sẽ không xảy ra, bởi thời gian qua, thanh khoản của hệ thống NH đã tốt lên, nhiều NH thừa tiền mà không thể cho vay.
Một số chuyên gia nhận định rằng có thể trong tháng 7 tới, NHNN sẽ bỏ hoàn toàn trần lãi suất, trả lại cho thị trường quyết định, chỉ điều hành gián tiếp bằng các công cụ truyền thống qua lãi suất tái cấp vốn, lãi suất tái chiết khấu...
