Kỳ vọng vào sự đột phá từ chế độ đãi ngộ trong thể thao

Nếu được thông qua, đây sẽ là bước đột phá chưa từng có trong chính sách đãi ngộ, chế độ thưởng và chăm sóc y tế dành cho huấn luyện viên (HLV), vận động viên (VĐV) của thể thao Việt Nam.

Từ thực trạng khó khăn đến thay đổi mang tính đột phá

Hiện nay, chế độ dành cho VĐV, HLV được thực hiện theo ba văn bản chính. Ba văn bản này gồm Nghị định số 152/2018/NĐ-CP; Nghị định số 36/2019/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao; Thông tư số 86/2020/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định chi tiết chế độ dinh dưỡng đặc thù đối với huấn luyện viên thể thao thành tích cao, vận động viên thể thao thành tích cao.

Theo đó, một VĐV khi tập trung đội tuyển quốc gia nhận tiền công trung bình khoảng 7 triệu đồng/tháng, tiền ăn 320.000 đồng/ngày. Các mức này được áp dụng cào bằng, không phân biệt giữa VĐV chưa có thành tích và nhà vô địch SEA Games, VĐV giành huy chương ASIAD hay Olympic, dẫn đến những vấn đề khó nói về động lực phấn đấu của VĐV.

Thu nhập thấp, tuổi nghề ngắn, rủi ro cao khiến nhiều tài năng trẻ không mặn mà với con đường thể thao chuyên nghiệp. 

Cũng may, một số địa phương, trong đó có Hà Nội, đưa ra các mức hỗ trợ, đãi ngộ với VĐV được tập trung ở đội tuyển quốc gia, đội tuyển trẻ quốc gia. Bên cạnh đó, còn có chế độ hỗ trợ VĐV đạt thành tích quốc tế theo chu kỳ giải đấu. Nhờ đó, VĐV ở các địa phương này cũng bớt lo chuyện “cơm, áo, gạo, tiền”. Nhưng không phải địa phương nào cũng áp dụng chế độ như vậy. Và chế độ cho HLV, VĐV ở đội tuyển quốc gia hiện nay vẫn là “điểm nghẽn” về đãi ngộ, thu hút. Điều này càng đáng lưu tâm khi giá cả nhiều mặt hàng, chi phí các mảng khác tăng.

Vấn đề dinh dưỡng, y tế cũng là “điểm nghẽn”. Đặc biệt, ở mảng y tế không có quy định về chế độ đãi ngộ đối với nhân viên y tế phục vụ các đội tuyển. Khoảng trống này đã khiến nhiều đội tuyển quốc gia đành tự xoay xở với khâu chăm sóc sức khỏe VĐV, nhất là khi đội ngũ bác sĩ, nhân viên y tế nói chung tại các địa điểm huấn luyện thể thao quốc gia quá thiếu so với nhu cầu của các đội tuyển. Từ đó, nhiều VĐV không thể phát huy hết năng lực, luôn đối mặt nguy cơ chấn thương do không được chăm sóc y tế kịp thời, liên tục.

Dự thảo Nghị định số 152 sửa đổi mà Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xin ý kiến lần này được đánh giá là “bước đột phá” về mức đãi ngộ cho HLV, VĐV, đặc biệt là với VĐV. Tiền lương của VĐV đội tuyển quốc gia sẽ tăng từ 7 triệu lên trung bình 14 triệu đồng/tháng; tiền ăn từ 320.000 đồng lên 405.000 đồng/ngày.

Tiền thưởng huy chương tăng mạnh: HCV Olympic từ 350 triệu đồng lên 3,5 tỉ đồng; HCV ASIAD từ 140 triệu đồng lên 700 triệu đồng; HCV SEA Games từ 45 triệu đồng lên 60 triệu đồng. Nếu phá kỷ lục, VĐV được thưởng thêm bằng một nửa mức thưởng HCV ở giải đó.

Theo dự thảo, lần đầu tiên có chế độ phụ cấp hằng tháng kéo dài theo chu kỳ giải đấu cho VĐV xuất sắc. Trong đó, VĐV đoạt HCV Olympic nhận 40 triệu đồng/tháng, HCV ASIAD nhận 20 triệu đồng/tháng, vượt qua vòng loại Olympic hoặc giành huy chương Paralympic nhận 10 triệu đồng/tháng.

HLV cũng được tăng mạnh tiền công. HLV trưởng đội tuyển quốc gia từ 505.000 đồng/ngày lên 1,01 triệu đồng/ngày; HLV đội trẻ quốc gia từ 270.000 đồng/ngày lên 540.000 đồng/ngày.

Cũng trong dự thảo Nghị định 152 sửa đổi, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch cùng ngành Thể thao đã đưa ra đề xuất về chính sách đãi ngộ dành cho nhân viên y tế phục vụ các đội tuyển thể thao.

Đây là lần đầu tiên lực lượng bác sĩ, kỹ thuật viên y tế được đề cập cụ thể trong một nghị định về chế độ, chính sách cho thể thao thành tích cao.

Theo đó, các bác sĩ không hưởng lương từ ngân sách Nhà nước sẽ được chi trả với mức tương đương huấn luyện viên đội tuyển quốc gia ở cấp tương ứng. Tương tự, kỹ thuật viên y tế cũng sẽ nhận lương tương đương mức chi dành cho vận động viên đội tuyển tương ứng...

Hứa hẹn cú hích cho thể thao Việt Nam

Theo lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau 7 năm thực hiện, các chính sách cũ đã bộc lộ bất cập: chồng chéo, khoảng trống về bảo hiểm, đào tạo nghề sau giải nghệ, chăm sóc y tế... Nói chung là chưa đáp ứng được yêu cầu nâng tầm thể thao đỉnh cao. Nghị định mới sẽ điều chỉnh toàn diện, tạo hành lang pháp lý vững chắc, bảo đảm quyền lợi và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho HLV, VĐV.

Và sự lan tỏa của việc này sẽ không chỉ dừng lại ở cấp độ đội tuyển quốc gia. Nhiều địa phương, ngành đã và đang áp dụng các chế độ đãi ngộ cho HLV, VĐV của mình giành thành tích quốc tế cũng có thể tham khảo để bổ sung.

Như trường hợp của thể thao Hà Nội chẳng hạn. Trong Quy định một số chế độ thu hút, đãi ngộ đặc thù đối với vận động viên, huấn luyện viên đạt thành tích cao của TP Hà Nội được áp dụng từ năm 2024, được coi là đột phá với thể thao Hà Nội, dù có nhiều mức hỗ trợ cho VĐV đoạt huy chương tại các giải đấu. Tuy nhiên, so với dự thảo Nghị định số 152 sửa đổi lại không có mục khen thưởng, đãi ngộ theo chu kỳ giải đấu với VĐV giành huy chương Olympic trẻ. Cho nên, việc đề xuất có chế độ đãi ngộ cho VĐV giành huy chương Olympic trẻ cũng là hợp lý.

Còn Trưởng bộ môn bi sắt (Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội) Đặng Xuân Vui, đánh giá, đây là bước đi mạnh mẽ, sẽ tạo đột phá cho công tác tuyển chọn VĐV. “Muốn có nhân tài, phải có đãi ngộ hợp lý để gia đình yên tâm cho con theo nghề. Với mức chi như đề xuất tại dự thảo Nghị định số 152 sửa đổi, tôi tin là nhiều gia đình sẽ cho con theo thể thao đỉnh cao nhiều hơn hiện nay”.

Tuy nhiên, các mức chi trên vẫn là từ ngân sách Nhà nước. Song hành đó, vẫn cần sự chung tay từ các Liên đoàn, Hiệp hội thể thao để tạo nguồn lực bền vững, tiếp tục đồng hành với HLV, VĐV. Bởi rõ ràng, mức đãi ngộ cho HLV, VĐV có thể tăng nhưng những điều kiện khác để vươn tới đỉnh cao, những tấm huy chương Olympic, ASIAD, SEA Games... vẫn cần thêm nguồn lực đầu tư. Hiểu theo cách khác, thưởng dù rất lớn nhưng làm thế nào để đạt được mức thưởng, đãi ngộ theo chu kỳ giải đấu như dự thảo Nghị định số 152 sửa đổi đề cập mới là câu chuyện khác.

Kỳ vọng đặt vào nghị định mới không chỉ là con số tiền thưởng, tiền lương tăng lên, mà là sự thay đổi tư duy về đầu tư cho con người – yếu tố cốt lõi của thể thao thành tích cao. Khi chế độ đãi ngộ đủ mạnh, cùng với cơ chế xã hội hóa phù hợp, thể thao Việt Nam sẽ có nền tảng vững vàng để bứt phá, không chỉ hướng tới thành tích ở SEA Games, ASIAD mà còn đủ sức liên tục cạnh tranh huy chương ở Olympic – mục tiêu lớn nhất của thể thao nước nhà.