Ký ức hào hùng về ngày Côn Đảo được giải phóng

Tại hội thảo khoa học cấp quốc gia "Đại thắng mùa Xuân 1975 với kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc Việt Nam" diễn ra tại TP Hồ Chí Minh ngày 20/4/2025, những hồi ức xúc động của bà Hoàng Thị Khánh - một nữ tù chính trị từng bị giam tại Côn Đảo đã đưa người nghe trở lại thời khắc lịch sử đầy bi tráng, oanh liệt của dân tộc.

Bà Hoàng Thị Khánh - nguyên Đội trưởng Đội Võ trang tuyên truyền thuộc Ban Tuyên huấn khu Sài Gòn - Gia Định, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Thành ủy TP Hồ Chí Minh, Trưởng Ban liên lạc cựu tù chính trị và tù binh TP Hồ Chí Minh. Đôi mắt người nữ chiến sĩ năm nào như ánh lên sự tự hào và hạnh phúc tột cùng: "Niềm vui chiến thắng được chờ đợi suốt thời gian bị bắt, tù đày. Khi nghe tin, chúng tôi không ai đứng vững, mọi người khuỵu xuống vừa hô vừa khóc: Mình thắng rồi, mình sống rồi! Bác Hồ muôn năm! Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm!".

1.jpg -0
Bà Hoàng Thị Khánh xúc động chia sẻ giây phút giải phóng Côn Đảo.

Tháng 4/1975, tình hình tại Côn Đảo ngày càng căng thẳng. Kẻ địch tăng cường khám xét, chuyển phòng, hạn chế tiếp xúc của tù chính trị. Nhờ hai chiếc radio giấu được trong Trại 6B, tù nhân chính trị nắm được tin tức chiến sự, từ đó thầm theo dõi bước tiến thần tốc của quân ta giải phóng các tỉnh phía Nam. Tuy nhiên, ngày 24/4, cả hai chiếc radio bị phát hiện và tịch thu. Từ đó, thông tin duy nhất đến với tù chính trị là qua hành vi bất thường của lính trại - không cho tù ra ngoài, tự tay mang cơm, nước, hạn chế mọi hoạt động thường nhật.

Bà Khánh kể: "Khoảng 4 ngày sau, chúng tôi thấy địch đào bới phía sau trại, sau mới biết là chúng đang gài mìn. Chúng tôi đoán, quân ta đã đến gần Sài Gòn và có thể địch sẽ thủ tiêu chúng tôi trước khi rút chạy. Nếu có chết, chúng tôi cũng muốn chết đàng hoàng. Vì vậy, chị em bàn nhau ăn mặc chỉn chu, giữ vững tinh thần và chuẩn bị tổ chức ngày Quốc tế Lao động 1/5 thật tươm tất".

Rạng sáng 1/5/1975, Trại trưởng Trại 6B bất ngờ mở cửa buồng giam và nói: "Mấy bà ra đi, bên mấy bà thắng rồi." Cảnh giác trước những âm mưu thâm độc, chị Dung Tiến đã dõng dạc yêu cầu bằng chứng. Chỉ đến khi radio phát tiếng đọc Thiết quân luật trang nghiêm của Thượng tướng Trần Văn Trà, mọi người mới vỡ òa: "Mình thắng rồi, mấy chị ơi! Mình sống rồi!".

Chùm chìa khóa trong tay những người tù chính trị không chỉ mở cánh cửa Trại 6B, mà còn mở ra một chương mới cho toàn bộ hơn 4.000 tù nhân trên đảo. Họ đã tự giải phóng chính mình, tổ chức lực lượng, bảo vệ an ninh, thành lập chính quyền cách mạng.

2.jpg -0
Du khách tham quan nhà tù Côn Đảo, nơi giam giữ các chiến sĩ cách mạng kiên cường.

Ngay sáng 1/5, đại diện các trại họp bàn, lập Đảng ủy đảo do đồng chí Trịnh Văn Tư làm Bí thư. Đại diện phụ nữ có chị Hai Nhân và chị Phạm Thị Đào (Hai Hà) tham gia Ủy ban Hòa hợp, Hòa giải dân tộc tỉnh Côn Sơn. Đặc biệt, Linh mục Phạm Gia Thụy - người từng đấu tranh vì cải thiện điều kiện lao tù cũng tham gia tích cực vào chính quyền cách mạng, xây dựng hòa giải dân tộc. Ông cùng các lực lượng trên đảo thống nhất thành lập chính quyền cách mạng lâm thời, giữ gìn trật tự và bảo vệ đảo.

Số vũ khí thu được từ kho quân sự và do Trung đội Bảo an giao nộp đã giúp hình thành một tiểu đoàn vũ trang đủ sức kiểm soát tình hình, giải thoát các tù nhân còn bị cùm, bị xiềng xích. Đến 8h ngày 1/5, lực lượng cách mạng hoàn toàn làm chủ thị trấn Côn Đảo và trong ngày đã tiếp quản sân bay, đài rađa, Chi khu Quân sự.

Đêm 3/5, ba trinh sát người nhái từ ngoài khơi vào Côn Đảo cho biết: Bộ Tổng Tham mưu đã cử Tiểu đoàn 445 và một phần Sư đoàn Sao Vàng ra giải phóng đảo. Tuy nhiên, khi phát hiện đảo vẫn sáng đèn, đoàn đã e ngại địch còn kiểm soát. Sau khi trinh sát báo tin, Ban Chỉ huy đã vào đất liền gặp Đảng ủy đảo. Cuộc gặp mặt đầy xúc động ấy kết thúc bằng cái ôm siết chặt, sự thán phục của các chiến sĩ giải phóng: "Rất biết ơn các đồng chí đã tự giải phóng và giữ gìn nguyên vẹn đảo. Không đổ một giọt máu, mừng lắm!".

Sáng 4/5, khắp đảo vang rền khẩu hiệu: "Chào mừng Quân giải phóng miền Nam! Bộ đội Cụ Hồ muôn năm!", những câu hô như vang dội cả bầu trời sau bao năm câm lặng nơi địa ngục trần gian.

Chiều 4/5/1975, tại sân trụ sở Ủy ban cách mạng, lễ mừng Côn Đảo hoàn toàn giải phóng được tổ chức trong không khí trang nghiêm, xúc động. Hàng ngàn tù nhân với thân thể tiều tụy nhưng ánh mắt sáng ngời hy vọng đã đứng dưới lá cờ đỏ sao vàng, ngẩng cao đầu chào đón ngày giải phóng. Ngay sau giải phóng, các lực lượng nữ được tổ chức lại thành nhiều bộ phận: Người may bao tải, người nấu ăn, chăm sóc thương bệnh binh; người đảm nhận công tác giáo dục, văn hóa chuẩn bị cho tương lai phục vụ đất nước. Tối 4/5, chuyến tàu chiến thắng đầu tiên đưa 549 người già yếu về đất liền, mở ra một chương mới: Côn Đảo sẽ không còn là nơi giam cầm, mà là biểu tượng của ý chí kiên cường, của sức mạnh đoàn kết và khát vọng độc lập, tự do.

Nguyễn Cảnh

Các tin khác

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.