Ký ức hào hùng về ngày Côn Đảo được giải phóng

Tại hội thảo khoa học cấp quốc gia "Đại thắng mùa Xuân 1975 với kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc Việt Nam" diễn ra tại TP Hồ Chí Minh ngày 20/4/2025, những hồi ức xúc động của bà Hoàng Thị Khánh - một nữ tù chính trị từng bị giam tại Côn Đảo đã đưa người nghe trở lại thời khắc lịch sử đầy bi tráng, oanh liệt của dân tộc.

Bà Hoàng Thị Khánh - nguyên Đội trưởng Đội Võ trang tuyên truyền thuộc Ban Tuyên huấn khu Sài Gòn - Gia Định, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Thành ủy TP Hồ Chí Minh, Trưởng Ban liên lạc cựu tù chính trị và tù binh TP Hồ Chí Minh. Đôi mắt người nữ chiến sĩ năm nào như ánh lên sự tự hào và hạnh phúc tột cùng: "Niềm vui chiến thắng được chờ đợi suốt thời gian bị bắt, tù đày. Khi nghe tin, chúng tôi không ai đứng vững, mọi người khuỵu xuống vừa hô vừa khóc: Mình thắng rồi, mình sống rồi! Bác Hồ muôn năm! Đảng Cộng sản Việt Nam muôn năm!".

1.jpg -0
Bà Hoàng Thị Khánh xúc động chia sẻ giây phút giải phóng Côn Đảo.

Tháng 4/1975, tình hình tại Côn Đảo ngày càng căng thẳng. Kẻ địch tăng cường khám xét, chuyển phòng, hạn chế tiếp xúc của tù chính trị. Nhờ hai chiếc radio giấu được trong Trại 6B, tù nhân chính trị nắm được tin tức chiến sự, từ đó thầm theo dõi bước tiến thần tốc của quân ta giải phóng các tỉnh phía Nam. Tuy nhiên, ngày 24/4, cả hai chiếc radio bị phát hiện và tịch thu. Từ đó, thông tin duy nhất đến với tù chính trị là qua hành vi bất thường của lính trại - không cho tù ra ngoài, tự tay mang cơm, nước, hạn chế mọi hoạt động thường nhật.

Bà Khánh kể: "Khoảng 4 ngày sau, chúng tôi thấy địch đào bới phía sau trại, sau mới biết là chúng đang gài mìn. Chúng tôi đoán, quân ta đã đến gần Sài Gòn và có thể địch sẽ thủ tiêu chúng tôi trước khi rút chạy. Nếu có chết, chúng tôi cũng muốn chết đàng hoàng. Vì vậy, chị em bàn nhau ăn mặc chỉn chu, giữ vững tinh thần và chuẩn bị tổ chức ngày Quốc tế Lao động 1/5 thật tươm tất".

Rạng sáng 1/5/1975, Trại trưởng Trại 6B bất ngờ mở cửa buồng giam và nói: "Mấy bà ra đi, bên mấy bà thắng rồi." Cảnh giác trước những âm mưu thâm độc, chị Dung Tiến đã dõng dạc yêu cầu bằng chứng. Chỉ đến khi radio phát tiếng đọc Thiết quân luật trang nghiêm của Thượng tướng Trần Văn Trà, mọi người mới vỡ òa: "Mình thắng rồi, mấy chị ơi! Mình sống rồi!".

Chùm chìa khóa trong tay những người tù chính trị không chỉ mở cánh cửa Trại 6B, mà còn mở ra một chương mới cho toàn bộ hơn 4.000 tù nhân trên đảo. Họ đã tự giải phóng chính mình, tổ chức lực lượng, bảo vệ an ninh, thành lập chính quyền cách mạng.

2.jpg -0
Du khách tham quan nhà tù Côn Đảo, nơi giam giữ các chiến sĩ cách mạng kiên cường.

Ngay sáng 1/5, đại diện các trại họp bàn, lập Đảng ủy đảo do đồng chí Trịnh Văn Tư làm Bí thư. Đại diện phụ nữ có chị Hai Nhân và chị Phạm Thị Đào (Hai Hà) tham gia Ủy ban Hòa hợp, Hòa giải dân tộc tỉnh Côn Sơn. Đặc biệt, Linh mục Phạm Gia Thụy - người từng đấu tranh vì cải thiện điều kiện lao tù cũng tham gia tích cực vào chính quyền cách mạng, xây dựng hòa giải dân tộc. Ông cùng các lực lượng trên đảo thống nhất thành lập chính quyền cách mạng lâm thời, giữ gìn trật tự và bảo vệ đảo.

Số vũ khí thu được từ kho quân sự và do Trung đội Bảo an giao nộp đã giúp hình thành một tiểu đoàn vũ trang đủ sức kiểm soát tình hình, giải thoát các tù nhân còn bị cùm, bị xiềng xích. Đến 8h ngày 1/5, lực lượng cách mạng hoàn toàn làm chủ thị trấn Côn Đảo và trong ngày đã tiếp quản sân bay, đài rađa, Chi khu Quân sự.

Đêm 3/5, ba trinh sát người nhái từ ngoài khơi vào Côn Đảo cho biết: Bộ Tổng Tham mưu đã cử Tiểu đoàn 445 và một phần Sư đoàn Sao Vàng ra giải phóng đảo. Tuy nhiên, khi phát hiện đảo vẫn sáng đèn, đoàn đã e ngại địch còn kiểm soát. Sau khi trinh sát báo tin, Ban Chỉ huy đã vào đất liền gặp Đảng ủy đảo. Cuộc gặp mặt đầy xúc động ấy kết thúc bằng cái ôm siết chặt, sự thán phục của các chiến sĩ giải phóng: "Rất biết ơn các đồng chí đã tự giải phóng và giữ gìn nguyên vẹn đảo. Không đổ một giọt máu, mừng lắm!".

Sáng 4/5, khắp đảo vang rền khẩu hiệu: "Chào mừng Quân giải phóng miền Nam! Bộ đội Cụ Hồ muôn năm!", những câu hô như vang dội cả bầu trời sau bao năm câm lặng nơi địa ngục trần gian.

Chiều 4/5/1975, tại sân trụ sở Ủy ban cách mạng, lễ mừng Côn Đảo hoàn toàn giải phóng được tổ chức trong không khí trang nghiêm, xúc động. Hàng ngàn tù nhân với thân thể tiều tụy nhưng ánh mắt sáng ngời hy vọng đã đứng dưới lá cờ đỏ sao vàng, ngẩng cao đầu chào đón ngày giải phóng. Ngay sau giải phóng, các lực lượng nữ được tổ chức lại thành nhiều bộ phận: Người may bao tải, người nấu ăn, chăm sóc thương bệnh binh; người đảm nhận công tác giáo dục, văn hóa chuẩn bị cho tương lai phục vụ đất nước. Tối 4/5, chuyến tàu chiến thắng đầu tiên đưa 549 người già yếu về đất liền, mở ra một chương mới: Côn Đảo sẽ không còn là nơi giam cầm, mà là biểu tượng của ý chí kiên cường, của sức mạnh đoàn kết và khát vọng độc lập, tự do.

Nguyễn Cảnh

Các tin khác

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Dấu ấn kinh tế tư nhân trong diện mạo văn hóa thế hệ mới của Việt Nam

Một đời sống mới của du lịch văn hoá đã sẵn sàng từ khi Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ban hành. Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn của các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ khu vực và thế giới đã và đang có sự tham gia đặc biệt tích cực của một lực lượng sáng tạo nòng cốt, đó là kinh tế tư nhân.