Khu công nghiệp lọc hóa dầu Dung Quất hình thành năm 1996 trên cơ sở vùng Dung Quất nằm trong khu vực trọng điểm miền Trung, có lợi thế rất lớn trong việc xây dựng hệ thống cảng nước sâu, được Chính phủ quyết định xây dựng khu trung tâm lọc hóa dầu đầu tiên của cả nước.
Việc chuyển đổi Khu công nghiệp lọc hóa dầu Dung Quất thành Khu kinh tế (KKT) Dung Quất được thực hiện năm 2005, chỉ 2 năm sau khi Đảng, Chính phủ chủ trương hình thành hệ thống khu kinh tế ven biển, đặc biệt là ở khu vực miền Trung. Việc chuyển đổi này trên cơ sở phân tích kỹ lưỡng yếu tố về điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý cũng như các điều kiện khách quan, chủ quan khác (vị trí chiến lược nằm trong khu vực trọng điểm miền Trung, khả năng hình thành hệ thống cảng biển nước sâu).
Ông Phạm Như Sô, Trưởng ban Quản lý Khu kinh tế Dung Quất cho biết, về mục tiêu, Chính phủ xác định xây dựng KKT Dung Quất là KKT tổng hợp, đa ngành, đa lĩnh vực, trên cơ sở các ngành chủ lực như hóa dầu, hóa chất cùng các loại hình công nghiệp nặng quy mô lớn như luyện cán thép, đóng tàu biển… Mặt khác, Chính phủ định hướng xây dựng KKT này thành một thành phố công nghiệp mở trong tương lai, có trung tâm lọc hóa dầu, trung tâm thương mại, trung tâm dịch vụ cảng.
Về quy mô, KKT Dung Quất vận hành theo cơ chế khu trong khu, tức là có khu chế xuất, KCN, khu dân cư, khu đô thị, khu hành chính. Về cơ chế quản lý, Dung Quất áp dụng cơ chế quản lý tập trung, trực tiếp, BQL quản lý quy hoạch, kế hoạch, đầu tư xây dựng và các doanh nghiệp hoạt động tên địa bàn…, từ đó phát huy vai trò của BQL.
Dung Quất đang trở thành khu kinh tế biển trọng điểm của Việt Nam.
Ông Sô cho rằng, Dung Quất đã phát huy được lợi thế đặc thù, thu hút tầm nhìn chiến lược của các nhà đầu tư. “Bởi vì họ nhìn vào KKT Dung Quất là khu đất có điều kiện phát triển thuận lợi về công nghiệp. Ở đây có cảng biển nước sâu, cảng này không phải chỉ có Quảng Ngãi mới có, nhưng nó có đặc thù riêng”. KKT Dung Quất gần sân bay Chu Lai, trong quy hoạch là phát triển sân bay quốc tế, thuận lợi cho giao thông. Tất cả hạ tầng trục để liên kết, kết nối trong khu kinh tế trọng điểm miền Trung với Tây Nguyên hết sức thuận lợi. Hơn nữa, tại đây có nguồn lao động tương đối dồi dào, tạo ra thu hút mạnh mẽ đầu tư trong và ngoài nước… Chính vì 3 nguyên nhân như thế, nên trong 16 năm hoạt động của khu công nghiệp trước đây và khu kinh tế bây giờ đã kêu gọi thu hút một nguồn lớn dự án và vốn đầu tư đăng ký.
Tháng 1/2011, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 124/QĐ-TTg về việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch KKT Dung Quất đến năm 2015. Theo đó, diện tích KKT từ 10.300 ha hiện có được nâng lên ở mức hơn 45.300 ha, tức là tăng 4,5 lần. Ngay khi Thủ tướng Chính phủ chấp nhận mở rộng thì đã có thêm rất nhiều nhà đầu tư lớn tìm đến Dung Quất, Tập đoàn Sembcorp (Singapore) đang xúc tiến đầu tư một nhà máy nhiệt điện. Sắp tới, một KCN Việt Nam - Singapore thứ 5 tại Việt Nam sẽ được xây dựng tại đây. Hiện, thu ngân sách của Quảng Ngãi đạt 16.000 tỉ đồng, trong đó phần lớn có được từ KKT Dung Quất.
Chính từ việc xây dựng KKT Dung Quất cũng để lại những bài học kinh nghiệm cho cả nước trong giải phóng mặt bằng, đền bù tái định cư, hỗ trợ di dân… Ông Cao Khoa, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi cho hay, trải qua một thời gian khá dài phát triển Dung Quất, đặc biệt là khi Dung Quất trở thành một đại công trường thì cũng xuất hiện nhiều khó khăn, phức tạp, trong đó có vấn đề an ninh trật tự, bồi thường, tái định cư…
Kinh nghiệm là, tăng cường quản lý về xã hội, đặc biệt là về vấn đề hộ tịch, hộ khẩu, thực hiện tốt phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Các hoạt động giao lưu, kết nghĩa như qua phong trào thể dục, thể thao, văn hóa văn nghệ… giữa thanh niên địa phương và người từ nơi khác, giữa các doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường đoàn kết.
“Đương nhiên, khi cơ quan chức năng phát hiện vi phạm, cần kịp thời điều tra xử lý nghiêm minh để đảm bảo răn đe” - ông Khoa nói. Điều quan trọng là, chúng ta phải làm tốt công tác bồi thường, tái định cư, an sinh xã hội khi triển khai các dự án. Các cơ quan chức năng cần coi việc giải quyết đời sống cho người dân là mục tiêu của KKT và là nhiệm vụ chính trị của chính mình.
Do đó, “Chúng tôi luôn nỗ lực để hài hòa 3 lợi ích, gồm của Nhà nước, của doanh nghiệp và đặc biệt coi trọng lợi ích người dân. Công tác bồi thường phải nghiên cứu, điều tra kỹ lưỡng, áp giá đền bù đúng chính sách, công khai, dân chủ, cho mọi người dân đồng thuận. Trong tái định cư, đặc biệt quan tâm, kết hợp chặt chẽ tái định canh, định cư cho người dân, giải quyết việc làm, khi tái định cư có việc làm mới tốt hơn, thu nhập cao hơn”.
| Dung Quất là một khu kinh tế theo hướng mở của Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 50/2005/QĐ-TTg ngày 11/3/2005 của Thủ tướng. Giai đoạn 2010-2015, mở rộng Dung Quất lên diện tích 46 ngàn hécta. Xây dựng Dung Quất theo mô hình đặc khu kinh tế hoặc TP công nghiệp. Mở rộng nhà máy lọc dầu lên 10 triệu tấn/năm, thu hút thêm nhà máy lọc dầu mới và phát triển tổ hợp hóa dầu tương ứng; hoàn thành 2 nhà máy luyện cán thép 10 triệu tấn/năm, hoàn thành các nhà máy công nghiệp nặng khác (nhiệt điện, đóng tàu, chế tạo thiết bị nặng...), phát triển cảng giai đoạn II cho tàu dầu đến 50.000 DWT, tàu hàng hoá 50.000 DWT; từng bước phát triển các dự án công nghệ cao... Phát triển đô thị Vạn Tường trên diện tích khoảng 500ha. |
