Tính đến thời điểm này, ở Trung Quốc đã có 21 người bị nhiễm virus cúm gia cầm H7N9 và 7 người trong số đó đã tử vong. Nguy cơ bùng phát dịch bệnh đang ở mức báo động, và đường lây nhiễm bệnh hiện nay là trực tiếp từ gia cầm sang người. Tuy nhiên, tại Lạng Sơn, người dân vẫn chưa tiếp cận với những thông tin về dịch bệnh dù đây là địa phương có tuyến đường biên giới đang là điểm nóng về buôn bán gia cầm nhập lậu, không qua kiểm dịch.
Sau những thông tin đáng lo ngại về dịch bệnh, nhiều địa phương đã có những biện pháp chủ động ngăn chặn virus H7N9 xâm nhập vào trong nước. Đặc biệt, tại các cửa khẩu, việc kiểm tra thân nhiệt của người qua lại giữa hai nước đã được triển khai. Các biện pháp mạnh, tăng cường phát hiện, kiểm tra, bắt giữ các vụ buôn bán, vận chuyển gia cầm nhập lậu cũng được thực hiện ráo riết. Tuy nhiên, với mức lợi nhuận quá lớn, tình hình buôn lậu gia cầm qua biên giới vẫn luôn căng thẳng. Và gia cầm nhập lậu cũng vẫn xuất hiện trong nội địa.
Với đường lây nhiễm virus H7N9 trực tiếp từ gia cầm sang người, những người nuôi, vận chuyển và giết mổ gia cầm là đối tượng có nguy cơ cao lây nhiễm nếu dịch bệnh bùng phát. Nhưng với những người buôn bán gia cầm tại Lạng Sơn, những thông tin về dịch bệnh nguy hiểm này vẫn chưa được chú trọng.
Có mặt tại chợ Đông Kinh, TP Lạng Sơn những ngày này, nhiều quầy hàng bán vịt quay Bắc Kinh vẫn tấp nập người mua, kẻ bán. Thậm chí, nhiều khách du lịch còn mua vịt quay làm quà mang về Hà Nội. Điều đáng nói là nguồn gốc của những con vịt quay này rất mập mờ, người bán không có giấy chứng nhận kiểm dịch, cũng như chứng minh nơi xuất xứ. Hầu hết tất cả những người bán vịt quay ở chợ Đông Kinh đều có cơ sở sản xuất riêng. Họ mua vịt sống về rồi tự giết mổ, chế biến. Sau đó mới mang ra chợ bán. Giá mỗi con vịt quay dao động từ 180.000 - 220.000 đồng tùy theo con to hay nhỏ.
Chị Thúy, chủ một quầy hàng vịt quay cho biết, mỗi ngày chị bán vài chục đến cả trăm con vịt quay. Có những hôm nhiều khách, quầy hàng chị tiêu thụ được 200 con. Mua vịt sống, thuê người vặt lông, sắm một chiếc lò quay vịt của Trung Quốc, mỗi mẻ quay có thể cho “ra lò” 8 con vịt. Theo chị Thúy, vịt sống được lấy ngược từ các huyện của Hà Tây (cũ), hoàn toàn không có vịt từ bên kia biên giới. Nhưng khi chúng tôi hỏi, có gì đảm bảo vịt có nguồn gốc từ Hà Tây vì chủ yếu vịt nuôi ở đây là vịt cỏ, giống nhỏ, không thể to đến 3-4kg như vịt dùng làm vịt quay thì chị Thúy lại ậm ừ: “Chị cũng đi thu mua lại, người ta bảo vịt ở Hà Tây thì biết thế”. Và chính chị cũng thừa nhận, vịt cỏ nhỏ, quay lên không béo ngậy, không ngon nên không bán được.
Ở chợ Đông Kinh có khoảng 10 quầy bán vịt quay, nhưng người bán hầu như “mù tịt” với những thông tin về dịch cúm H7N9. Ngay cả những người bán gia cầm sống tại chợ này cũng không quan tâm tới các biện pháp phòng chống dịch bệnh cho chính bản thân mình. Vịt quay mập mờ về nguồn gốc, trong khi đó, mới đây, lực lượng chức năng đã bắt giữ một vụ vận chuyển vịt lậu từ bên kia biên giới về. Hơn 1,7 tấn vịt đã được giết mổ, làm đông lạnh đều không có nguồn gốc đã được chặn tại Trạm Kiểm tra liên hợp Dốc Quýt. Nếu trót lọt, không biết bao nhiêu con vịt trong số này sẽ trở thành món vịt quay đặc sản được bán tại chợ. Và cũng không có gì đảm bảo, số lượng vịt này không mang mầm dịch vào trong nước. Từ đầu năm 2013 đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã kiểm tra xử lý gần 280 vụ, tịch thu tiêu hủy trên 62.000kg gồm gà thịt, chim bồ câu, vịt thịt sẵn, trên 136.200 con gia cầm giống.
Tại chợ Giếng Vuông - chợ đầu mối lớn của tỉnh Lạng Sơn và là "thủ phủ" cung cấp phần lớn các mặt hàng gà, vịt sống cho người tiêu dùng trên địa bàn và kể cả các thương lái ở các tỉnh khác, nếu gà thải được mang về, vỗ béo khoảng một tuần, đem nhốt trong lồng chung với gà ta thì ngay cả người bán cũng khó lòng phân biệt được. Và chính chị Hà, một người bán gà tại chợ Giếng Vuông thừa nhận: “Cả chợ chỉ có tôi bán không bỏ lẫn gà thải vào, chứ ai cũng làm thế hết. Bán thật thà như tôi thì được lãi mấy đồng”.
Bản thân người bán cũng không ý thức được dịch bệnh có thể lây từ gia cầm sang cho mình, họ ngồi giữa những lồng gà cả ngày, bắt gà tay không, và không có bất cứ biện pháp nào bảo vệ bản thân. Một con gà thải mua bên kia biên giới có giá 5.000 – 6.000 đồng, bán tại chợ này được 25.000 – 30.000 đồng. Vì lợi nhuận khá cao nên người bán vẫn tìm mọi cách để bán lẫn gà thải vào gà ta.
Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Thắng Lợi, Phó Giám đốc Sở Công Thương, Chi cục trưởng Chi cục QLTT Lạng Sơn cho biết, sau Tết Nguyên đán, tình hình nhập lậu gia cầm từ Trung Quốc ngày một phức tạp. Mới đây, ngày 5/4, Đội QLTT số 4 thuộc Chi cục QLTT tỉnh phối hợp với Công an huyện Chi Lăng và Trạm CSGT Tùng Diễn đã chặn bắt thành công vụ vận chuyển gần 7.500 con vịt con giống có xuất xứ từ Trung Quốc nhập lậu vào nội địa. Ngoài sự quyết liệt của cơ quan chức năng, thiết nghĩ, mỗi người dân, đặc biệt là những người buôn bán, kinh doanh mặt hàng này cần nâng cao hiểu biết, tự giác chấp hành, không tiếp tay cho buôn lậu, không bán gà thải vì sức khỏe của mình và người thân, cộng đồng
