Theo Bộ KH&ĐT, đời sống vật chất của gần 1,6 triệu công nhân, lao động (CNLĐ) trong 260 khu công nghiệp (KCN), 15 khu kinh tế (KKT) hiện đang gặp rất nhiều khó khăn, thiếu thốn. Mức thu nhập bình quân hằng tháng của CNLĐ tại các doanh nghiệp (DN) trong các KCN đạt bình quân 2 triệu đồng/tháng, bao gồm cả các khoản phụ cấp như tiền xăng xe, chuyên cần, nhà trọ, làm thêm giờ...
Thực tế cho thấy tốc độ tăng thu nhập bình quân của người lao động thường không theo kịp với tốc độ tăng giá khi lạm phát xảy ra. Nhìn lại năm 2010, tiền lương bình quân của người lao động trong các loại hình DN là 3,2 triệu đồng/người/tháng; tăng 10,3% so với năm 2009... Nhưng trong năm 2010 chỉ số giá sinh hoạt tăng ở mức cao (11,75%) nên dù tiền lương có tăng cũng mới đảm bảo một phần tiền lương thực tế của người LĐ.
Các chuyên gia kinh tế cũng lưu ý một điều rằng, phần lớn trong nhóm đối tượng này là lao động phổ thông, LĐ nhập cư có thu nhập thấp. Trong cơ cấu chi tiêu của CN nhập cư, LĐ tự do, một phần chi phí lớn được dành cho nhà trọ, lưu trú. Khi giá cả tăng, ngoài việc chi phí cho tiêu dùng lương thực, thực phẩm và các hàng hóa trong điều kiện giá cả tăng cao như mọi người dân bình thường khác ở đô thị, thì LĐ nhập cư còn phải chi phí thêm các khoản như thuê nhà, trả tiền điện, nước với giá cao hơn 2 đến 4 lần so với người dân địa phương... nên cuộc sống của họ càng khó khăn hơn rất nhiều.
Tiến sĩ Đăng Quang Điều, Viện trưởng Viện Công nhân - Công đoàn cho rằng, các DN cần hoàn thiện chính sách tiền lương, có cơ chế linh hoạt phù hợp với thị trường lao động. Bên cạnh đó, các địa phương cũng sớm nghiên cứu thành lập Quỹ phát triển nhà ở. Các tỉnh, thành phố khi có quy hoạch KCN nhất thiết phải quy hoạch quỹ đất để xây dựng nhà ở cho CNLĐ. Với nhà ở do người dân tự đầu tư đang cho CNLĐ thuê chưa đạt tiêu chuẩn hiện nay, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích và hỗ trợ cho vay vốn lãi suất thấp để chủ nhà cải tạo, đảm bảo tiện nghi sinh hoạt tối thiểu cho CNLĐ thuê theo quy định...
Từ những tác động tiêu cực nêu trên, Bộ KH&ĐT khẳng định việc thực hiện nghiêm túc các giải pháp mà Chính phủ đề ra, trong đó tập trung vào thực hiện Nghị quyết số 11/NQ-CP về những giải pháp chủ yếu tập trung kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, đảm bảo an sinh xã hội… Cùng với đó, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng đã đề xuất Chính phủ sớm xem xét, phê duyệt dự thảo Chiến lược An sinh xã hội thời kỳ 2011-2020, trong đó bao gồm các giải pháp để cải thiện hệ thống an sinh xã hội hiện nay
