Kiểm soát lượng tàu biển bị lưu giữ tại cảng nước ngoài: Đang ngoài tầm với
Nói về các giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới, đại diện Cục HHVN khẳng định: Để giảm thiểu tỷ lệ tàu biển Việt Nam bị lưu giữ, nên chăng Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ các chủ tàu trong bối cảnh đặc biệt khó khăn hiện nay. Khi các chủ tàu còn “giật gấu vá vai” thì các giải pháp đề ra cũng khó mang lại hiệu quả.
Theo thống kê mới nhất từ Cục Hàng hải Việt Nam (HHVN), trong năm 2012, Việt Nam có 54 lượt tàu bị lưu giữ tại cảng nước ngoài qua kiểm tra nhà nước cảng biển (PSC). Con số 54 lượt tàu đã giảm khá lớn so với lượt tàu bị lưu giữ trong năm 2011. Những tưởng sự giảm này sẽ làm cho những nhà quản lý hài lòng, thế nhưng, họ lại tỏ ra lo lắng, bởi không ai dám chắc sang năm 2013, số liệu này sẽ tiếp tục giảm hay không. Và dù có giảm thì những năm tiếp theo cũng khó có thể nói hay.
Nói vậy để thấy sau rất nhiều nỗ lực của các cơ quan chức năng, tỷ lệ tàu biển Việt Nam bị lưu giữ ở nước ngoài vẫn còn ở mức cao và việc kiểm soát tình trạng này dường như vẫn ngoài tầm với của các cơ quan quản lý chuyên ngành. Đáng nói hơn, cũng theo Cục HHVN, trong những năm tới đây, nếu không thoát khỏi danh sách đen thì Việt Nam sẽ không còn là thành viên đầy đủ của Tokyo Mou nữa.
Trước đó, sau nhiều nỗ lực, vào ngày 1/1/1999, Việt Nam đã chính thức là thành viên của Thỏa thuận kiểm tra nhà nước tại cảng biển khu vực châu Á – Thái Bình Dương (Tokyo Mou). Việc tham gia tổ chức này đã mang lại nhiều thuận lợi cho hoạt động của các đội tàu.
Chỉ tính đến hết năm 2011, đội tàu vận tải biển Việt Nam có 1.691 tàu các loại, với tổng dung tích 4.4434.551 GT và tổng trọng tải 7.476.269 DWT, trong đó có 492 tàu biển hoạt động quốc tế với tổng dung tích gần 2 triệu GT. Nếu xét về số lượng, đội tàu thuộc sở hữu Việt Nam đứng thứ 3/10 nước ASEAN, đứng sau 2 nước Singapore và Indonesia; Xét về tổng trọng tải, đội tàu Việt Nam đứng thứ 4/10 nước ASEAN, đứng sau các nước Singapore (gấp 15 lần tổng trọng tải đội tàu Việt Nam), Malaysia (2,9 lần), Philippines (1,8 lần).
Tuy nhiên, theo Cục HHVN, trong 10 năm qua, Việt Nam liên tục nằm trong danh sách đen của Tokyo Mou về việc tàu biển Việt Nam có tỷ lệ bị lưu giữ cao ở nước ngoài. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh của đội tàu biển Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế. Chủ hàng cũng vì thế mà “ngại” thuê tàu biển Việt Nam hoặc nếu có thuê thì trả giá rất thấp…
Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này, theo Cục HHVN, là do đội tàu biển Việt Nam chạy tuyến quốc tế thời gian qua phát triển quá nhanh chóng. Việc thực hiện Bộ luật Quản lý an toàn quốc tế ISM của các chủ tàu và thuyền viên chưa tốt. Một bộ phận không nhỏ các chủ tàu chưa có đủ năng lực và kinh nghiệm trong quản lý và khai thác tàu tuyến quốc tế. Đặc biệt, một số chủ tàu, chủ yếu là các chủ tàu tư nhân, do năng lực tài chính hạn chế, chưa có sự quan tâm đầy đủ đến công tác sửa chữa, bảo dưỡng và trang bị cho tàu, dẫn đến việc tình trạng kỹ thuật của tàu không đáp ứng được các yêu cầu quy định. Hậu quả là đội tàu của chúng ta thường xuyên được “ưu tiên” kiểm tra tại cảng nước ngoài với tần suất nhiều hơn, mức độ chặt chẽ, nghiêm ngặt hơn...
Khắc phục tình trạng trên, thời gian qua, chúng ta đã quan tâm hơn tới công tác kiểm tra tàu biển, chú trọng các giải pháp giảm thiểu tàu biển bị lưu giữ tại nước ngoài. Một trong những giải pháp quan trọng là việc chỉ đạo các cảng vụ hàng hải kiểm tra nghiêm ngặt các tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến quốc tế. 100% tàu biển trước khi rời cảng Việt Nam đi nước ngoài, nhất là các tàu đã từng bị lưu giữ qua kiểm tra PSC phải được kiểm tra. Kiên quyết không cho phép tàu Việt Nam rời cảng khi chưa khắc phục hết các khiếm khuyết. Làm rõ trách nhiệm của các cảng vụ hàng hải có tàu xuất cảnh từ khu vực mình quản lý đi nước ngoài bị lưu giữ...
Nói về các giải pháp cần thực hiện trong thời gian tới, đại diện Cục HHVN khẳng định: Để giảm thiểu tỷ lệ tàu biển Việt Nam bị lưu giữ, nên chăng Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ các chủ tàu trong bối cảnh đặc biệt khó khăn hiện nay. Khi các chủ tàu còn “giật gấu vá vai” thì các giải pháp đề ra cũng khó mang lại hiệu quả. Các cơ quan chức năng, cụ thể là Cục HHVN, Cục ĐKVN cũng không thể làm thay được chủ tàu. Chủ tàu cần được hỗ trợ để thực thi đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình thì các giải pháp mới thành công
