Không khoanh vùng ưu ái doanh nghiệp Nhà nước

Doanh nghiệp nào cũng phải bình đẳng

Nhiều ý kiến đại biểu cho rằng dự án Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) lần này khá toàn diện, thể hiện được những kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, khắc phục những rào cản cho doanh nghiệp. Luật đã phát huy hiệu quả sau hơn 8 năm đã bộc lộ những hạn chế, làm ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có quyền tự chủ kinh doanh những ngành nghề mà pháp luật không cấm, chỉ được kinh doanh những gì đã đăng ký. Có quy định mới về thủ tục hành chính, giải thể doanh nghiệp, minh bạch hơn để thu hút đầu tư của mọi thành phần kinh tế. Cơ bản đáp ứng nhiều yêu cầu như rút gọn thủ tục đăng ký kinh doanh, đa dạng hóa ngành nghề, tạo điều kiện cho mọi công dân triển khai hoạt động tự do kinh doanh.

Về doanh nghiệp Nhà nước, đa số các đại biểu đề nghị không quy định thành chương riêng. “Về doanh nghiệp Nhà nước giải quyết 1,6 triệu lao động. Nếu đưa DNNN thành chương riêng là chưa hợp lý kết cấu. Không nên tách thành một chương riêng”, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP Hồ Chí Minh) nêu quan điểm. Về ngành nghề điều kiện kinh doanh, dự luật quy định được kinh doanh tất cả mọi ngành nghề theo quy định của Hiến pháp năm 2013. Đại biểu Nguyễn Thành Lâm (Lạng Sơn) cho rằng, cần làm rõ thống nhất về thẩm quyền của Chính phủ. Điều 7 đã thể chế hóa tự do kinh doanh những ngành nghề mà pháp luật không cấm.

Tuy nhiên, những ngành nghề không cho phép kinh doanh thì phải do Quốc hội quy định, và không quy định dàn trải. Các ngành nghề kinh doanh có điều kiện cũng phải ổn định lâu dài chứ không rà soát hàng năm là không ổn định. Các đại biểu cho rằng, hiện nay có một số ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần hợp nhất các danh mục để giảm phiền hà cho dân. Đại biểu Vũ Tiến Lộc (Thái Bình) cho rằng, có doanh nghiệp lê thê ngành nghề đăng ký kinh doanh. Vì vậy cần thông tin ngành nghề công khai… giúp doanh nghiệp không phải tìm mỏi mắt trong một rừng pháp luật để tìm ngành nghề. Và cũng không nên làm văn bản cấp Chính phủ, mà giao cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư quy định, được làm tất cả những gì pháp luật không cấm.

Theo đại biểu Phùng Đức Tiến (Hà Nam), khoản 1 điều 17 cần xem xét lại. Phải có doanh nghiệp hoạt động vì mục tiêu kinh doanh, mục tiêu công ích và mục tiêu xã hội. Doanh nghiệp xã hội cũng cần quy định thêm trong luật, thực tế có nhiều doanh nghiệp lách luật để hưởng ưu đãi. Cần phải rõ ràng, tạo cho chúng một địa vị pháp lý hay không. So với các nước, đăng ký doanh nghiệp theo dữ liệu điện tử và nhận kết quả ngay trong ngày. Các đại biểu mong muốn Việt Nam cũng phải tiến tới nhanh gọn theo hướng này để giảm phiền hà cho người dân. Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh phải có thông tin về cổ đông. “Phải quy định giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh là những giấy nào. Nên bỏ quy định phải có chứng nhận bảo hiểm nghề nghiệp. Nếu không quy định rõ thì tạo kẽ hở để những cán bộ đăng ký kinh doanh gây phiền hà cho doanh nghiệp”, đại biểu Phạm Thị Mỹ Lệ (Bình Phước) lo lắng.

Tăng cường hậu kiểm

Các đại biểu đề nghị cần quan tâm hơn nữa tới những doanh nghiệp ở vùng xa xôi, hải đảo, nông thôn. Vì, doanh nghiệp và phát triển doanh nghiệp ở lĩnh vực nông nghiệp nông thôn có vai trò rất quan trọng, từ đó bố trí lại cơ cấu lao động, bố trí việc làm, thu nhập cho nông dân. “Hiện nay, doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn còn rất ít, vì phát triển chậm, chiếm 1,6% số doanh nghiệp trong cả nước, năng lực yếu, thiếu bền vững, chính sách đầu tư chưa có. Đề nghị bổ sung Điều 8 hoặc có 1 điều riêng để đầu tư vào doanh nghiệp nông thôn, đầu tư vào những vùng khó khăn, hải đảo”, đại biểu Nguyễn Công Bình (Yên Bái) cho ý kiến.

Đại biểu cho rằng, Điều 216 là chưa rõ ràng, dễ hoạt động phi pháp, là do hạn chế yếu kém, hoặc không được chú trọng sau khi thành lập doanh nghiệp, cấp đăng ký là xong. Đại biểu đề nghị có cơ quan thống nhất quản lý doanh nghiệp, vừa hoạt động vừa quản lý. Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Mai Ánh Tuyết (An Giang) đánh giá, quy định đăng ký doanh nghiệp chưa chặt chẽ, có nhiều kẽ hở có thể tạo sự chồng chéo, thiếu hậu kiểm trong triển khai thực hiện là hạn chế nhất hiện nay. Chưa có cơ quan đầu mối theo dõi để kiểm tra, hỗ trợ hậu kiểm. “Điều 127 lại cho là theo quy định hiện hành, là không được. Cần hoạt động hậu kiểm tạo điều kiện tốt nhất là tháo gỡ cho doanh nghiệp trật tự, cạnh tranh, đảm bảo quản lý nhà nước hiệu quả, từ đó kích thích phát triển”, đại biểu đề nghị.

Bàn về tầm quan trọng của khâu hậu kiểm, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP Hồ Chí Minh) đánh giá, mỗi năm có  hơn 500 ngàn doanh nghiệp đăng ký kinh doanh thành lập. Chỉ có 57% hoạt động, còn lại đang chờ giải thể, phá sản và những hoạt động mà Nhà nước không quản lý được. Khâu kiểm tra chính sách hồ sơ đăng ký cần có khâu hậu kiểm và sự phối hợp với các ngành liên quan. Không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước mà còn phân tích đánh giá điều chỉnh chính sách kinh doanh, điều chỉnh để bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, doanh nghiệp nhỏ và vừa… có chính sách hỗ trợ kịp thời, sớm đưa vào hoạt động. Đại biểu cho rằng, nộp thuế là thước đo của doanh nghiệp. Đã xảy ra tình trạng trốn thuế, lậu thuế làm thất thu ngân sách. Cần quy định rõ ràng và có chế tài mạnh để xử lý hành vi này. Về nhóm hành vi liên quan cơ quan quản lý, doanh nghiệp xã hội cũng cần thể chế hóa trong mô hình của nước ta, nhưng dự thảo luật chưa làm rõ, cần phải bổ sung.