Khởi tố một công chứng viên

>> Dấu hiệu bất thường từ công chứng viên

Từ "tín dụng đen" đến lừa đảo

Những hành vi sai phạm của công chứng viên Hoàng Văn Sự "gắn" với vụ án Nguyễn Thu Hợp cùng đồng phạm. Các đối tượng liên quan trong vụ án này gồm Nguyễn Thu Hợp (38 tuổi), Giám đốc Công ty CP Đầu tư thương mại An Bình; Phạm Tuấn Anh (41 tuổi), Giám đốc Công ty CP Đầu tư quốc tế và phát triển nhân đạo IQ Việt Nam; Vũ Thị Minh Hòa (35 tuổi) ở ngõ 160 Lạc Long Quân, Tây Hồ; Nguyễn Thị Hồng Hạnh, ở 120 Ngọc Hà, Ba Đình.

Năm 2008, Tuấn Anh và Hợp đã thành lập 2 công ty trên và Công ty Tư vấn đầu tư tài chính Thiên Đức, đăng quảng cáo trên báo nhận làm dịch vụ vay vốn, đáo hạn tiền vay tại các ngân hàng. Sau khi nhận giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất (sổ đỏ) của những người có nhu cầu vay vốn ngân hàng, các đối tượng lập hợp đồng ủy quyền chuyển nhượng hoặc thế chấp vay tiền ngân hàng tại các phòng công chứng rồi dùng những giấy tờ này mang đi bán tài sản, hoặc vay tiền của các đối tượng hoạt động "tín dụng đen" để chiếm đoạt, chi tiêu cá nhân.

Cơ quan điều tra đã làm rõ Tuấn Anh, Hợp và Hòa đã nhận tổng số 54 "sổ đỏ" của 54 người có nhu cầu vay vốn ngân hàng, trong đó đã làm thủ tục chuyển nhượng 6 "sổ đỏ" cho tư nhân để vay 7.050.000.000 đồng và chiếm đoạt số tiền này. Ngoài 6 "khổ chủ" đã bị các đối tượng này bán mất "sổ đỏ", cơ quan điều tra còn xác định ít nhất 23 gia đình khác đã gửi "sổ đỏ" cho 3 đối tượng này để nhờ vay vốn ngân hàng nhưng đến nay các đối tượng không đưa tiền vay, cũng không trả lại sổ.

Bản chất hành vi lừa đảo của các đối tượng trong vụ án này, theo phân tích của cơ quan điều tra xuất phát từ hoạt động "tín dụng đen". Các đối tượng Tuấn Anh, Hợp và Hòa biết thừa việc chúng không thể dùng "sổ đỏ" để vay vốn ngân hàng được nhưng vẫn thành lập công ty, lấy tư cách pháp nhân đứng ra nhận "sổ đỏ" của người dân có nhu cầu vay vốn ngân hàng để tạo lòng tin. Dựa vào sự sơ hở, bất cẩn và thiếu hiểu biết của người dân, trong nhiều bản hợp đồng ủy quyền, các đối tượng đã đưa nội dung chuyển nhượng vào. Về ý thức, các chủ tài sản chỉ nghĩ đơn giản bằng hợp đồng ủy quyền đó, các đối tượng sẽ thay mặt để vay tiền ngân hàng giúp họ. Sau đó, chúng dùng "sổ đỏ" này đi vay tiền tư nhân.

Theo khai nhận của Nguyễn Thu Hợp, khi vay tiền, những tư nhân này không những cho vay với lãi suất cao mà còn yêu cầu các đối tượng phải chuyển nhượng "sổ đỏ" cho họ cho "chắc ăn". Tuy nhiên, sau khi vay tiền hoặc bán "sổ đỏ", Tuấn Anh, Hợp và Hòa chiếm dụng cá nhân, không đưa lại cho chủ sở hữu như đã cam kết. Trong số tiền đã bán 6 "sổ đỏ", Nguyễn Thu Hợp chiếm đoạt 4,450 tỷ đồng; Phạm Tuấn Anh chiếm đoạt 1,6 tỷ đồng và Vũ Thị Minh Hòa chiếm đoạt 1 tỷ đồng. Tuy nhiên, đối với những người đã nhận "sổ đỏ" để cho Tuấn Anh, Hòa và Hợp vay tiền với lãi suất cao (theo lời khai của các bị can), cơ quan điều tra không có đủ tài liệu xác định để xử lý hình sự nhưng đề nghị Viện KSND TP Hà Nội kiến nghị Tòa án tuyên hủy các "sổ đỏ" và chủ sở hữu không nhận được tiền vay do 3 đối tượng này nhận của các chủ sở hữu, sau đó đặt cho các đối tượng cho vay lãi nhưng đến nay chưa xác định được ai là người đang lưu giữ "sổ đỏ". Đối với "sổ đỏ" mà chủ sở hữu đã nhận tiền vay của Tuấn Anh, Hợp và Hòa, đã xác định được người đang cầm giữ, đề nghị các chủ sở hữu trả tiền đã vay để nhận lại giấy chứng nhận.

Những sai sót không chấp nhận được của công chứng viên

Ông Sự là người đã ký công chứng 4 hợp đồng ủy quyền giữa những người ủy quyền là chủ sở hữu nhà đất và người nhận ủy quyền là Nguyễn Thu Hợp và Vũ Thị Minh Hòa. 4 hợp đồng này đã bị Hợp và Hòa lợi dụng có nội dung "chuyển nhượng" theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để chuyển nhượng lấy tiền sử dụng vào mục đích cá nhân, dẫn đến tranh chấp.

Khi hướng dẫn viết yêu cầu công chứng phần nội dung, công chứng viên đã không hướng dẫn đầy đủ mà chỉ viết là yêu cầu công chứng hợp đồng ủy quyền. Có phiếu, người yêu cầu không viết mà do chuyên viên ghi nội dung. Nội dung ủy quyền trên các hợp đồng đều giống nhau. Cụ thể trong thời gian năm 2007, 2008, ông Hoàng Văn Sự đã ký công chứng nhiều hợp đồng ủy quyền của các chủ sở hữu cho Nguyễn Thu Hợp, Vũ Thị Minh Hòa, đều có cùng một nội dung: "Bên nhận ủy quyền được thay mặt bên ủy quyền dùng toàn bộ tài sản đem chuyển nhượng, thế chấp hoặc thế chấp cho bên thứ 3 theo quy định của pháp luật, để làm thủ tục vay vốn của ngân hàng và các cơ quan tổ chức tín dụng".

Theo nội dung này, với mong muốn được vay tiền của ngân hàng, người tham gia hợp đồng đã thỏa thuận với Nguyễn Thu Hợp là ủy quyền cho Hợp được sử dụng tài sản để vay vốn ngân hàng, nên khi đọc nội dung hợp đồng, họ bị nhầm lẫn không phân biệt được việc chuyển nhượng và thế chấp là hoàn toàn khác nhau.

Mặt khác, công chứng viên không phân tích rõ sự bất lợi khi họ đồng ý ký vào hợp đồng có nội dung chuyển nhượng. Có trường hợp phiếu yêu cầu công chứng ghi "ủy quyền giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhà ở để vay vốn ngân hàng", nhưng nội dung hợp đồng lại bao gồm: chuyển nhượng, thế chấp hoặc thế chấp cho bên thứ 3 theo quy định của pháp luật để vay vốn ngân hàng".

Trong thời gian từ tháng 5/2007 đến tháng 5/2008, Nguyễn Thu Hợp là người đã tham gia ký 9 hợp đồng ủy quyền do Hoàng Văn Sự ký lời chứng mà Hợp ký với tư cách là bên nhận ủy quyền, nhưng bản thân ông Hoàng Văn Sự không hề nghi ngờ và cũng không giải thích cho những người ủy quyền biết để có sự kiểm tra, phòng ngừa. 2 trường hợp khác, một trường hợp ông Sự cho sử dụng CMND photo dẫn đến việc đối tượng thuê người đóng giả để ký hợp đồng ủy quyền; một trường hợp ông Sự cho người tham gia hợp đồng sử dụng "đơn đề nghị cấp CMND" thay cho CMND nên không phát hiện được đối tượng khác đã ký thay.

Những sai sót của công chứng viên Hoàng Văn Sự đã dẫn đến việc Hợp, Hòa lợi dụng các hợp đồng có lời chứng để chuyển nhượng "sổ đỏ" của người có nhu cầu vay vốn ngân hàng và dẫn tới tranh chấp sau này giữa chủ "sổ đỏ" với những người đã nhận chuyển nhượng "sổ đỏ" từ Tuấn Anh, Hợp và Hòa.

Liên quan đến vụ án này, cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội cũng có văn bản đề nghị cơ quan chủ quản có hình thức xử lý đối với bà Đào Trang Linh - công chứng viên Phòng Công chứng số 2 TP Hà Nội và bà Nguyễn Thị Dương Liễu, chuyên viên Phòng công chứng số 5 TP Hà Nội. Trong quá trình thực hiện công việc được giao, bà Linh và bà Liễu đã không phát hiện ra sự gian dối của các đối tượng yêu cầu công chứng, thiếu sự phân tích về yếu tố bất lợi cho chủ sở hữu khi ký ủy quyền chuyển nhượng, dẫn đến sự việc phức tạp sau này.

Đến nay, cơ quan CSĐT Công an TP Hà Nội đã hoàn tất kết luận điều tra, chuyển Viện KSND TP đề nghị truy tố Nguyễn Thu Hợp, Phạm Tuấn Anh, Vũ Thị Minh Hòa về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, theo khoản 4 Điều 139 BLHS; đề nghị truy tố ông Hoàng Văn Sự về tội thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng theo khoản 2 Điều 285 BLHS. Hiện đối tượng Tuấn Anh và Hòa đang bỏ trốn, đến nay chưa bắt được, cơ quan điều tra đã có quyết định tạm đình chỉ điều tra bị can, khi bắt được sẽ xử lý sau