Đến ngày 11/6, Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT và CV - Công an tỉnh Phú Thọ đã bắt 9 đối tượng trong đường dây buôn lậu lá thuốc lá. Liên quan đến vụ án này, cơ quan CSĐT đã có đủ căn cứ khởi tố 7 bị can về tội danh buôn lậu. Đây là vụ buôn lậu thứ 2, Phòng PC46 - Công an tỉnh Phú Thọ phát hiện trong thời gian qua, đối tượng cầm đầu là một cán bộ Nhà nước, lợi dụng vị trí công tác được giao hình thành đường dây buôn lậu lá thuốc lá qua biên giới với quy mô lớn, thủ đoạn phạm tội tinh vi... Điều tra các vụ buôn lậu vốn đã không dễ dàng sẽ càng trở nên khó khăn hơn với các điều tra viên khi vụ việc được phát hiện ở một tỉnh nội địa. Song các điều tra viên Phòng PC46 - Công an tỉnh Phú Thọ đã có bí quyết riêng để đưa sự thật ra ánh sáng.
Lập khống vùng nguyên liệu để hợp thức hóa hàng buôn lậu
Đây là thủ đoạn mà Lê Đăng Lợi (48 tuổi), nguyên Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Hưng Yên (trụ sở tại huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên), đồng thời cũng là Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Hồng Lợi, cùng đồng bọn thực hiện trong thời gian qua. Để che mắt lực lượng chức năng, hợp lý hàng nghìn tấn lá thuốc lá nhập lậu qua biên giới, thủ đoạn phạm tội của Lợi rất tinh quái.
Sau khi thành lập chi nhánh của Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Hưng Yên tại 40B đường Hoàng Diệu, phường Phố Mới (TP Lào Cai), Lợi cũng đồng thời thành lập Công ty cổ phần Hồng Lợi tại địa chỉ trên. Khi đó, Nguyễn Thị Thu (30 tuổi, trú tại phường Duyên Hải) được dựng lên làm Giám đốc công ty, Lợi làm Chủ tịch Hội đồng quản trị.
Công ty Hồng Lợi là "sân sau" hợp thức hóa hàng lậu trong nhiều năm liên tiếp giúp Lợi và các đối tượng khác kiếm bộn tiền. Lợi có thể thực hiện được hành vi buôn lậu trên là do Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Hưng Yên, do Lợi là Tổng Giám đốc là doanh nghiệp Nhà nước, có chức năng xuất nhập khẩu hàng hóa; nhận hợp đồng ủy thác của các cơ quan khác để nhập khẩu hàng hóa qua biên giới…
Để hợp thức hóa hàng lậu, Công ty cổ phần Hồng Lợi đã thiết lập vùng trồng nguyên liệu ở 4 địa bàn của tỉnh Lào Cai (thủ đoạn vùng trồng thuốc lá chỉ để che mắt thiên hạ, trong báo cáo sổ sách của công ty này thể hiện số lượng thu mua trong nội địa nhiều hơn so với thực tế để hợp thức hóa hàng nhập lậu).
Sau khi nhập lậu lá thuốc lá từ Trung Quốc, các đối tượng đã hợp lý hoá vào Công ty Hồng Lợi (hàng lậu được đưa sang Công ty cổ phần Hồng Lợi, đây là nơi có vùng nguyên liệu thuốc lá). Nếu chỉ kiểm tra đơn thuần Công ty cổ phần Hồng Lợi luôn có đầy đủ thủ tục và giấy tờ chứng minh hàng hóa sản xuất trong nội địa (hợp thức hàng lậu từ Công ty Xuất nhập khẩu Hưng Yên bằng cách đưa về Công ty Hồng Lợi). Vậy là từ hàng lậu, hàng tấn lá thuốc lá được phù phép biến thành hàng hợp pháp (có địa chỉ thu mua, có hóa đơn, chứng từ).
Vào cuối tháng 2/2011, Công an TP Việt Trì và Phòng Cảnh sát giao thông (PC67) Công an tỉnh Phú Thọ trong quá trình làm nhiệm vụ đã phát hiện xe ôtô BKS 99K-7738; 99L-0329; 30K-4454; 99R-7646 vận chuyển 72,8 tấn lá thuốc lá. Khi lực lượng Công an kiểm tra, lái xe đã xuất trình hóa đơn và các thủ tục đi đường, chứng minh là hàng hóa trong nội địa của Công ty cổ phần Hồng Lợi… Nhìn bề ngoài các đống giấy tờ đó rất hợp lý vì Công ty cổ phần Hồng Lợi đang có vùng nguyên liệu thuốc lá ở 4 huyện Bát Xát, Simacai, Mường Khương, Bảo Thắng của tỉnh Lào Cai. Vụ việc sẽ chỉ dừng lại ở mức xử phạt hành chính nếu các điều tra viên Phòng PC46 không có sự "nhạy cảm" trong quá trình điều tra.
Khi tiến hành xem xét sổ sách của Công ty cổ phần Hồng Lợi, họ đã đặt nhiều câu hỏi nghi vấn: Với diện tích trồng cây thuốc lá ở 4 vùng nguyên liệu như trên, Công ty cổ phần Hồng Lợi có thể thu mua được một số lượng lớn lá thuốc lá như trên không? Để trả lời cho câu hỏi này, các điều tra viên đã trực tiếp đến tận 542/1.890 hộ dân trồng thuốc lá ở 4 vùng thuốc lá, ở 4 huyện miền núi để có tài liệu đối chiếu, chứng minh đối tượng đã nâng khống diện tích vùng trồng thuốc lá. Từ việc xác minh vùng trồng thuốc lá, các điều tra viên đã chứng minh đối tượng nâng khống số lượng mua của người dân, kê khai khống vào sổ sách, để hợp thức hóa số hàng lậu mua về đều được làm tỷ mỷ. Thực tế trong 3 năm 2009, 2010 và 2011 mua thực sự của nhân dân là 279 tấn, nhưng đã kê khai gần 1.000 tấn, chênh ra 700 tấn để hợp thức hóa hàng lậu. Đây chính là căn cứ quan trọng để cơ quan điều tra khởi tố vụ án hình sự.
Cũng từ đó, các điều tra viên đã làm rõ được thủ đoạn của Lợi và Thu: Sau khi thu mua nguyên liệu trong dân, các đối tượng biên nhận cho người bán hàng một tờ giấy ghi số lượng hàng hóa. Khi người sản xuất lên Lào Cai lấy tiền bán hàng thì chúng xé bỏ các tờ giấy trên, lập một biên bản khác, nâng khống số lượng lá thuốc lá. Trong quá trình xác minh các vụ án này đều ở bản vùng cao, đường đi từ nhà này đến nhà kia mất cả nửa buổi và có khi các điều tra viên có mặt thì họ đã lên nương. Vì thế, trong tình huống này, họ đã có sáng kiến là đến nhà trưởng bản, mời bà con đến họp dân bản, khi được động viên bà con mới nói sự thật.
Từ đây, Phòng PC46 - Công an tỉnh Phú Thọ, dưới sự chỉ đạo của Thượng tá Nguyễn Khắc Hoạt, Phó trưởng Phòng PC46 - Công an tỉnh Phú Thọ và các điều tra viên đã lần lượt bắt các đối tượng gồm: Trần Thị Bình (54 tuổi), Trần Thị Tuyết (47 tuổi), cùng trú tại phường Duyên Hải, TP Lào Cai; Nguyễn Văn Thu (31 tuổi, trú tại phường Cốc Lếu, TP Lào Cai), Trưởng phòng và Nguyễn Thị Thu (30 tuổi, trú tại phường Duyên Hải, Giám đốc Công ty cổ phần Hồng Lợi; Nguyễn Văn Khương (28 tuổi, trú tại Cẩm Văn, Cẩm Giàng, Hải Dương), thủ kho Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Hưng Yên và Lò Thị Bún My (32 tuổi, HKTT tại Nghệ An, thường xuyên sống tại Hà Khẩu, Vân Nam, Trung Quốc) và Lợi.
Xây dựng kế hoạch đánh án cụ thể, đảm bảo yếu tố bí mật
Trong các đường dây buôn lậu luôn có sự câu kết chặt chẽ giữa nhiều đối tượng, ở nhiều địa bàn: Đối tượng người Việt Nam với đối tượng ở nước ngoài; đối tượng vùng biên và các đối tượng trong nội địa, trong mỗi đường dây lại có sự phân chia trách nhiệm cụ thể từ khâu vận chuyển, mua hàng và tiêu thụ…Việc giao dịch của đối tượng vì thế cũng chủ yếu diễn ra qua điện thoại di động, nhiều đối tượng không biết mặt nhau. Khi cần hàng, chúng gọi điện thoại, việc thanh toán sẽ được thực hiện qua tài khoản ngân hàng. Vì thế, để lần lượt bắt giữ các đối tượng trong đường dây, điều tra viên phải tính toán thận trọng, xây dựng kế hoạch cụ thể từ việc bắt giữ đến mở rộng vụ án: Bắt đối tượng nào trước, đối tượng nào sau và bắt bằng hình thức gì để đảm bảo không lộ thông tin, tránh để các đối tượng thấy động, bỏ trốn sang bên kia biên giới.
Trở lại vụ buôn lậu lá thuốc lá do Trần Thị Tuyết, trú tại TP Lào Cai điều hành (vụ án chuẩn bị được đưa ra xét xử). Tuyết thông qua Bình gặp một số đối tượng người Trung Quốc, đặt vấn đề mua lá thuốc lá về Việt
Sau đó, Tuyết thuê Nguyễn Thị Hiền (42 tuổi, trú tại huyện Bảo Thắng) và Nguyễn Thị Hồng (40 tuổi, trú tại TP Lào Cai) vận chuyển qua biên giới. Hiền và Hồng lại thuê các đối tượng khác dùng thuyền nan, thuyền sắt vận chuyển hàng hóa, tập kết vào các kho và một số nhà dân trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Việc vận chuyển hàng hóa chủ yếu diễn ra vào ban đêm, ở đây lại xuất hiện một số trung gian làm nhiệm vụ dẫn đường để đảm bảo an toàn cho hàng hóa đi qua rất nhiều đoạn đường, vận chuyển sâu vào nội địa.
Tuyết thường qua lại hai bên biên giới, quy luật đi lại rất thất thường, nên khi tiến hành phá án các điều tra viên thường xuyên có mặt ở địa bàn nắm bắt di biến động của thị. Thời điểm bắt đối tượng được tiến hành vào lúc 2h sáng, hoàn toàn bí mật. Từ việc bắt giữ thành công đối tượng đã giúp các điều tra viên lần lượt làm rõ và bắt giữ các đối tượng còn lại
