Bản Muống I nằm trên triền đồi đất gan gà bạc phếch, với 81 hộ dân sinh sống trong những mái nhà sàn lợp tôn hoặc tranh tre nứa lá xen kẽ nhau. Con đường độc đạo ra vào bản vắng người, chỉ có đám trẻ con hiếu kỳ đi theo khách lạ. Không có nhiều người Mông ở đây nói được tiếng phổ thông, nên những thăm hỏi của khách thường chỉ nhận được câu trả lời "xipâu" (không biết).
Phó Trưởng Công an xã Mường Lý Vàng A Pó cho biết: "Họ ngại tiếp xúc với người lạ, bởi hình như trong các nếp nhà sàn nghèo này đều có những bí mật. Hiện nay, trong bản vẫn còn tình trạng người dân lén lút tàng trữ, sử dụng và vận chuyển ma túy, mà chúng tôi chưa thể kiểm soát hết. Bản nằm heo hút trong địa hình hiểm trở, nhưng đối với người dân địa phương, việc vượt núi băng đồi sang nước bạn Lào, sang tỉnh Hòa Bình, Sơn La dễ như đi chợ. Bản Muống vẫn còn nóng về ma túy lắm".
Ông Đinh Công Chất cho biết thêm: "Những năm trước, tình hình ma túy ở đây nhức nhối lắm. Rất nhiều người vì lợi lộc trước mắt đã tham gia buôn bán, vận chuyển ma túy, đến nỗi phải chịu án, đi tù, nhà tan cửa nát. Lúc cao điểm, ở bản Muống có cả trăm đối tượng nghiện hút. Chỉ tính từ năm 2006 đến nay, đã có 47 người dân phải đi tù rồi, toàn vì các tội liên quan ma túy. Đàn ông có, đàn bà có, già có, trẻ có. Đau buồn nhất là có cả những cặp vợ chồng, cha con cùng buôn ma túy...".
Căn nhà của vợ chồng Hoàng Seo Quán trống hơ trống hoác, không có người lớn trong nhà, bởi cả hai vợ chồng đều đang thi hành án vì tội vận chuyển ma túy. Năm 2009, hai vợ chồng Hoàng Seo Quán trên đường vận chuyển ma túy về xuôi đã bị lực lượng Bộ đội biên phòng đồn Hiền Kiệt (Quan Hóa) phát hiện. Mặc dù vợ Quán đã giấu ma túy trong người, nhưng vẫn không thoát. Cả hai bị bắt giữ, Hoàng Seo Quán chịu án 7 năm, vợ Quán chịu án 5 năm. Thiếu bàn tay cha mẹ, hai đứa con của Hoàng Seo Quán đành để lại cho ông bà nội già yếu trông nom.
Đám trẻ ở nhà ông Giàng A Dì còn buồn hơn. Giàng A Dì do vận chuyển trái phép ma túy hiện nay đang chịu án chung thân, hỏi người nhà không biết đang ở trại giam nào. Con gái Giàng A Dì là Giàng Thị Dua "nối nghiệp" cha đi buôn bán ma túy, cũng đang chịu án 7 năm khiến căn nhà nhỏ xập xệ của gia đình họ ở bản Muống I càng thêm tiêu điều. Đứa cháu nội của Giàng A Dì nghe đâu cũng chẳng chịu đến lớp nữa, phần vì cuộc sống khó khăn, phần vì những mặc cảm với bạn bè cùng trang lứa do có cả mẹ, cả ông cùng đi tù vì buôn bán ma túy.
"Toàn xã Mường Lý hiện có 71 đối tượng nghiện ma túy có hồ sơ quản lý. Chúng tôi biết số đối tượng này không phải lúc nào cũng ở bản, thường lấy cớ lên nương, sang bên Lào hay Sơn La, Hòa Bình thăm người thân, để lén lút vận chuyển, sử dụng ma túy. Nhưng lực lượng mỏng quá, không dễ đấu tranh được. Công tác tuyên truyền, vận động diễn ra thường xuyên, nhưng một phần vì nhận thức pháp luật của bà con chưa tốt, nên tình trạng buồn vẫn còn xảy ra trên địa bàn"- ông Đinh Công Chất, Chủ tịch UBND xã Mường Lý cho biết.
Phó trưởng Công an xã Mường Lý Vàng A Pó cho biết thêm: "Từ ngày các lực lượng chức năng phối hợp triển khai mạnh mẽ các kế hoạch đấu tranh phòng, chống ma túy, triệt phá các tụ điểm, triển khai các đợt cao điểm phòng, chống tội phạm ma túy..., tình hình ANTT hiện nay ở Mường Lý đã đỡ bức xúc đi rất nhiều. Không còn tình trạng tụ tập mua bán, sử dụng ma túy công khai như trước nữa. Nạn trộm cắp vặt, trộm luồng, trộm hoa màu cũng giảm hẳn...".
Tại bản Muống I, hiện đã có điểm cung cấp bơm, kim tiêm, bao cao su để phòng chống các bệnh liên quan đến ma túy. Bên cạnh đó, các Công an viên, tổ an ninh thôn bản, các đoàn thể… thường được phân công đi khắp các thôn bản, đến từng gia đình có người nghiện, để vận động họ từ bỏ ma túy, trở lại cuộc sống đời thường...
