Khát vọng con chữ ở lòng hồ Dầu Tiếng

Ông Nguyễn Văn Thuyền, 69 tuổi, nhìn mấy đứa cháu nội, có đứa xấp xỉ 20 tuổi tối ngày cứ dán đời vào con nước, giọng bùi ngùi: "Bằng này tuổi con người ta có cả bụng chữ, còn hắn một chữ bẻ đôi cũng không biết"...

Nắng như thiêu như đốt ven triền hồ Dầu Tiếng (thị trấn Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh) như muốn đốt cháy dãy chòi lá tạm bợ của những thân phận cơ hàn sống bám vào lòng hồ.

Ngồi buông lưới trên chiếc xuồng con rách bương, anh Nguyễn Văn Tùng, 41 tuổi, cha của 5 đứa con nhỏ, trĩu giọng: "Ngày trước tôi sống ở Nam Vang (Phnôm Pênh, Campuchia). Do cuộc sống khốn khó nên theo con nước đi khắp cùng trời cuối đất rồi dừng chân ở đây. Đời thương hồ như lục bình trôi, nay đây mai đó nên sắp nhỏ đâu có cơ hội biết chữ. Sắp nhỏ chỉ biết kéo lưới, giăng câu thôi. Ở đây có bao nhiêu đứa trẻ thì có ngần ấy đứa không biết đọc biết viết".

Đang mùa gió chướng nên lòng hồ Dầu Tiếng liên tục nổi sóng, sóng lớn như muốn đánh chìm những chiếc xuồng con mà những người đàn ông có cảnh ngộ như Tùng đang rong ruổi quẳng, buông. Trong sóng gió rào rạt, chị Lê Thị Hoài, 34 tuổi, mẹ của 5 đứa con nheo nhóc và đang "mang bụng đứa thứ sáu được 6 tháng tuổi" vừa gỡ mẻ cá do chồng là Nguyễn Ngọc Thương kéo lên, vừa kể chuyện đời buồn: "Tính ra gia đình em có 4 đời không biết chữ. Em sinh ra và lớn lên trên Biển Hồ, rồi lấy chồng và sinh con. Do cuộc sống quá khốn khó mà vợ chồng em dắt díu nhau về đây. Mình tứ cố vô thân, con cái như vầy chạy ăn bở hơi, lấy đâu ra tiền mà cho mấy đứa nhỏ đi học".

Một góc nhỏ vá víu, tạm bợ của những cảnh đời cơ hàn bên hồ Dầu Tiếng.

Một góc nhỏ vá víu, tạm bợ của những cảnh đời cơ hàn bên hồ Dầu Tiếng.

Rảo dọc lòng hồ, chúng tôi bắt gặp nhiều mái nhà rách nát được che chắn tạm  bên bờ kè. Chủ nhân của những căn nhà không ra nhà ấy là những người đàn ông, những người phụ nữ nghèo kiết xác. Gia sản đáng giá nhất của họ có lẽ chỉ là chiếc xuồng be bé cùng những tay lưới vá chằng đụp như chính cuộc đời bần hàn của chủ nhân.

Ông Nguyễn Văn Thuyền, 69 tuổi, nhìn mấy đứa cháu nội, có đứa xấp xỉ 20 tuổi tối ngày cứ dán đời vào con nước, giọng bùi ngùi: "Bằng này tuổi con người ta có cả bụng chữ, còn hắn một chữ bẻ đôi cũng không biết".

Mới 5h chiều mà khu vực lòng hồ Dầu Tiếng tối om. Trên những cụm rừng tràm cổ thụ, mây đen vần vũ báo hiệu cơn mưa lớn đang đến gần. Lúc này những người đàn ông chèo nhanh về chòi. Đêm ở lòng hồ không điện, tối tù mù. Ông Thuyền có nhã ý mời khách ghé chòi lá "làm vài xị lai rai". Bên ánh đèn dầu hiu hắt, ông ực cạn ly rượu tự nấu, nhắm với miếng cá thát lát phơi khô, rồi cất tiếng não nề: "Con em lòng hồ muốn học được chữ thì phải lên bờ, phải sống định cư chứ với kiểu sống nay đây mai đó thì đâu thể đến trường được."

- Sao chú và gia đình không neo bến đậu thuyền ở nơi nào đó cố định, đi mãi vầy bao giờ tụi nhỏ biết đọc biết viết mà đổi đời?

Hỏi rồi tôi mới biết mình lỡ lời. "Đời người có ai muốn mình khổ mãi, cực mãi đâu" - anh con trai ông Thuyền nói như muốn khóc: "Chiến tranh loạn lạc khiến gia đình tôi và nhiều gia đình khác mất hết giấy tờ tùy thân, nên mình sống trên đời như không hề tồn tại. Đã vậy lại nghèo rớt mồng tơi, muốn lên bờ phải có tiền mua đất. Đào đâu ra bây giờ?!".

Hồ Dầu Tiếng cách trung tâm thị xã Tây Ninh khoảng 20km, có diện tích 27.000ha, có sức chứa 1,58 tỷ m3 nước. Quanh hồ có khoảng 40 hộ gia đình với gần 70 trẻ em không biết đọc, biết viết. Các hộ dân này phần lớn trôi dạt từ khu vực Biển Hồ (Campuchia), từ các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long và một số nằm trong diện giải tỏa tại đảo Nhím trên địa bàn huyện. Cả thảy họ đều sống vá víu, tạm bợ trong những chiếc chòi lá dựng ven hồ và sống phụ thuộc vào lượng cá đánh bắt ở lòng hồ.

Đêm hôm ấy có ông Sửu và một số người dân ở thị trấn Dương Minh Châu sang thăm cư dân lòng hồ. Ông Thuyền tâm tình điều an ủi nhất với những cảnh đời thương hồ như ông là tuy có nghèo, có khổ nhưng không vì thế mà bị xã hội xa lánh, thờ ơ. "Chú Sửu và bà con ở thị trấn tốt lắm chú ơi!" - ông chia sẻ: "Những khi sóng to gió lớn hoặc lúc nước giựt không thể đánh bắt hay kéo mẻ lưới chỉ vài con cá cỏn con thì dân xóm chài được bà con ở thị trấn giúp gạo mắm, giúp cả thuốc men lúc ốm đau".

Nói chuyện nghĩa cử, ông Sửu, trải lòng: "Đâu có gì đáng kể! Tôi thì muốn giúp nhiều nhưng sức mình có hạn. Hồi trước bà con ở đây cùng quẫn lắm! Bây giờ ngó vậy nhưng cũng đỡ lắm rồi. Không chỉ được bà con ở thị trấn sẻ chia, khi có đoàn từ thiện về, lãnh đạo địa phương cũng ưu tiên đưa họ xuống giúp đỡ dân lòng hồ đấy".

Mờ sáng hôm sau, chúng tôi giã từ cư dân lòng hồ với lời gửi gắm của ông Thuyền, chị Mại, vợ chồng anh Thương… ước ao có phép màu nào đó giúp con cháu họ biết đọc, biết viết bởi chỉ có như thế thì sắp nhỏ mới biết tính toán mà mạnh dạn lên bờ. Chợt nghĩ mong ước này của cư dân lòng hồ sẽ không quá viễn vông với một lớp học tình thương.

Tôi đã từng biết chuyện có một thầy giáo mù ở TP HCM từng lặn lội ra đồi cát Mũi Né (phường Mũi Né, TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận) dạy học cho đám trẻ con nhà nghèo mưu sinh bằng nghề cho thuê ván trượt. Khu đồi cát cách TP HCM đến 250km, trong khi hồ Dầu Tiếng chỉ cách chưa đầy 150km, đoạn đường đâu quá xa!

Mong rằng bài viết sẽ là nhịp cầu nối những tấm lòng thơm thảo với cư dân lòng hồ, để ước mơ con chữ của họ sẽ không mãi là khái niệm xa xỉ!

Thành Dũng

Các tin khác

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Hôm nay (20/5), ông Nguyễn Hùng Dũng, Chủ tịch UBND xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk đã ký văn bản chỉ đạo Công an, Quân sự cùng các phòng, ban, mặt trận, tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương và Đồn biên phòng An Hải tăng cường các biện pháp bảo vệ các loài động vật biển.

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Với kết quả 6/6 học sinh đoạt giải, trong đó có 2 huy chương Vàng (HCV),  4 huy chương Bạc (HCB), đội tuyển Olympic Tin học Việt Nam xuất sắc đứng thứ 2 toàn đoàn (đồng hạng với Nhật Bản) sau đội tuyển Nga đứng thứ nhất. Thành tích này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trong khu vực Đông Nam Á.

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư


Thành phố Hà Nội dự kiến khi thực hiện cải tạo, xây lại nhà chung cư, người dân được lựa chọn một trong 4 hình thức gồm tái định cư tại chỗ, nhận nhà ở tái định cư tại địa điểm khác, nhận tiền bồi thường hoặc kết hợp nhận nhà và tiền. Đáng chú ý, căn hộ tái định cư được bố trí có diện tích, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn hoặc tương đương căn hộ cũ. 

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam Nguyễn Tường Lâm, chương trình Tỏa sáng Nghị lực Việt đã vinh danh 98 tấm gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu, đã hỗ trợ 10 dự án khởi nghiệp xuất sắc của thanh niên khuyết tật với tổng kinh phí 500 triệu đồng.

Trồng hàng nghìn cây mai anh đào trong rừng

Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026) và hưởng ứng Festival Hoa Đà Lạt – Lâm Đồng lần thứ XI năm 2026, ngày 19/5, tại tiểu khu 144B, UBND phường Lâm Viên – Đà Lạt (Lâm Đồng), đã long trọng tổ chức lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”.

 Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Cùng với việc tư vấn hướng dẫn 4 người dân bị con chó nghi dại tấn công ở khu phố Phước Bình Bắc, phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, lực lượng chức năng ở phường này đang tìm kiếm những người đã tiếp xúc và những con vật khác có liên quan đến một con chó đã bị đập chết ở khu phố Lộc Đông, có kết quả xét nghiệm dương tính với virus dại.

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Suốt hàng chục năm qua, đã có hàng nghìn người dân thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi A Lưới và Nam Đông (TP Huế) tình nguyện mang họ Bác Hồ kể từ ngày Bác Hồ qua đời vào năm 1969. Trong thời kỳ kháng chiến, học tập và làm theo lời Bác dạy, đồng bào các dân tộc mang họ Bác Hồ đã gan dạ, dũng cảm giết giặc, góp sức giải phóng quê hương, nhiều người trong số đó trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND). Ngày nay, đồng bào các dân tộc trên dãy Trường Sơn ở phía Tây của TP Huế tiếp tục nỗ lực thi đua lao động sản xuất để xây dựng cuộc sống mới.

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống của người dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ngày càng được nâng cao, kéo theo nhu cầu sở hữu và sử dụng ô tô tăng mạnh. Cùng với đó là các xưởng sửa chữa, bảo dưỡng ô tô xuất hiện ngày càng nhiều đã thải ra một lượng lớn chất thải nguy hại, gây nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường.

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này.

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Ngày 19/5, Công an xã Phú Giáo (TP Hồ Chí Minh) kêu gọi những người từng thực hiện dịch vụ xâm lấn tại Thẩm Mỹ Bee Hin hãy trình báo để phục vụ công tác xác minh, xử lý vụ việc.

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Ngày 19/5, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và Quản lý bảo vệ rừng Đắk Lắk (Trung tâm Bảo tồn voi) cho biết, một con voi nhà nặng khoảng 4,6 tấn, ở xã Buôn Đôn vừa được phát hiện chết trong rừng chưa rõ nguyên nhân.

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Đại học Kinh tế Quốc dân có tân Giám đốc

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hoàng Minh Sơn vừa có Quyết định bổ nhiệm PGS.TS Bùi Đức Thọ, nguyên Chủ tịch Hội đồng Đại học Kinh tế Quốc dân làm Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân nhiệm kỳ 2026-2030.