Việc thực hiện Qui hoạch điện VI chỉ đạt 70% về các dự án nguồn điện và 50% các dự án lưới truyền tải, dẫn đến thiếu điện trong những năm gần đây, đã đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết, để đảm bảo phát triển các dự án năng lượng, đáp ứng đủ nhu cầu phát triển kinh tế của đất nước. Với mục đích này, ngày 8/9, Bộ Công thương đã tổ chức buổi Tổng kết tình hình thực hiện Qui hoạch điện VI, rút ra các bài học và bàn các giải pháp để thực hiện qui hoạch điện VII giai đoạn 2011- 2020 (có xét đến 2030).
Thiếu điện do chỉ thực hiện được 70% qui hoạch
Ông Dương Quang Thành - Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho rằng, trong 5 năm qua (2006 đến 2010), chúng ta đã đưa vào thêm được 10.000 MW điện, bằng cả giai đoạn hơn 100 năm trước đó (từ 1892 đến 2006) là một thành tích không tồi. Tuy nhiên, tại thời điểm này nhìn lại, việc thực hiện Tổng sơ đồ VI có rất nhiều vấn đề tồn tại, hậu quả chính là việc thiếu điện trong những năm 2009, 2010. Hầu hết các dự án nguồn điện và lưới điện đều chậm tiến độ so với qui hoạch. Các dự án lưới chỉ đạt 50% so với qui hoạch, dẫn đến việc quá tải các đường dây 220 kV, đặc biệt là quanh khu vực Hà Nội, Hưng Yên, Bắc Ninh, TP HCM và các tỉnh lân cận, ảnh hưởng đến an toàn cấp điện...
Nguyên nhân của tình trạng trên được xác định do 6 nguyên nhân chính: thiếu vốn, giải phóng mặt bằng chậm, năng lực chủ đầu tư hạn chế, nhà thầu năng lực kém, thiết bị trong nước sản xuất chưa theo kịp nhu cầu và khó khăn trong nhiên liệu sơ cấp (cụ thể là than cho nhiệt điện). “Với các dự án được giao, chúng tôi cần vốn là 832.000 tỷ đồng, nhưng chỉ thu xếp được hơn 280.000 tỷ và thiếu gần 600.000 tỷ còn lại” – ông Dương Quang Thành cho biết.
Ban đầu, EVN được giao đầu tư gần 60% dự án nguồn điện. Tuy nhiên, sau khi không thể chịu nổi “nhiệt”, EVN đã phải trả lại 13 dự án nhiệt điện lớn để giao cho đơn vị khác đầu tư. Riêng về giải phóng mặt bằng, cả 3 Tập đoàn lớn là EVN, Vinacomin và PVN đều kêu ca. Có những dự án chậm hàng năm trời chỉ vì không giải phóng được 1, 2 hộ dân. Cơ chế thực hiện các dự án điện cũng bộc lộ nhiều bất cập. Các thủ tục ban đầu để thực hiện dự án đã làm chậm tiến độ mất vài năm, đến giai đoạn thực hiện, do nhà thầu yếu năng lực, lại khiến dự án chậm thêm vài năm nữa.
Nhiều dự án điện quan trọng vẫn chưa tìm được vốn.
Giải quyết bài toán vốn, phải tăng giá điện
Bắt tay vào thực hiện Tổng sơ đồ VII, tuy đã rút ra được những kinh nghiệm của Tổng sơ đồ VI, nhưng những khó khăn phải đối mặt thì vẫn còn nguyên. “Trong những năm tới, mỗi năm chúng ta chỉ đưa thêm vào được 2.000 - 3.000 MW điện nhưng nhu cầu cần tới 4.000 – 5.000 MW. Đây là hệ quả của việc chậm trễ các dự án trước kia. Nếu không thực hiện ráo riết, thì vài năm nữa chúng ta vẫn tiếp tục thiếu điện” - ông Phạm Mạnh Thắng, Vụ trưởng Vụ Năng lượng cho biết.
Đây cũng là điều ông Hoàng Tiến Dũng - Viện trưởng Viện Năng lượng, tác giả của Tổng sơ đồ VII cảnh báo. “Khi làm Tổng sơ đồ VI, chúng tôi đã cảnh báo rất rõ ràng, là nếu chúng ta không triển khai quyết liệt các dự án nhiệt điện, thì những năm 2009 - 2010 chắc chắn sẽ thiếu điện. Thực tế cho thấy nếu những dự án như Hải Phòng 1, Quảng Ninh, Cẩm Phả... không chậm tiến độ, thì việc thiếu điện đã không căng thẳng. Bây giờ, một lần nữa chúng tôi cảnh báo, nếu không có biện pháp triển khai các dự án trong tổng sơ đồ VII, thì đến 2013 - 2015 tiếp tục thiếu điện”.
Khó khăn thì nhiều, bài học rút ra cũng nhiều, nhưng có 2 vấn đề cốt lõi được Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng rút ra chính là vốn và giải phóng mặt bằng. Chỉ riêng EVN, trong tổng số vốn hơn 525.000 tỷ đồng cần để đầu tư trong giai đoạn 2011 - 2015, hiện EVN chỉ thu xếp được chưa đến 1 nửa, khoảng 248.000 tỷ đồng, còn thiếu 277.000 tỷ chưa biết kiếm đâu ra. “Tập đoàn “anh cả” về vốn là PVN cũng đang rất khó khăn, EVN lại càng khó khăn.Tổng sơ đồ VII là tăng trưởng 13 - 14% về nguồn điện, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng kinh tế khoảng 6,5 - 7,5% là một con số rất thách thức” – ông Hoàng Quốc Vượng khẳng định.
“Mấu chốt vẫn là ở giá điện” chính là điều lãnh đạo Bộ Công thương khẳng định. Việc tăng giá điện là không thể tránh khỏi. “Lộ trình tăng lên 8- 9 cent từ nay đến 2020 thế nào phải được xây dựng để trình Chính phủ. Đồng thời, xây dựng cơ chế để phát huy tối đa nguồn lực của DN trong nước, giải quyết vấn đề năng lực của chủ đầu tư và nhà thầu. Vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, sẽ giao cho địa phương chịu trách nhiệm xử lý” - ông Hoàng Quốc Vượng kết luận.
| Đề nghị tăng giá điện trong tháng 9? Trong văn bản đề xuất được EVN gửi lên Bộ Công thương, họ cho biết hiện đang thiếu vốn trầm trọng. Các dự án quan trọng như đường dây 500 kV Pleiku – Mỹ Phước – Cầu Bông, nhiệt điện Duyên hải 1, 3, nhiệt điện Vĩnh Tân 2 (đều là những dự án quan trọng giải quyết bài toán điện trong những năm tới) đều chưa ký được hợp đồng vay vốn hoặc chưa giải ngân được vốn do EVN thiếu vốn đối ứng. Trong khi đó, năm 2010 EVN bị lỗ trên 8.000 tỷ đồng, 6 tháng đầu năm 2011 lỗ trên 2.000 tỷ đồng. Bởi vậy, tập đoàn này đề nghị Bộ Công thương được điều chỉnh giá bán điện trong tháng 9 để đảm bảo cân bằng về tài chính, và hạch toán phần bù lỗ năm 2010. |
