Khánh Hòa: Loài voọc trước nguy cơ tuyệt chủng

Những người yêu thích động vật hoang dã quý hiếm cùng các nhà chức trách thật sự lo ngại khi voọc chà vá chân đen (CVCĐ) ở Khánh Hòa đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng. Bởi lẽ loài vật có tên trong Sách đỏ luôn nằm trong tầm ngắm của nhiều nhóm thợ săn. Cùng chia sẻ nỗi lo toan đó, phóng viên CAND cất công đi tìm câu trả lời về số phận loài voọc trong tương lai.

Đi tìm dấu voọc

Mờ sáng. Chúng tôi bám theo một người dân trên con đường mòn từ xóm nhỏ dưới chân núi Hòn Hèo ở xã Ninh Vân, huyện Ninh Hòa, khởi đầu hành trình vào những cánh rừng lao xao gió sớm. Hơn hai giờ lội bộ mới lên tới triền dốc, phía trước tầm mắt là thung lũng Ba Dao - nơi thường có những con voọc xuất hiện.

Nép mình chờ đợi gần một giờ mới phát hiện những cành lá trên cây rừng, cách nơi chúng tôi "mai phục" hơn 500m bất chợt xao động. Người dẫn đường lay nhẹ vai tôi, nói nhỏ: "Hình như đàn voọc xuất hiện rồi đó". Trước tầm ống nhòm mang theo, mấy con voọc CVCĐ đang nhảy nhót chuyền cành. Không bỏ lỡ cơ may hiếm có, tôi ôm máy ảnh vượt qua suối cạn, rồi bước trên những tảng đá nhấp nhô nối tiếp nhau.

Đến khi tiếp cận gần mục tiêu thì trên cây không còn bóng dáng con voọc nào, chẳng biết có phải đàn voọc đánh hơi người, hay đến giờ chúng rút lui về nơi ẩn nấp. Thêm hai giờ "mai phục", nhưng không tìm thấy đàn voọc nào nữa, cả nhóm đành rút lui khi ánh chiều buông xuống và hình ảnh những con voọc chỉ còn là nỗi nhớ thấp thoáng. Trong bữa cơm tối ở Ninh Vân, tôi nghe mấy người dân ở đây cho biết, hơn 20 năm về trước, khi lên rừng Hòn Hèo đốn củi, họ đã nhìn thấy những đàn voọc sinh sống ở nhiều nơi, nhưng mười năm qua hiếm khi voọc xuất hiện vô tư như trước.

Sáng hôm sau, chúng tôi tiếp tục hành trình về Ninh Phước. Địa chỉ tiếp cận là khu du lịch Jungle Beach Resort do ông Sylvio Lammarche, quốc tịch Canada cùng vợ là Đinh Thị Loan làm chủ hơn chục năm nay. Lần đầu sang Việt Nam , Sylvio mê mẩn bãi biển hoang sơ dưới chân núi Hòn Hèo nên chọn nơi này làm quê hương thứ hai. Những lần vào rừng chụp ảnh chim thú, Sylvio nhìn thấy người dân đốt rừng làm rẫy, săn bắt thú, nên ông can khuyên nhưng vấp phải không ít khó khăn. Dẫu vậy Sylvio vẫn kiên trì đấu tranh mềm dẻo, trong đó nhiều lần ông phải mua lại thú hiếm từ thợ săn để... thả về rừng, nên nhiều người gọi Sylvio là "Kiểm lâm Tây".

Có lần quan sát thú rừng qua kính viễn vọng, Sylvio phát hiện đàn voọc, nên chụp ảnh gửi đến Vườn quốc gia Cúc Phương. Một tháng sau, ông Tilo Nadler  - Giám đốc Trung tâm cứu hộ thú linh trưởng thuộc Hội động vật Frankfut của Đức ở Vườn quốc gia Cúc Phương cùng nhóm chuyên gia đến Hòn Hèo khảo sát, đánh giá thực trạng voọc CVCĐ, sự phân bố, cấu trúc và tác động môi trường đến sự sinh tồn, phát triển của loại vật quý hiếm này.

Voọc chà vá chân đen ở rừng Hòn Hèo do ông Sylvio phát hiện.

Voọc chà vá chân đen ở rừng Hòn Hèo do ông Sylvio phát hiện.

Nguy cơ tuyệt chủng

Sau nhiều cuộc khảo sát thực tế, các chuyên gia về động vật hoang dã nhận định rừng Hòn Hèo đang tồn tại ít nhất 17 đàn voọc CVCĐ với khoảng 110 cá thể, tập trung ở Dốc Rồng, Dốc Ba Ngọn, Suối Lạnh, Dốc Chinh - xã Ninh Phú; Rừng Cát, Ghềnh Nhảy - xã Ninh Phước; bãi Ca Lâm, suối Hoa Lan, khu du lịch Hồng Hải - xã Ninh Vân. Voọc CVCĐ ở Hòn Hèo có khả năng thuần chủng tuyệt đối, vì sống cách biệt, không có điều kiện tạp giao với các nhóm voọc khác.

Thống kê của Hội động vật Frankfurt, trên thế giới có 20 loài thú linh trưởng đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng, trong đó ở Việt Nam có 5 loài, gồm voọc CVCĐ, chân xám, voọc quần đùi trắng, voọc mũi hếch và voọc đầu vàng. Các chuyên gia đã kiến nghị cơ quan chức trách sớm có biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt loài voọc CVCĐ cùng một số động vật khác như cu li nhỏ (Sloth monkey), phượng hoàng đất (Buceros bicornis), bởi sự hiện diện của các loài động vật quý hiếm này đã minh chứng độ nguyên sinh của rừng Hòn Hèo.

Hội động vật hoang dã Frankfut và Viện Điều tra quy hoạch rừng của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã điều tra chi tiết, hỗ trợ tỉnh Khánh Hòa xây dựng đề án thành lập khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Hèo hơn 5.100ha, nhưng đến nay đề án này vẫn còn trên… giấy !

Sylvio bày tỏ nỗi bức xúc: "Trong khi các nhà khoa học tìm kiếm giải pháp hữu hiệu bảo vệ loài voọc CVCĐ, thì nhiều thợ săn vẫn lén lút vào rừng bắn hạ để nấu cao". Hơn hai năm qua ở Khánh Hòa đã phát hiện 5 vụ săn hạ trái phép 20 con voọc. Giữa tháng 1/2009, Phan Văn Chánh (32 tuổi), ở xã Ninh Phú và Lê Minh Cảnh (39 tuổi), thị trấn Ninh Hòa vào rừng Hòn Hèo bắn hạ hai con voọc, nhưng Công an xã Ninh Vân đã bắt giữ khi thuê xe ôm vận chuyển, hai thợ săn này bị xử phạt 54 tháng tù.

Gần đây nhất, vào đêm 6/7, Công an xã Vạn Phú, huyện Vạn Ninh bắt giữ 3 thợ săn đang mang 7 con voọc CVCĐ cùng hai khẩu súng, 15 viên đạn từ rừng Hóc Chim ra. Sau khi có kết quả giám định, nhóm thợ săn này đã bị khởi tố.

Hòn Hèo chưa có khu bảo tồn thiên nhiên, rừng Khánh Hòa thì nhiều đường lắm cửa, trong khi đó lực lượng kiểm lâm quá mỏng, lợi nhuận thu được từ loài voọc đang hấp dẫn nhiều nhóm thợ săn. Vì thế câu hỏi mai này voọc có còn không vẫn đang bỏ ngỏ!

Voọc chà vá chân đen còn gọi là voọc ngũ sắc, có tên khoa học Pygathrix Nigripes, thuộc nhóm nguy cấp có tên trong Sách đỏ Việt Nam, được xếp vào nhóm 1B nghiêm cấm khai thác và sử dụng.

Phan Thế Hữu Toàn

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.