Bắt đầu từ dữ liệu, công nghệ và con người
Ngày 12/6, tại huyện Lý Nhân, Đoàn công tác của UBND huyện đã tiến hành kiểm tra công tác sáp nhập tại 6 xã: Chính Lý, Văn Lý, Hợp Lý, Đức Lý, Công Lý, Nguyên Lý. Báo cáo cho thấy, quá trình chuẩn bị đã được thực hiện nghiêm túc và chủ động: từ việc thống kê, kiểm kê tài sản công, cho đến số hóa hồ sơ địa chính, tài chính và cán bộ. Đặc biệt, dữ liệu dân cư nền tảng quan trọng nhất đã được đối soát, đồng bộ và cập nhật liên tục, sẵn sàng kết nối với các hệ thống nghiệp vụ.
Ông Nguyễn Đức Nhương, Chủ tịch UBND huyện Lý Nhân khẳng định: “Sau sáp nhập, mỗi cán bộ, công chức cấp xã không chỉ là người thực thi chính sách, mà còn là người làm chủ công nghệ. Chuyển đổi số phải gắn với nâng cao chất lượng phục vụ, với việc cá thể hóa từng nhu cầu của người dân dựa trên cơ sở dữ liệu chính xác, thông minh”.
Tại các huyện Thanh Liêm, Kim Bảng…, bên cạnh việc chuẩn hóa dữ liệu và rà soát tổ chức bộ máy, các địa phương còn lên phương án sử dụng hiệu quả các trụ sở cũ. Từ đó, hình thành nhiều mô hình “chính quyền mở” như nhà văn hóa thông minh, trung tâm tiếp nhận phản ánh hiện trường, điểm dịch vụ hành chính công số… Những không gian công cộng số này không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên, mà còn tạo điều kiện để người dân tiếp cận chính quyền theo hướng minh bạch, tương tác hai chiều và liên tục.
Khác với những cuộc sáp nhập đơn thuần trong quá khứ, cuộc sắp xếp lần này tại Hà Nam đi kèm với một hệ quy chiếu mới: dữ liệu số – định danh số – và vai trò trung tâm của Công an xã chính quy.
Lực lượng Công an chính là đơn vị đi đầu trong việc làm sạch, cập nhật và chuẩn hóa dữ liệu dân cư cốt lõi cho mọi tiến trình chuyển đổi số. Tại các xã, Công an đã chủ động rà soát nhân khẩu, hỗ trợ người dân điều chỉnh thông tin sau thay đổi địa giới hành chính, cấp CCCD gắn chip, mã định danh điện tử, tích hợp VNeID giúp người dân “mang chính quyền trong điện thoại”.
Chỉ huy Công an xã Công Lý (Lý Nhân) cho biết: “Chúng tôi xác định rõ vai trò của mình trong giai đoạn hậu sáp nhập: không chỉ là giữ gìn an ninh trật tự, mà còn là người trực tiếp hỗ trợ nhân dân thực hiện các dịch vụ công trực tuyến. Mỗi tổ Công an là một “điểm chạm số” giữa Nhà nước và người dân tại cơ sở”.
Từ việc quét mã QR khi khai sinh, đến làm lại sổ hộ khẩu điện tử hay xin trợ cấp xã hội trực tuyến, mọi nhu cầu của người dân sau sáp nhập đều được thực hiện trên nền định danh số, với sự hỗ trợ của Công an xã và hệ thống chính quyền số mới hình thành.
Chuyển đổi số giúp tổ chức bộ máy mới
Tại huyện Thanh Liêm, nhiều trụ sở UBND mới được đầu tư hạ tầng số bài bản: từ mạng LAN tốc độ cao, hệ thống camera giám sát, máy chủ nội bộ, đến các thiết bị họp trực tuyến và phần mềm quản lý hồ sơ công việc. Một số địa phương đã lên kế hoạch tổ chức “họp không giấy”, xử lý hồ sơ hoàn toàn trên nền tảng số – cho thấy tư duy quản trị hiện đại đã bắt đầu từ chính quyền cấp xã.
Chính quyền điện tử, chính quyền số không còn là khái niệm trừu tượng, mà đang hiện diện rõ nét trong từng thao tác hành chính: ký số thay cho dấu mộc, quản lý đất đai bằng bản đồ số, tiếp nhận kiến nghị qua ứng dụng phản ánh hiện trường, hay gửi thông báo bằng tin nhắn tích hợp với danh tính số của người dân.
Việc vận hành chính quyền số cấp xã, nếu không có quyết tâm chính trị cao, hạ tầng số tốt và dữ liệu chuẩn hóa sẽ rất dễ dừng lại ở khẩu hiệu. Đó là lý do Hà Nam xác định rõ: chuyển đổi số không phải phụ trợ cho sáp nhập, mà chính là phương pháp vận hành bộ máy chính quyền mới sau khi đã tinh gọn.
Từ ngày 1/7/2025 và có thể sớm hơn, 33 xã mới sẽ chính thức hoạt động. Nhưng đằng sau con số ấy là một bước chuyển mình toàn diện: chuyển từ hành chính quản lý sang hành chính phục vụ, từ giấy tờ sang dữ liệu, từ bộ máy sang con người số. Mỗi xã mới không chỉ là một tên gọi, mà là một mô hình quản trị mới, đặt người dân làm trung tâm và dữ liệu làm trụ cột.
Lãnh đạo Tỉnh ủy Hà Nam nhấn mạnh: “Sắp xếp lại tổ chức hành chính không chỉ để tinh gọn, mà là để xây dựng một nền hành chính hiện đại, liêm chính, phục vụ nhân dân. Trong đó, chuyển đổi số và dữ liệu là hai trụ cột, còn Công an xã, cán bộ cơ sở là những người trực tiếp kiến tạo nên hình hài của chính quyền hai cấp mới”. Chính quyền cấp xã tại Hà Nam hôm nay không chỉ “sẵn sàng vận hành”, mà đang khởi đầu cho một cuộc cách mạng thầm lặng nhưng sâu sắc từ cơ sở: dữ liệu hóa mọi hoạt động, số hóa mọi quy trình, và lấy nhân dân làm thước đo duy nhất của hiệu quả quản trị.
Khi lòng dân hoà vào ý Đảng – Dấu ấn Hà Nam trên “bản đồ” góp ý Hiến pháp 
