"Công trường than" giữa rừng phòng hộ
Tiểu khu 62 nằm trong ranh giới bảo vệ nghiêm ngặt của rừng phòng hộ hồ Yên Lập. Đây là một trong số ít cánh rừng tự nhiên còn sót lại của huyện Hoành Bồ. Rất tiếc là, thời gian gần đây tiểu khu rừng này đã trở thành một trong những điểm nóng của hoạt động khai thác than trái phép và hiện đang đứng trước nguy cơ bị xóa sổ hoàn toàn.
Cùng với lực lượng bảo vệ của TKV, chúng tôi len lỏi trong những tán rừng già để tới tiểu khu 62. Mới đi được chừng 2km, bất ngờ một chiếc hố sâu và rộng xuất hiện cắt ngang đường, vết đào vẫn còn mới; vậy là chuyến đi "bí mật" đã bị phát hiện, "than thổ phỉ" đã cắt đường để đối phó. Một cán bộ của Xí nghiệp Than Hoành Bồ cho biết, chuyện rải chông, cắt đường, chặn xe chống lại lực lượng bảo vệ ở đây diễn ra thường xuyên, hầu như đợt kiểm tra nào cũng có.
Xuống xe đi bộ hơn 1 cây số tới điểm giáp ranh giữa Khu 5 và Khu 6, chúng tôi bắt gặp 1 con đường từ "khai trường của than thổ phỉ" chạy thẳng xuống khu dân cư, mặt đường rộng hơn 4m; đây là đường vận chuyển than của các đối tượng khai thác than trái phép (KTTTP) tự mở cho các xe chở than chạy xuống QL279 rồi tập kết tại cảng Việt Hưng. Người dân địa phương cho biết, mỗi đêm đều có hàng chục xe trọng tải từ 15 đến 20 tấn chở than qua đây.
Để đối phó với các lực lượng chức năng, ngoài con đường này, các đối tượng KTTTP còn mở thêm nhiều đường khác và thường xuyên cắt cử người canh gác. Khi phát hiện có lực lượng kiểm tra, chúng tìm cách ngăn cản, rồi dùng điện thoại thông báo cho nhau để thay đổi đường vận tải và di chuyển máy móc thiết bị ra khỏi khai trường.
Tại "khai trường" của "than thổ phỉ", nhiều quả đồi đã bị san phẳng trên diện tích ước chừng khoảng 5ha, nhiều vạt rừng nguyên sinh đã bị vùi lấp, 2 moong than đang được khai thác dở, nham nhở những vệt bánh xe của máy xúc, máy gạt và ôtô vận tải hạng nặng. Lượng than ở đây đã bị lấy đi ước lên tới cả trăm ngàn tấn.
Cần có sự vào cuộc đồng bộ với chế tài xử lý nghiêm
Theo báo cáo của cơ quan chức năng, trong phạm vi quản lý của rừng phòng hộ hồ Yên Lập hiện có tới 3 khai trường KTTTP theo phương thức lộ thiên mà quy mô và tính chất phức tạp không thua kém so với điểm khai thác thuộc tiểu khu rừng 62. Các hoạt động đào lò thủ công cũng diễn ra phổ biến với hàng nghìn điểm lò tại địa bàn quản lý của các xã nằm trong ranh giới quản lý của rừng phòng hộ. Các đơn vị thuộc ngành Than đã nhiều lần phối hợp cùng chính quyền địa phương, Ban quản lý rừng phòng hộ hồ Yên Lập và các lực lượng khác, tổ chức kiểm tra, xử lý ngăn chặn; tuy nhiên tình hình vẫn diễn biến hết sức phức tạp.
Lãnh đạo Xí nghiệp Than Hoành Bồ cho biết, khi phát hiện các dấu hiệu KTTTP, đơn vị đều có văn bản gửi các cấp, các ngành có liên quan nhưng các điểm KTTTP lại nằm trên ranh giới quản lý của nhiều đơn vị nên rất khó kiểm soát. Nhiều trường hợp phát hiện các đối tượng KTTTP huy động ôtô cùng các thiết bị để tiến hành khai thác nhưng đơn vị cũng chỉ biết xua đuổi bằng biện pháp kiểm tra, lập biên bản, trục xuất ra khỏi khu vực vì không bắt được quả tang.
Trong quá trình xử lý, các đối tượng không ra mặt chống đối nhưng sau đó khi vắng mặt lực lượng bảo vệ hoặc lợi dụng đêm tối, bọn chúng đều quay lại hoạt động. Trong những trường hợp bắt giữ quả tang thì chế tài xử lý yếu, chủ yếu là tạm giữ, xử phạt vi phạm hành chính rồi trả lại. Đáng lưu ý là, đối tượng KTTTP ngày càng lấn tới, thường xuyên nhắn tin đe dọa lãnh đạo xí nghiệp và cán bộ, chiến sỹ làm công tác kiểm tra xử lý. Cho đến thời điểm hiện tại, hầu hết lãnh đạo đơn vị và các cán bộ chức năng đều đã bị khủng bố bằng "bom phân", dầu thải trước cửa nhà.
Hiện tại hàng chục hécta rừng bị tàn phá, hủy hoại, hàng trăm ngàn tấn than đã bị "than thổ phỉ" khai thác, rừng phòng hộ đầu nguồn hồ Yên Lập bị tàn phá và đe dọa nghiêm trọng. Thiết nghĩ tỉnh Quảng Ninh cần phải có sự chỉ đạo quyết liệt cùng sự vào cuộc đồng bộ với những biện pháp, chế tài xử lý hiệu quả để ngăn chặn tình trạng này
