Càng đáng ngại hơn khi đấy là núi… Cấm. Cho tới khi chính quyền tiến hành kiểm tra, thống kê, đưa ra con số lên đến vài trăm căn, ai cũng thấy giật mình. Có người lo lắng trước hình ảnh thơ mộng của Thất Sơn huyền bí sẽ chỉ còn trong dĩ vãng, giọng chua chát: "Núi cấm mà cứ như… chùm khế ngọt". Chính quyền tỉnh An Giang vào chiều 10/4 thừa nhận nguyên nhân chính dẫn đến hậu quả là do buông lỏng quản lý và yếu kém của chính quyền cơ sở…
Núi Cấm "mọc" lên ở khu vực thuộc địa bàn xã An Hảo, huyện biên giới Tịnh Biên là ngọn núi cao nhất (705m) trong nhóm 7 ngọn núi tạo nên Thất Sơn hùng vĩ và đầy huyền bí.
Vào thời điểm cách nay 20 năm, khi tỉnh An Giang quy hoạch rừng phòng hộ (từ bình độ 20 trở lên) trên núi Cấm với diện tích gần 3.800ha, dân cư trên núi vẫn rất thưa thớt. Cho tới năm 2006, khi chính quyền quyết định "đánh thức" tiềm năng du lịch bằng việc công bố rộng rãi về quy hoạch chung khu du lịch trên núi này (diện tích lên đến 3.100ha), kèm theo đó là quy hoạch chi tiết các khu Đông, Tây, Nam và Bắc, đặc biệt là khi tuyến đường lên núi được đầu tư xây dựng hoàn chỉnh, thì tình hình bắt đầu… "nóng" lên.
Ông Nguyễn Thành Quân, Phó Chủ tịch UBND huyện Tịnh Biên nhớ lại: Nếu như năm 2002, cả núi có hơn 300 hộ với hơn 1.100 nhân khẩu thì đến nay đã tăng lên gần 720 hộ với gần 2.500 nhân khẩu. Không phải chỉ đến ở, nhiều người còn tự cho mình là chủ sở hữu rồi sang nhượng đất với giá trị từ 100 đến 200 triệu đồng/1.000m2.
Ông Võ Nguyên Nam - Chánh Văn phòng UBND tỉnh An Giang, kiêm người phát ngôn của UBND tỉnh này thừa nhận tại cuộc họp báo chiều 10/4, dân số trên núi Cấm tăng, ngoài sự quản lý lỏng lẻo, yếu kém của chính quyền cơ sở (giai đoạn năm 2002 - 2010 đã cấp hộ khẩu thường trú cho trên 360 hộ với hơn 1.200 nhân khẩu dù đã có Chỉ thị 05 của UBND tỉnh), còn có nhiều nguyên nhân.
Trước hết là do việc tăng việc chuyển khoán rừng từ chủ cũ sang chủ mới (số hộ chuyển khoán rừng nhưng không chịu… xuống núi, số mới nhận khoán lại leo lên ở). Tiếp đó là sự phát triển nhanh của khu du lịch, nhất là sau khi có đường lên núi, lượng khách đến tham quan ngày càng đông (năm 2011 đạt gần 1,2 triệu lượt khách) nên "đẻ" ra hàng loạt dịch vụ ăn theo dạng tự phát.
Nguyên nhân cuối cùng lại do… cán bộ. Cụ thể, nhiều cán bộ lợi dụng việc quản lý lỏng lẻo đã xây, cất nhà trái phép với hình thức sửa chữa theo hiện trạng trong khi thực chất, không có hiện trạng từ đó để xảy ra 207 trường hợp xây dựng không phép, trái phép. Tình hình phức tạp đến nỗi việc khắc phục hậu quả đã kéo dài 10 năm qua nhưng đến nay vẫn chưa thể dứt điểm.
Lãnh đạo UBND tỉnh An Giang cho biết, để giải quyết ổn định về dân cư trên núi Cấm, tỉnh đã có kế hoạch, chính sách tái định cư cho các hộ đã có hộ khẩu thường trú nhưng bị giải tỏa để thực hiện các dự án, công trình theo quy hoạch