Javier Perez de Cuellar - nhà kiến tạo hòa bình của Liên Hiệp Quốc

Cựu Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc (LHQ) Javier Perez de Cuellar, người được mệnh danh là “nhà kiến tạo hòa bình” của cơ quan LHQ, vừa qua đời tại nhà riêng ở Peru hôm 5-3, thọ 100 tuổi. Cuộc đời dài một thế kỷ của ông bao trùm cả lịch sử LHQ và những gì ông tạo ra cho đến nay vẫn chưa có ai bì kịp.

Javier Perez de Cuellar sinh ngày 19-1-1920 tại thành phố Lima, Peru, là con của một doanh nhân bình thường. Gia đình ông gốc gác tại thị trấn Cuellar, Segovia, Tây Ban Nha. Cuộc đời thời trẻ của ông không có gì nổi bật cho đến khi ông trưởng thành và tham gia các hoạt động chính trị.

Năm 1940, Perez de Cuellar khi đó mới 20 tuổi đã vào làm việc trong Bộ Ngoại giao Peru, một bước đệm quan trọng cho sự nghiệp ngoại giao sau này của ông. Ông bắt đầu công tác ngoại giao từ năm 1944, sau đó làm Bí thư ở Tòa đại sứ Peru tại Pháp, rồi lần lượt đến nhận nhiệm vụ tại Vương quốc Anh, Bolivia và Brazil, làm đại sứ tại Thụy Sĩ, Liên Xô, Ba Lan và Venezuela.

Sự nghiệp của ông tại LHQ bắt đầu từ khóa họp đầu tiên của Đại hội đồng LHQ, lúc đó ông là thành viên cấp dưới trong phái đoàn ngoại giao của Peru dự khóa họp năm 1946 tại London. Sau đó, ông là thành viên ngoại giao chính thức của Peru kể từ khóa họp thứ 25 đến 30 của Đại hội đồng LHQ. Năm 1971, ông được bổ nhiệm làm đại diện thường trực của Peru tại cơ quan LHQ và lãnh đạo phái đoàn Peru dự các khóa họp Đại hội đồng LHQ từ đó cho đến năm 1975. Trong giai đoạn này, ông cũng từng đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội đồng Bảo an LHQ khi Peru là nước Chủ tịch Hội đồng.

Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Javier Perez de Cuellar.
Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Javier Perez de Cuellar.

Vai trò kiến tạo hòa bình của ông có lẽ bắt nguồn từ năm 1975. Ngày 18-9-1975, ông được bổ nhiệm làm đặc phái viên của Tổng Thư ký LHQ tại Cộng hòa Síp sau biến cố 1974. Sau nhiệm vụ đó, Perez de Cuellar bắt đầu bước lên những địa vị cao hơn trong hệ thống cơ quan LHQ. Ngày 27-12-1979, ông được bổ nhiệm làm Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách các vụ việc chính trị đặc biệt. Từ tháng 4-1981, Perez de Cuellar kiêm thêm nhiệm vụ đại diện cá nhân của Tổng Thư ký LHQ theo dõi tình hình liên quan đến Afghanistan.

Sau khi Tổng Thư ký LHQ Kurt Waldheim mãn nhiệm vào ngày 31-12-1981, ông Perez de Cuellar là người được bầu chọn thay thế. Cho đến thời điểm này, mặc dù đã trải qua nhiều nhiệm vụ khác nhau ở cả cấp quốc gia và LHQ, Perez de Cuellar vẫn chưa được nhiều người biết đến. Chủ yếu, người ta cho rằng, ông ngoi lên đến chức vụ cao nhất của cơ quan LHQ là nhờ cái thế “các bên đều có lợi”, bởi lúc đó LHQ đang trong giai đoạn rối ren và mất uy tín.

Thế nhưng, ngay sau khi được bầu lên, Perez de Cuellar nhanh chóng cho mọi người thấy ông không phải là “thứ để mặc cả”. Dấu ấn đầu tiên và quan trọng nhất của ông chính là làm sống lại cỗ máy gìn giữ hòa bình đang “chết lâm sàng” của LHQ. Và bước đầu tiên ông làm là “dọn dẹp nhà cửa”, tung ra báo cáo với kết luận gây sốc cho giới chức bảo thủ lúc bấy giờ: “Chúng ta đang tiến gần đến một thế giới mới đại loạn”.

Lúc đó, thế giới đầy những điểm nóng như Israel xâm chiếm Lebanon, xung đột quân sự ở Afghanistan, tình hình Campuchia, cuộc chiến Iran-Iraq,... Ông than phiền trước Đại hội đồng LHQ rằng các nghị quyết của LHQ “ngày càng bị rẻ rúng, bị phớt lờ bởi những kẻ tự cho mình có sức mạnh”.

Tuy nhiên, ngay trong năm đầu tiên lên nắm quyền, ông đã không thành công khi tham gia hoạt động ngoại giao con thoi nhằm tháo ngòi nổ xung đột quân sự giữa Argentina và Anh trong vụ tranh chấp quần đảo Falklands vào tháng 4-1982. Ông đã không thể mang lại hòa bình vì cả hai bên xung đột đều khăng khăng giữ lập trường quan điểm của mình.

Trong suốt 2 nhiệm kỳ (10 năm) làm Tổng Thư ký LHQ, Perez de Cuellar nổi tiếng là nhà ngoại giao cần mẫn và hoạt động âm thầm trong hậu trường. Câu nói được xem là “tuyên ngôn” cho phong cách ngoại giao của ông chính là “Le ton fait la chanson” (tiếng Pháp có nghĩa là “giai điệu làm nên bài hát, chứ không phải giọng ca ồn ào của ca sĩ”).

Với vẻ bề ngoài dễ gây cảm tình, Perez de Cuellar chọn phong cách mềm mỏng, nhẹ nhàng. Đối mặt với vấn đề nhạy cảm là nhân quyền, Perez de Cuellar chọn lối ngoại giao thận trọng và kín đáo. Nhưng, ít ai biết rằng ẩn chứa đằng sau lớp vỏ bề ngoài mềm mỏng, kín đáo đó là một tính cách cứng cỏi và đầy can đảm.

Ngay khi mới nhậm chức, Perez de Cuellar đối mặt vấn đề hóc búa: Mỹ dọa cắt giảm đóng góp tài chính cho LHQ nếu Israel bị hất ra khỏi LHQ do hành động xâm lược Liban và đàn áp người Palestine. Thế là Perez de Cuellar tích cực vận động hậu trường để ngăn chặn các quốc gia Arab hất Israel khỏi ghế LHQ. Vì vấn đề này, Perez de Cuellar đã bị các nước Arab chỉ trích là đi theo Mỹ trong vấn đề Trung Đông.

Trong nhiệm kỳ 2 của mình, Perez de Cuellar dành nhiều thời gian kiến tạo hòa bình và giải quyết vấn đề con tin tại nhiều điểm nóng trên thế giới. Chính ông đã góp công sức ngoại giao giúp cho đất nước Namibia giành được độc lập năm 1991; giúp chấm dứt cuộc chiến 9 năm giữa Iraq và Iran; góp công mang lại thỏa ước hòa bình ở Campuchia và cho đến tận ngày cuối cùng làm Tổng Thư ký LHQ, Perez de Cuellar còn góp phần mang lại thỏa thuận hòa bình lịch sử ở El Salvador.

Với thành tích “nhà kiến tạo hòa bình” của cơ quan LHQ, Perez de Cuellar đã nhận được khá nhiều danh hiệu vinh dự của nhiều quốc gia khác nhau nhưng tuyệt nhiên chưa bao giờ được đề cử giải thưởng cao quý Nobel Hòa bình.

Sau khi rời khỏi cơ quan LHQ, Perez de Cuellar vẫn chưa chịu nghỉ ngơi, tiếp tục hoạt động chính trị. Ông tham gia cuộc đua tranh chức Tổng thống Peru năm 1995 nhưng thất bại do đụng phải chính khách hùng mạnh gốc Nhật Bản Alberto Fujimori. Thế rồi, sau khi Fujimori thoái vị, Perez de Cuellar tái xuất hiện trong vai trò Bộ trưởng Ngoại giao và Chánh văn phòng Nội các trong chính phủ lâm thời Peru. Uy tín ngoại giao của ông là tài sản quý giá không chỉ của riêng bản thân ông mà còn của quốc gia Peru. Vì thế, một lần nữa ông lại dấn thân làm Đại sứ Peru tại Pháp cho chính phủ của Tổng thống Alejandro Toledo. Khi đó ông đã ngoài 80 tuổi.

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.