Iran: Thách thức cũ của tân Tổng thống

Từng lời nói của tân Tổng thống Iran Ebrahim Raisi trong buổi lễ tuyên thệ nhậm chức ngày 5-8 vừa qua đều được các quan chức phương Tây theo dõi kỹ lưỡng, với hy vọng giải mã được những hàm ý sâu sắc và đầy hứa hẹn.

Nhưng, xem ra, không có dấu hiệu nào cho thấy ông Raisi từ bỏ đường lối cứng rắn của mình để đi đến thúc đẩy sự hòa giải với phương Tây, trừ phi điều này diễn ra theo hướng có lợi cho Iran.

Ông Raisi là sự lựa chọn của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cho vị trí tổng thống. Không chỉ vậy, việc ông đảm nhận chức vụ tổng thống phản ánh chiến thắng cuối cùng của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC), đội quân xung kích thực sự của chế độ Iran và là một lực lượng bán quân sự được thúc đẩy bởi ý thức hệ với khoảng 125.000 quân nhân. Nhiệm vụ của lực lượng này không chỉ là bảo vệ chế độ ở trong nước mà còn tiến hành các hoạt động bên ngoài khác. Các đơn vị hải quân của IRGC hiện là đơn vị duy nhất tiến hành các hoạt động trên biển của Iran ở Vùng Vịnh.

Iran: Thách thức cũ của tân Tổng thống -0
 Chương trình tên lửa đạn đạo của Iran được tái khẳng định là vấn đề không thể thương lượng.

Tân Tổng thống Raisi còn có ý định trao cho IRGC nhiều quyền lực hơn nữa. Đầu năm 2021, ông tuyên bố IRGC "có nhiều thành tích xuất sắc trong mọi lĩnh vực mà lực lượng này tham gia ở cả trong và ngoài nước, bao gồm an ninh, quốc phòng, cung cấp dịch vụ và xây dựng". Việc ông Raisi mở rộng quyền lực của IRGC có nguyên nhân rõ ràng: Tổng thống mới của Iran, người hiện đã được gọi là "Đại giáo chủ", đang trong lộ trình thay thế Lãnh tụ tối cao - năm nay đã 82 tuổi - người thầy và là người dìu dắt ông Raisi trước đây.

Cứng rắn và nhượng bộ

Các nhà ngoại giao phương Tây có vẻ cảm thấy được khích lệ bởi một số lời nói ẩn ý của Tổng thống Raisi, mà theo đó các cuộc đàm phán hạt nhân dường như có liên hệ với tình trạng bấp bênh của nền kinh tế Iran. Trong diễn văn nhậm chức, ông nói: "Các lệnh trừng phạt phải được dỡ bỏ và chúng tôi sẽ ủng hộ bất kỳ kế hoạch ngoại giao nào hỗ trợ mục tiêu này".

Ông Raisi đang phải đối mặt với những vấn đề lớn trong nước. Đại dịch COVID-19 đã lấy đi sinh mạng của ít nhất 150 nghìn người Iran và gây tổn thất nặng nề cho một nền kinh tế vốn đã điêu đứng. Iran hiện chỉ xuất khẩu một lượng nhỏ dầu khí, trong khi lạm phát của nước này ở mức hơn 50%/năm và đang tăng lên. 1/4 thanh niên Iran thất nghiệp. Iran còn đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi đợt hạn hán tồi tệ nhất trong vòng 50 năm qua. "Chúng tôi khát" là khẩu hiệu thường thấy tại nhiều cuộc biểu tình nổ ra trên khắp cả nước.

Liệu Iran có sẵn sàng nhượng bộ để khôi phục thỏa thuận hạt nhân hay không còn là một dấu hỏi. Vì cho dù đúng là Mỹ, quốc gia đầu tiên rút khỏi thỏa thuận, phải quay trở lại và thể hiện thiện chí của mình nhưng việc khôi phục JCPOA cũng sẽ đòi hỏi một số nhượng bộ rất lớn từ chính Iran.

Không ngừng gia tăng kho dự trữ

Một năm sau khi Mỹ rút lui khỏi thỏa thuận, Iran cũng bắt đầu từ bỏ dần các nghĩa vụ của mình. Trong cuộc đối đầu quân sự với Mỹ vào tháng 1-2021, Iran đã tuyên bố mọi hạn chế đối với việc làm giàu urani đã không còn hiệu lực. Tiếp theo là việc nước Cộng hòa Hồi giáo này thông qua đạo luật mới vào tháng 12-2020, chấm dứt quyền thanh tra của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu chính phủ từ bỏ tất cả các nghĩa vụ quan trọng trong thỏa thuận hạt nhân.

Theo JCPOA, Iran chỉ được phép làm giàu urani trong các giới hạn ngặt nghèo: chỉ được phép sử dụng các máy ly tâm urani cũ dựa trên công nghệ từ những năm 1970 để sản xuất urani được làm giàu với số lượng nhỏ (tổng lượng dự trữ dưới 300kg urani hexaflouride) và chỉ được làm giàu ở mức tối đa là 3,67%. Iran không còn công nhận các giới hạn này. Vào tháng 1-2021, Iran đã nối lại việc sản xuất urani được làm giàu ở mức vừa sau 7 năm gián đoạn. Theo chính phủ nước này, hoạt động làm giàu lên mức 20% diễn ra ở cơ sở hạt nhân Fordo gần Qom, nằm sâu dưới lòng đất và được bảo đảm về mặt quân sự bằng lưới lửa phòng không.

Tháng 4, Iran bắt đầu làm giàu urani lên 60% với số lượng nhỏ. Nguyên liệu phân hạch như vậy đặc biệt nhạy cảm vì nó không có ích cho ngành công nghiệp điện hạt nhân và gần như tương đương với urani để sản xuất vũ khí. Đến tháng 5, Iran đã tăng số lượng urani làm giàu ở mức thấp lên khoảng 3 tấn, gấp 16 lần mức cho phép trong thỏa thuận hạt nhân. Các kho dự trữ có thể sẽ tiếp tục tăng mạnh, nhất là khi Tehran hiện đang sử dụng ngày càng nhiều máy ly tâm urani mới với tốc độ nhanh hơn. Những người vẫn tin rằng JCPOA sẽ được hồi sinh sẽ cần phải đưa ra lý lẽ thuyết phục để giải thích tại sao Iran sẽ từ bỏ những lợi thế mà họ đang đạt được để đánh đổi lấy nó?

Một trong những vướng mắc lớn nhất của việc quay trở lại JCPOA, đó là với Washington, hạn chế lớn nhất của nó là không giải quyết được các chương trình tên lửa của Iran và các hoạt động gây bất ổn khác của nước này ở Trung Đông.

Thậm chí, chính quyền ông Biden còn nêu rõ một khi thỏa thuận hạt nhân được khôi phục, họ sẽ chuyển trọng tâm chú ý sang việc đối phó với các vũ khí thông thường của Iran. Tuy nhiên, điều này đã bị Tổng thống Raisi bác bỏ thẳng thừng. Trong cuộc họp báo ngay sau khi tuyên bố là người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống, ông Raisi đã nhắc lại điều này: "Chương trình tên lửa đạn đạo của Iran là vấn đề "không thể thương lượng" và nằm ngoài bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ!".

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.