Huyền thoại 11 cô gái sông Hương

Chiến tranh đã lùi xa vào dĩ vãng, nhưng cuộc chiến đấu anh dũng, kiên cường của tiểu đội nữ du kích mang tên “11 cô gái sông Hương” trong suốt 25 ngày đêm để bảo vệ thành Huế, sau 40 năm vẫn như một bản anh hùng ca trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Để khắc ghi những chiến công huyền thoại của các chị, các mẹ, UBND tỉnh Thừa Thiên- Huế đã đồng ý chọn địa điểm và xúc tiến xây tượng đài 11 cô gái sông Hương trên địa bàn phường Vỹ Dạ, TP Huế…

Một ngày trung tuần tháng 4, trong không khí hân hoan khi cả nước đang chuẩn bị lễ kỷ niệm 40 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, chúng tôi trở lại thăm bà Hoàng Thị Nở - một trong những nữ anh hùng của tiểu đội du kích “11 cô gái sông Hương” năm xưa gắn liền với trận đánh nổi tiếng để bảo vệ thành Huế vào xuân 1968. Trong căn nhà nhỏ nằm ở con hẻm trên đường Bà Triệu (TP Huế), bà Nở pha trà mời khách và bồi hồi kể lại những ngày chiến đấu ác liệt giữa ta và địch trong chiến dịch Tết Mậu Thân 1968.

Theo lời bà Nở kể: Ngày ấy, tiểu đội của bà là đội nữ dân quân Thiên Thủy đóng ở xã Thủy Thanh (thị xã Hương Thủy). Để chuẩn bị cho chiến dịch xuân 1968, tháng 6/1967, Thành ủy Huế đã giao cho tiểu đội bà Nở nhiệm vụ dẫn đường đưa bộ đội tấn công vào các mục tiêu ở TP Huế, đồng thời trực tiếp đánh giặc và sau đó đổi tên thành tiểu đội du kích “11 cô gái sông Hương”.

“Vì hoạt động bí mật nên cả 11 chị em trong tiểu đội đều phải làm mọi cách để che giấu tên tuổi, cũng như thân phận của mình, thậm chí người trong gia đình cũng không hề biết chúng tôi làm gì. Để hoàn thành nhiệm vụ dẫn đường, tiểu đội phải bám địa bàn, nghiên cứu kỹ lưỡng từng đoạn đường để đưa bộ đội vào thành Huế mà không rơi vào bẫy mìn của địch. Vì thế, mấy chị em đành phải cải trang làm người bán rau, bán cá, người đưa thư... để có thể nắm tường tận các điểm chốt địch nhằm dễ bề đối phó”, bà Nở giải thích.

Tiểu đội nữ du kích “11 cô gái sông Hương”.
Tiểu đội nữ du kích “11 cô gái sông Hương”.

Nắm rõ địa bàn như lòng bàn tay, đêm 30 Tết năm 1968, tiểu đội “11 cô gái sông Hương” phối hợp cùng quân chủ lực chia làm 3 hướng tiến vào TP Huế đánh chiếm các điểm căn cứ trọng yếu của giặc. Bị tấn công bất ngờ nên quân giặc hoảng loạn tháo chạy. Tuy nhiên, ngay sau đó, giặc đã tìm mọi cách để lấy lại địa bàn vừa mất bằng cách tăng cường lực lượng bộ binh cùng nhiều xe tăng, xe bọc thép.

5h30 sáng 12/2/1968, tiểu đoàn thủy quân lục chiến địch cùng 10 xe tăng ầm ập tiến vào TP Huế. Lúc này, tiểu đội của bà Nở đã chia làm nhiều cánh phối hợp cùng bộ đội chủ lực đánh chặn địch từ hướng sân bay Phú Bài, chợ Cống cùng nhiều hướng khác. Biết kẻ địch có xe tăng yểm trợ nên các chị đã nghĩ ra cách cài mìn, thuốc pháo trên các đoạn đường, đồng thời chia ra nhiều hướng để tập kích địch. Khi xe tăng của địch ra khỏi sân bay Phú Bài và dọc đường tiến lên TP Huế thì vấp phải mìn phát nổ. Lợi dụng lúc kẻ địch hoảng loạn, các chị liều mình lao ra xả súng khiến địch không kịp trở tay.

“Tuy nhiên, trận đánh nào cũng có hy sinh và mất mát. Trong trận đánh lớn ngày hôm ấy, 2 người trong tiểu đội là chị Hoàng Thị Sáu và Đỗ Thị Cúc đã hy sinh khi các chị chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Trong 25 ngày đêm chiến đấu để giữ vững trận địa ở Huế, tiểu đội chúng tôi lại mất thêm 2 người nữa là chị Hoàng Thị Hết và chị Nguyễn Thị Diên...”, lần dở lại những tư liệu quý giá về tiểu đội “11 cô gái sông Hương” do gia đình cất giữ suốt hàng chục năm qua, bà Nở rưng rưng nhớ lại những người đồng đội đã ngã xuống trong cuộc chiến chống giặc Mỹ.

Sau trận chiến đấu ấy, tiểu đội “11 cô gái sông Hương” được Bác Hồ viết thư khen ngợi. Sau khi chiến dịch Mậu Thân kết thúc, tiểu đội “11 cô gái sông Hương” đã được đổi tên thành Trung đội Võ Thị Sáu và tiếp tục tham gia đánh giặc. Đến tháng 4/1972, trong một trận đánh chống quân Mỹ-ngụy càn xuống Kim Long, Đội trưởng Phạm Thị Liên đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời còn chưa quá đôi mươi…

Trở về với thời bình, bà Nở cùng các đồng đội như: Nguyễn Thị Hợi, Nguyễn Thị Hoa, Chế Thị Mừng... dù mang trên mình nhiều vết thương của bom đạn chiến tranh, thậm chí có người còn bị di nhiễm chất độc da cam, nhưng các chị vẫn thường xuyên gặp gỡ để ôn lại kỷ niệm chiến đấu và cùng nhau chia sẻ khó khăn trong cuộc sống. Trong những dịp lễ, Tết, họ cũng không quên ghé thăm gia đình những người đã hy sinh, như cụ bà Nguyễn Thị Bờ, mẹ anh hùng Phạm Thị Liên ở làng Vân Thê (xã Thủy Thanh).

“Có lần chúng tôi về thăm, mẹ Bờ nhìn di ảnh cô con gái trên bàn thờ rồi ôm chầm cả mấy chị em mà khóc. Mẹ nói: “Cả cuộc đời mẹ không tiếc bất cứ thứ chi, kể cả nhiều lần bị địch bắt, tra tấn khi chúng phát hiện con gái mẹ đi theo cách mạng. Thế nhưng, mẹ chỉ ân hận một điều là con Liên nó ra đi khi tuổi đời còn quá trẻ, mẹ còn chưa kịp mai mối nó cho ai cả!”...

Với thành tích đạt được trong kháng chiến, năm 2008, tiểu đội “11 cô gái sông Hương” đã được Nhà nước trao, có chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND. Những ngày tháng tư lịch sử này, một tin vui đến với bà Nở và đồng đội, đó là việc chính quyền tỉnh Thừa Thiên - Huế đang chọn địa điểm và xúc tiến xây dựng tượng đài 11 cô gái sông Hương tại phường Vỹ Dạ, TP Huế, để khắc ghi hình tượng những người con gái Huế trung dũng, kiên cường năm xưa…

Anh Khoa

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.