Rừng dưới biển… đổ lệ
Nhiều năm qua, mỗi khi đi ngang vùng biển Cà Ná (xã Phước Diêm, huyện Ninh Phước, Ninh Thuận) giáp ranh với biển Vĩnh Hảo (xã Vĩnh Tân, huyện Tuy Phong, Bình Thuận), vì mê đắm khung cảnh thiên nhiên vừa hùng vỹ vừa khoáng đãng với bên núi non trùng điệp được điểm tô với muôn vàn khối đá muôn hình vạn trạng, bên là bờ bãi trong xanh rợp nắng vàng mà du khách gần xa thường dừng xe để chiêm ngưỡng. Và sau khi lưu lại những khoảnh khắc thiên nhiên tươi đẹp ấy bằng máy ảnh, để lưu đậm dấu ấn chuyến đi, phần đông khách dừng chân không bỏ lỡ cơ hội mua những cành nhánh san hô được bày bán dọc 2 bên QL1A ở khu vực giáp ranh, tập trung nhiều ở địa phận xã Vĩnh Hảo (Bình Thuận).
Để "hớp hồn" kẻ lại người qua, không chỉ đổ san hô vụn thành những trái núi nhỏ, người bán còn chú trọng bày nhiều cành nhánh san hô với kiểu dáng xinh đẹp, màu sắc rực rỡ lên những chiếc bàn tre đặt sát đường để khách dễ bề dừng xe lựa chọn. Thật khó tin khi những báu vật của đại dương ấy, trong đó có nhiều loài san hô quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam như san hô trúc, san hô sọ, san hô nấm… được bán với giá rẻ bèo, chỉ từ 10.000 - 50.000 đồng một nhánh tùy lớn nhỏ.
Tại một "kiốt" san hô nằm sát chân cột mốc địa giới hành chính tỉnh Ninh Thuận, người đàn ông da đen nhẻm khẳng định bất kỳ nhu cầu san hô nào của khách anh ta cũng dư sức đáp ứng. "Vùng này là xứ san hô mà" - anh nọ, nói: "Không chỉ san hô cảnh, nếu chú thích san hô vụn dùng để lọc nước hay đổ vào hồ cá cho đẹp, anh sẽ để giá hữu nghị, chỉ 3.000 một ký, nếu lấy từ 100 ký trở lên anh để giá 2.500 đồng".
Chúng tôi đặt vấn đề mua san hô để chế tác hòn non bộ, người đàn ông quả quyết cần bao nhiêu tấn anh ta cũng có. "Anh bỏ hàng cho các mối ở Sài Gòn hoài, đi toàn xe tải hàng chục tấn lận. Nếu em muốn, anh sẽ bao vận chuyển hàng vào tận nơi rồi mới lấy tiền…".
Nguồn san hô được bày bán trên con đường thiên lý QL1A ở khu vực giáp ranh 2 tỉnh Bình Thuận - Ninh Thuận theo bật mí của người trong cuộc chẳng ở đâu xa mà được khai thác ngay tại vùng biển Cà Ná - Vĩnh Hảo mà họ đang sinh sống. "Xứ san hô thì chỗ nào chả có san hô" - một thanh niên lúc đang vào bao san hô vụn đặng bỏ mối cho mấy chủ hiệu cá cảnh ở miền Tây, tặc lưỡi bảo.
Theo lời của anh ta, hôm ấy chúng tôi đợi đến 4h chiều, chờ khi thủy triều rút để lộ những rạn ngầm san hô phơi trên mặt nước và mục kích cảnh nhiều thanh niên chèo thuyền thúng dùng xà beng bẫy nạy các khối san hô đưa vào bờ.
Chế tài chưa đủ sức răn đe
Ông Nguyễn Thu - Chủ tịch xã Vĩnh Tân cho biết, người bán san hô ở địa phương là từ Ninh Thuận sang dựng chòi trái phép và khai thác san hô bán cho người đi đường. "Nạn khai thác và mua bán san hô trái phép ở khu vực này diễn tiến hơn chục năm qua" - ông Thu trăn trở: "Dù có bảng cấm giã cào, khai thác thủy sản trái tuyến, cấm sử dụng chất nổ, chất độc, xung điện để khai thác thủy sản nhưng người ta vẫn cứ lén lút khai thác san hô và buôn bán lộ thiên. Chúng tôi mở chiến dịch dẹp trừ thì họ nhảy sang khu vực giáp ranh, chờ cơ quan chức năng đi thì tái hoạt động".
Cũng theo ông Thu, điều 8, chương II, Nghị định 128/2005/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức xử phạt vi phạm hành chính đối với một trong những hành vi khai thác, hủy hoại trái phép các rạn đá ngầm, bãi thực vật ngầm ngầm, rạn san hô… từ 3 - 5 triệu đồng. Biện pháp chế tài đã có nhưng mức phạt ấy chưa đủ sức răn đe. "Khai thác san hô quá dễ, nước rút chỉ việc tràn xuống biển nạy cạy, khui phá là có tiền nên người ta vẫn bất chấp luật pháp và môi trường".
Rạn san hô là mái nhà của đại dương, là nơi cư trú của nhiều loài sinh vật biển, chống sóng gió, sạt lở… Để kiến tạo được các rạn san hô, thiên nhiên phải mất hàng ngàn năm nhưng sự hủy diệt của con người thì trong chốc lát.
Với thực trạng "mái nhà đại dương" bị người ta vì lợi riêng hủy diệt như hiện nay thì e rằng mai này, khu rừng dưới biển ở vùng biển giáp ranh giữa 2 tỉnh Ninh Thuận - Bình Thuận sẽ tàn lụi. Khi đó không chỉ nguồn lợi hải sản bị cạn kiệt mà nguy cơ đất liền bị biển xâm thực cũng sẽ khó tránh khỏi.
Để thực trạng buồn ấy không xảy ra, trước mắt đề nghị chính quyền 2 tỉnh Bình Thuận-Ninh Thuận cần kiên quyết dẹp chợ san hô trên con đường QL1A (vùng giáp ranh 2 tỉnh), có chế tài nghiêm khắc với cả kẻ bán và người mua vì hành vi vi phạm pháp luật ấy. Về lâu dài cần có kế hoạch giúp đỡ những hộ dân sống bằng nghề hủy diệt biển chuyển nghề, có như thế mới mong mái nhà đại dương được bình yên như trước đây nó đã từng như vậy!
