Học thuyết rút lui của ông Donald Trump

Với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Mỹ sẵn sàng rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran được ký kết năm 2015, rút khỏi Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO), và trước đó, ngay sau lễ nhậm chức tổng thống, chính quyền của ông Donald Trump ra thông cáo rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và gây khó dễ cho hàng hoạt hiệp định, thỏa thuận khác... Phải chăng Mỹ đang tự rút lui để thu mình trong chính sách "Nước Mỹ trên hết".

Nước Mỹ đang rút lui?

Giới phân tích từ chính nước Mỹ nhận định, Tổng thống Donald Trump đang "đánh cược" uy tín ngoại giao của nước Mỹ thông qua việc chỉ trích thỏa thuận hạt nhân Iran - thỏa thuận vốn được các đồng minh châu Âu của ông coi là điểm chuẩn cho sự hợp tác quốc tế. Tổng thống Mỹ đã nhấn mạnh nguy cơ chính sách đối ngoại "Nước Mỹ trên hết" của ông sẽ biến thành chính sách "Nước Mỹ cô độc" khi ông đối mặt với các cuộc khủng hoảng trong tương lai.

Hiện giờ giới quan sát đang phải chật vật để xác định xem chiến lược cụ thể đằng sau những động thái trên của ông Trump là gì.

Có một điều chắc chắn là khi ông rút khỏi các thỏa thuận thương mại, hiệp định về khí hậu, hủy bỏ các hiệp ước quốc tế, dường như ông muốn chứng tỏ rằng không mối quan hệ quốc tế nào có thể ràng buộc được ông.

Kể từ sau Chiến tranh thế giới II, Mỹ nổi lên như một cường quốc không thể thiếu được trên vũ đài quốc tế một phần nhờ vai trò lãnh đạo của nước này trong hệ thống các hiệp ước và liên minh dựa trên các quy tắc toàn cầu. Còn bây giờ, như Tổng thống Trump đã tuyên bố thẳng thừng trong một bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc (LHQ) hồi tháng trước, ông chỉ coi Mỹ là cường quốc hùng mạnh nhất trong một mạng lưới các quốc gia có chủ quyền trên thế giới hiện nay.

Richard Haass, Chủ tịch Hội đồng Quan hệ đối ngoại - một tổ chức khá có ảnh hưởng đã tổng kết cay đắng: Chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump đã cho thấy rõ, ông đang theo đuổi cái gọi là "Học thuyết rút lui".

Quả đúng như vậy. Gần đây nhất, Tổng thống Trump tuyên bố sẽ rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran, nếu Quốc hội và các đồng minh còn hoài nghi và không nhất trí áp đặt các biện pháp trừng phạt mới với Iran. Trước đó chỉ vài ngày ông Trump đã rút Mỹ khỏi UNESCO, khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương và dường như có ý định phá hủy một hiệp ước lớn hơn, đó là NAFTA.

Iran cáo buộc Mỹ muốn rút khoải thỏa thuận hạt nhân.
Iran cáo buộc Mỹ muốn rút khoải thỏa thuận hạt nhân.

Ông cũng liên tục đề nghị đánh giá lại sự cần thiết của việc duy trì các cơ quan của LHQ. Ông thậm chí còn tuyên bố rằng Mỹ sẽ rút khỏi hiệp định lớn nhất  - và cũng được cho là quan trọng nhất - trong lịch sử thế giới, đó là Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu gồm 196 thành viên.

Thoái vị lãnh đạo?

Đúng như dự đoán, các thành viên trong chính quyền của cựu Tổng thống Barack Obama đang rất tức giận và hoang mang về những gì mà họ cho là một sự thoái vị lãnh đạo của nước Mỹ. Cựu cố vấn cao cấp Ben Rhodes nói rằng: “Một lần nữa, Tổng thống Trump đang khiến mọi người đặt câu hỏi về khả năng duy trì cam kết của Mỹ đối với các hiệp định quốc tế. Các quốc gia khác sẽ không mong muốn ký kết thỏa thuận với Mỹ nữa”.

Lấy ví dụ gần nhất về việc Mỹ đơn phương phá bỏ thỏa thuận hạt nhân với Iran, là thành quả không chỉ của Mỹ, mà nó là quá trình gian nan hơn 13 năm với sự góp sức của LHQ và 5 nước khác. Thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và nhóm P5+1 là một hiệp định quốc tế, được Hội đồng Bảo an thông qua. Rõ ràng các nước lo ngại là có cơ sở khi việc hủy bỏ thỏa thuận hạt nhân Iran sẽ khiến hồ sơ hạt nhân Triều Tiên càng khó giải quyết và tác động tiêu cực đến nỗ lực giải trừ vũ khí hạt nhân của trên thế giới.

Cựu Ngoại trưởng John Kerry, kiến trúc sư chủ chốt của Thỏa thuận hạt nhân Iran, nói rằng phá bỏ các thỏa thuận quốc tế chính là tự cô lập chúng ta với các đồng minh, khiến việc giải quyết vấn đề Triều Tiên khó khăn hơn và có nguy cơ đẩy chúng ta tới gần hơn tới cuộc xung đột quân sự.

Trong một tuyên bố chung ngày 14-10, lãnh đạo các nước Pháp, Anh và Đức cảnh báo về việc Mỹ thực hiện các hành động có thể gây tổn hại tới thỏa thuận hạt nhân nói trên. Chủ nhân của giải Nobel Hòa bình 2017, Tổ chức Chiến dịch quốc tế xóa bỏ vũ khí hạt nhân (ICAN) đã chỉ trích quyết định mới của Tổng thống Mỹ Trump rút lại sự ủng hộ JCPOA và cho rằng quyết định này sẽ tạo điều kiện cho các hoạt động phát triển hạt nhân.

Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif, trưởng đoàn đàm phán hạt nhân của Tehran, nói rằng động thái của ông Trump sẽ làm tổn hại lâu dài tới sự tín nhiệm của Mỹ. Các đồng minh của Mỹ đều tỏ ý không hài lòng bởi “nước cờ” Iran của ông Trump và cùng nhau đưa ra sự đáp trả. Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại EU Federica Mogherini tuyên bố: “Rõ ràng, không một tổng thống của một quốc gia nào trên thế giới có quyền hủy bỏ một thỏa thuận như vậy”.

Tại Washington, với việc không thể thuyết phục ông Trump dù có sự trợ giúp từ một số cố vấn cấp cao của ông, các nhà ngoại giao châu Âu đang vận động các nghị sĩ Quốc hội Mỹ để bảo vệ Thỏa thuận hạt nhân Iran.

Tuy nhiên, quyết định của Tổng thống Trump về vấn đề Iran ít nhất nhận được một số sự ủng hộ mạnh mẽ tại Washington. Liên đoàn Vì sự bảo vệ các nền dân chủ (FDD) - nhóm các nhân vật có quan điểm diều hâu trong chính sách đối ngoại được thượng nghị sĩ Tom Cotton và đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley ủng hộ - đã kêu gọi việc “không phê chuẩn” sự tuân thủ của Iran. Ít nhất, họ đồng tình với ông Trump rằng quan điểm cứng rắn hơn của ông có thể khiến Mỹ có ảnh hưởng hơn với các đối tác nước ngoài.

Behnam Ben Taleblu của tổ chức FDD nói: “Có thể quyết định không phê chuẩn nhưng vẫn duy trì thỏa thuận sẽ giúp thúc đẩy sự tín nhiệm của Mỹ”. Ông Taleblu cho rằng ông Trump “đang gửi đi một thông điệp rằng Mỹ sẽ không tham gia vào các thỏa thuận mà họ cảm thấy họ có những bất lợi thực sự”. Lý thuyết này sẽ được kiểm chứng ngay lập tức.

Trong các tuần tới, ông Trump và các quan chức cấp cao Mỹ sẽ tìm cách xây dựng một liên minh để gây sức ép nhằm buộc Triều Tiên từ bỏ chương trình hạt nhân. Cả thế giới lại tiếp tục chờ đợi những "đột phá" mới từ nước Mỹ.

Nguyễn Hòa

Các tin khác

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Núi thách thức chờ đợi tân thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal

Chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử quốc hội đưa Balendra Shah - cựu rapper 35 tuổi - tiến gần tới vị trí thủ tướng trẻ nhất lịch sử Nepal. Nhưng, phía sau làn sóng ủng hộ mạnh mẽ là những kỳ vọng khổng lồ và cả một núi thách thức quản trị phức tạp, đặt ra bài toán không dễ giải đối với một chính khách chưa trải qua nhiều kinh nghiệm.

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Bầu cử địa phương tại Pháp 2026, “nhiệt kế” cho cuộc đua vào Điện Elysee

Giữa bối cảnh nước Pháp tiến gần đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027, các cuộc bầu cử địa phương diễn ra ngày 15 và 22/3 đang trở thành “chiếc nhiệt kế” rất quan trọng. Từ những làng quê nhỏ đến các thành phố lớn, lá phiếu của cử tri lần này không chỉ chọn ra các thị trưởng mà còn “cập nhật” tâm trạng chính trị của xã hội Pháp trước cuộc bầu cử lớn hơn vào năm sau.

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Siết chặt biên giới, đảm bảo an toàn bầu cử

Với đặc thù là tỉnh biên giới, để đảm bảo an ninh, an toàn cho bầu cử, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai cao điểm siết chặt quản lý lưu trú và quản lý xuất nhập cảnh tại các cửa khẩu. Qua phối hợp tuần tra, kiểm soát, lực lượng chức năng kịp thời phát hiện, xử lý hàng trăm đối tượng vi phạm pháp luật, ngăn chặn hàng trăm trường hợp không đủ điều kiện nhập cảnh vào trong nước, bắt giữ hàng chục đối tượng có tiền án giao cho Công an các địa phương xử lý theo pháp luật…

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Hợp tác cùng hành động trước thách thức an ninh phi truyền thống sẽ định hình tương lai ASEAN

Năm 2025 khép lại, tình hình an ninh Đông Nam Á có những chuyển biến đáng lo ngại buộc các nhà lãnh đạo cảnh sát khu vực phải nâng cao hợp tác để vừa giải quyết triệt để các thách thức an ninh phi truyền thống mới nảy sinh, vừa bảo đảm tính tự chủ chiến lược của từng quốc gia trong bối cảnh mới đầy biến động.

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nước Đức trước cơ hội có nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng thống Frank-Walter Steinmeier đang dần đi đến những trang cuối, mở ra một cuộc đua không chỉ đơn thuần là tìm người kế nhiệm vị trí nguyên thủ quốc gia Đức. Trong bối cảnh xã hội phân cực và chính trường nhiều biến động, những lời kêu gọi về một nữ Tổng thống đầu tiên trong lịch sử đang trở nên mạnh mẽ hơn bao giờ hết, hứa hẹn một sự thay đổi mang tính biểu tượng tại Đức.

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Mexico: El Mencho và an ninh cho World Cup

Cái chết của trùm ma túy khét tiếng El Mencho đẩy bang Jalisco rơi vào tình trạng hỗn loạn, kéo theo những lo ngại ngày càng lớn về công tác đảm bảo an ninh cho World Cup 2026 - giải đấu mà Mexico trong vai trò quốc gia đồng chủ nhà.

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Nhật Bản: “Canh bạc” của bà Takaichi

Cuộc bầu cử ở Nhật Bản diễn ra vào ngày 8/2, hơn nửa tháng sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi giải tán Quốc hội (ngày 23/1). Hầu hết các phân tích đều tập trung vào bối cảnh đây là lần đầu tiên trong 60 năm, Hạ viện Nhật Bản bị giải tán đúng vào ngày khai mạc kỳ họp thường kỳ của Quốc hội và thực hiện chiến dịch tranh cử ngắn ngủi bất thường chỉ vỏn vẹn có 16 ngày.

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Thái Lan trước cơ hội chuyển mình

Trong bối cảnh nền kinh tế gặp khó khăn và tình trạng tham nhũng, cử tri Thái Lan coi cuộc bầu cử ngày 8/2 là cơ hội để vực dậy đất nước. Đó là chính sách nhằm thắp sáng thời kỳ hoàng kim của việc phát triển cơ sở hạ tầng và đưa Thái Lan trở thành trung tâm thương mại - đầu tư của Đông Nam Á trong nhiều thập kỷ tới.

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Chống tham nhũng tại Albania: “Bộ trưởng ảo” và nghịch lý thật

Việc chính phủ Albania ra mắt “bộ trưởng ảo” Diella nhằm mục đích minh bạch hóa bộ máy hành chính đang đối mặt với những nghi ngại lớn sau khi các quan chức đứng đầu cơ quan phát triển hệ thống này bị điều tra vì sai phạm kinh tế. Sự việc không chỉ đặt ra thách thức cho mục tiêu gia nhập EU của Albania mà còn mở ra suy ngẫm về những giới hạn của công nghệ trong quản trị quốc gia.

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Cơn bão ICE: Làn sóng phẫn nộ làm lung lay đảng Cộng hòa

Trong những ngày đầu năm 2026, nước Mỹ chứng kiến một làn sóng phản kháng chưa từng có nhắm vào Cơ quan Di trú và Hải quan (ICE). Cái chết của người mẹ 3 con ở Minneapolis đã trở thành ngòi nổ kéo theo các cuộc biểu tình khắp cả nước và đẩy đảng Cộng hòa của Tổng thống Donald Trump vào thế nguy hiểm chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng.

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Thủ tướng Friedrich Merz và hành trình đưa nước Đức “vượt dốc”

Trong bối cảnh một châu Âu chao đảo, nước Đức dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz đã thoát khỏi hình ảnh "lưỡng lự" trong chính sách đối ngoại, khẳng định vị thế trụ cột không thể thiếu của EU và NATO. Tuy nhiên, phía sau ánh hào quang của những thành công trên trường quốc tế, một cuộc khủng hoảng nội tại đang âm ỉ đe dọa chính phủ của ông khi những cuộc bầu cử đang tới gần.

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Ôtô Trung Quốc bon bon xuất ngoại

Trung Quốc hiện là quốc gia xuất khẩu ô tô nhiều nhất thế giới tính theo đầu xe. Các hãng xe hơi Trung Quốc đang phải chịu sức ép cạnh tranh khủng khiếp trên thị trường nội địa. Nhiều nhà sản xuất xe vì vậy coi thị trường nước ngoài như chiếc “van xả” giúp giảm bớt áp lực.

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Cuộc sống hiện tại của gia đình ông Bashar Al-Assad

Trước khi làm Tổng thống Syria, ông Bashar Al-Assad từng là một bác sĩ. Khi làm Tổng thống Syria, ông thường được gọi là “Bác sĩ” hơn là “Tổng thống”. Sau khi từ bỏ ghế Tổng thống Syria và sống lưu vong ở Moscow, ông được cho là đang quay lại với nghề y, tham gia các lớp học nhãn khoa.

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Peru: Các cựu Tổng thống liên tục bị kết án

Đất nước Peru ở Nam Mỹ đang lập một kỷ lục hiếm có trong lịch sử chính trị thế giới đương đại, với việc có đến 7 đời tổng thống trong 7 năm , và đặc biệt là đã bỏ tù đến 6 cựu nguyên thủ quốc gia trong vòng 20 năm qua.

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Brazil: Ông Bolsonaro bắt đầu thụ án

Cựu Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro phải bắt đầu thụ án 27 năm tù vì tội âm mưu đảo chính bất thành, thẩm phán Tòa án Tối cao Alexandre de Moraes ra phán quyết hôm 25/11.

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng ở Bihar, đòn bẩy chính trị cho Thủ tướng Modi

Chiến thắng áp đảo của Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) lãnh đạo tại bang Bihar là đòn bẩy quan trọng cho Thủ tướng Narendra Modi. Kết quả này không chỉ phản ánh sự đồng thuận của cử tri với các chính sách an sinh và phát triển địa phương mà còn mở ra dư địa chính trị để New Delhi cân bằng lợi ích trong quan hệ thương mại với Mỹ và giữ thế chủ động trước căng thẳng kéo dài với Pakistan.