PGS.TS Sử học Trần Thị Vinh, người đã có 37 năm giảng dạy về Sử học, hàng chục năm đi chấm thi và nhiều năm được mời tham gia làm đề thi và GS Sử học Vũ Dương Ninh, chủ biên sách giáo khoa Lịch sử lớp 12 đã thẳng thắn bày tỏ với PV Báo CAND:
Quan điểm của tôi cho rằng, điểm Sử năm nay rớt thảm hại, đột biến như báo chí vừa qua đưa tin, không phải do chiến lược đào tạo, không phải do lỗi của hệ thống giáo dục đối với môn Sử mà chính là do đề thi. Đề thi và đáp án đã làm oan cho biết bao thí sinh. Tuy nhiên, là một giảng viên, nhà nghiên cứu về Sử theo tôi thì khâu ra đề thi chỉ là chuyện nhỏ, giải quyết thực trạng môn Sử là giải quyết những vấn đề có tính hệ thống vì thực trạng học và dạy Sử như hiện nay là "hậu quả" từ nhiều năm qua.
PV: Vậy thưa Phó Giáo sư, chúng ta nên bắt đầu giải quyết từ đâu?
PGS.TS Trần Thị Vinh: Hiện nay chúng ta có hai cách tiếp cận về dạy và học môn Sử. Cách thứ nhất là nhồi kiến thức, theo kiểu rót nước vào bình tràn lan mà không biết học sinh nhận được gì. Cách thứ hai không dạy kiến thức mà dạy cho học sinh cách tiếp cận, tư duy và xử lý sự kiện lịch sử. Đáng tiếc là chúng ta đang quá nặng về cách thứ nhất, ví dụ dạy học sinh về chiến tranh thế giới thứ II, 100 tiết cũng không hết, nhưng trong chương trình chỉ có 2 tiết, vậy dạy cho học sinh thế nào đây? Trong khi đó, thế giới họ dạy Sử thiên về cách thứ hai. Chúng ta có hai cuộc chiến tranh vĩ đại, chống Pháp và chống Mỹ, nhưng vì sao học sinh lại ít mặn mà tìm hiểu về cuộc chiến tranh chính nghĩa đó, qua giờ Sử? Dạy về chiến tranh, có nhất thiết cứ phải diễn biến, con số, mốc sự kiện không? Học trò chỉ cần tra mạng Internet là có được thông tin đó ngay.
PV: Theo kinh nghiệm của Phó Giáo sư, những nước tiên tiến, họ dạy Sử như thế nào?
PGS.TS Trần Thị Vinh: Tôi có tham khảo nhiều cuốn sách giáo khoa môn Sử của Mỹ, bạn biết họ dạy học sinh Mỹ về cuộc chiến tranh của Mỹ ở Việt
PV: Nhưng nhiều giáo viên phổ thông cho hay, họ chịu áp lực bởi chương trình chuẩn và sách giáo khoa quá nặng.
PGS.TS Trần Thị Vinh: Tôi rất hiểu, học trò của tôi nhiều em ra trường cũng đầy tâm tư. Muốn vậy, phải thay đổi từ chương trình và sách giáo khoa, phải giảm bớt con số, sự kiện. Tôi cũng từng tham gia viết sách Sử lớp 8 và lớp 11, tôi kiến nghị giảm bớt chữ, tăng kênh hình, tăng câu hỏi gợi mở cho học trò. Ví dụ khi giảng về những chính sách mới của Tổng thống Mỹ Roosevent trong tăng cường vai trò của Nhà nước đối với nền kinh tế Mỹ, tôi đưa bức tranh người khổng lồ nắm trên tay nền kinh tế. Học trò hào hứng hơn nhiều. Quan trọng là dạy các em kỹ năng tiếp cận sự kiện, cũng là cách khơi gợi trong các em khát khao tìm hiểu về lịch sử, như vậy học Sử là học kiến thức văn hoá lịch sử, là học Sử suốt cuộc đời chứ không phải học để ra trường tìm công ăn việc làm.
PV: Vậy với sinh viên sư phạm, Phó Giáo sư có truyền thụ cho các em kỹ năng tiếp cận môn Sử như vậy không?
PGS.TS Trần Thị Vinh: Có chứ! Nhiều học trò của tôi ra trường làm giáo viên Sử cũng đang áp dụng phương pháp này và khá thành công, nhưng phải là những học trò thông minh, có bản lĩnh và đầu tư nhiều thời gian vào bài giảng mới làm chủ được giờ học. Theo tôi, cần có nhiều hình thức để giờ Sử sinh động hơn, ví dụ có trang web để khám phá lịch sử, tăng nhiều kênh hình, tranh ảnh cho học trò… Thêm nữa, quá lâu rồi chúng ta chỉ ra đề Sử trong giai đoạn từ 1930 đến 1975 (mới đây mở rộng đến năm 1986), đã nhàm chán nên cũng cần phải thay đổi.
Giáo sư Sử học Vũ Dương Ninh, Chủ biên SGK Lịch sử lớp 12: Đừng coi sử là môn học phụ
"Qua thực trạng điểm môn Sử năm nay, theo tôi cần có một sự nhìn nhận bình tĩnh về cách dạy và học Sử. Nhiều ý kiến quá nóng vội, chủ quan làm dư luận hoài nghi về cách dạy Sử. Tôi biết nhiều thầy cô đã cố gắng, chịu khó tìm tòi, trăn trở đổi mới cách dạy Sử. Chuyện điểm Sử năm nay thảm hại, nguyên nhân đã rõ rồi, ở đây nhìn rộng vấn đề ra phải tính đến mục đích lâu dài. Dạy Sử là đào tạo những công dân có ý thức về lịch sử cha ông, những công dân có trách nhiệm với sự kiện lịch sử, yêu nước, yêu dân tộc, nghĩa là học Sử không nhất thời vì thu nhập, vì nghề nghiệp. Giáo dục phổ thông phải làm được nhiệm vụ này, nhưng lại chưa đạt yêu cầu vì còn lúng túng về quan niệm, về chương trình, về sách giáo khoa. Năm 2008, Hội Khoa học Lịch sử đã hội thảo lớn để "cứu" môn Sử, sau đó chúng tôi có gửi kiến nghị lên Ban Tuyên giáo và Bộ GD & ĐT, đến nay vẫn chưa có câu trả lời. Chúng tôi kiến nghị, phải đặt đúng vị trí của môn Sử trong quá trình đào tạo, đừng coi Sử là môn học phụ, năm nay thi tốt nghiệp Sử thì giáo viên, học sinh lao vào dạy, học, năm sau thi Địa thì Sử gần như bị lãng quên; lại còn quy định, em nào không học đủ 4 năm ngoại ngữ thì môn thi thay thế sẽ là môn Lịch sử. Chúng tôi nghĩ mà thấy buồn. Ở
Tôi là chủ biên sách giáo khoa Sử lớp 12, phần lịch sử thế giới, nhưng tôi thấy chương trình của chúng ta quá nặng, chưa phù hợp với lứa tuổi học trò. Ở Việt
