Đầu năm 2012, khi đi qua một số tuyến phố của Thủ đô, nhiều người dân Hà Nội không khỏi cảm thấy bất ngờ với dòng chú thích hay còn gọi là “thuyết minh” ngay phía dưới tên các con phố Lê Thái Tổ, Trần Nguyên Hãn, Lê Lai, Lê Thạch, Phan Bội Châu…
Nhìn vào các dòng thuyết minh hết sức ngắn gọn và súc tích này, người dân sống tại khu phố đó, người đi qua đường và cả khách du lịch đến Hà Nội đều có thể dễ dàng hiểu được về lịch sử của con phố cũng như công trạng của các danh nhân văn hóa, các anh hùng dân tộc được đặt tên cho con phố ấy.
Đơn cử như, dưới tên phố Phan Bội Châu là dòng chú thích ngắn gọn nhưng khá đẩy đủ: “Phan Bội Châu (1867-1940), nhà cách mạng dân chủ, thành lập phong trào Duy Tân”. Qua tìm hiểu mới biết, đây chính là một sáng kiến của UBND quận Hoàn Kiếm, được áp dụng thí điểm tại 10 tuyến phố trong toàn quận để lấy ý kiến của nhân dân trước khi nhân rộng ra tất cả các quận trong nội thành.
Với cách làm này, có thể giúp người dân học lịch sử qua tên phố một cách đơn giản nhất nhưng cũng hiệu quả nhất. Cách làm này càng trở nên có ý nghĩa khi mà những năm gần đây, việc học lịch sử thông qua môn Sử ở nhà trường đã không còn được nhiều thế hệ trẻ mặn mà.
Khách quan mà nói, trước Hà Nội, TP HCM cũng đã từng manh nha ý tưởng dạy lịch sử qua tên đường phố. Đó là vào khoảng năm 2008, tại các tuyến phố chính, nơi có nhiều người qua lại của thành phố mang tên Bác, người ta cũng đã treo rất nhiều băng rôn với nội dung tóm tắt công lao của các vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa mà thành phố đã dùng để đặt tên đường.
Cách làm này đã gây được sự chú ý của nhiều người và được đại bộ phận người dân hưởng ứng. Đáng tiếc là do tuổi đời của các băng rôn thường quá ngắn nên chỉ tồn tại được 1 đến vài tháng rồi rơi rớt dần. Trước cả TP HCM, nhiều học giả trong nước đã đưa ra nhiều sáng kiến như xây dựng văn bia ngay đầu mỗi con phố chú thích về công trạng và những đóng góp cho Tổ quốc của các anh hùng dân tộc, các danh nhân văn hóa được đặt tên cho con phố đó để người dân sống ở con phố đó, người qua lại và khách du lịch có thể hiểu rõ hơn về lịch sử của con phố mà mình đang sống.
Tuy nhiên, những ý tưởng này vẫn chỉ nằm trên giấy và chưa thể đi vào thực tế cuộc sống. Mãi cho đến đầu năm 2012, ý tưởng dạy lịch sử qua tên đường phố này mới được lãnh đạo UBND quận Hoàn Kiếm mạnh dạn đưa vào thực tế. Cách làm này của UBND quận Hoàn Kiếm vừa đơn giản, tiết kiệm lại có thể kéo dài được tuổi thọ của biển hiệu hơn rất nhiều lần so với việc treo băng rôn.
Đồng thời, lại dễ nhìn, dễ đọc và dễ nhớ. Mong rằng, cách làm hay và thiết thực này sẽ sớm được nhân rộng ra tất cả các tuyến phố của Thủ đô để mọi người dân sống trên mảnh đất linh thiêng và hào hoa này đều có thể tự hào khi được sống dưới những con phố mang tên người anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa của đất nước