Kỷ niệm 37 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2012):

“Họa mi” trong Trại Davis

Với sự mưu trí, dũng cảm của hai phái đoàn quân sự của Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong suốt 823 ngày đêm, đã kiên trì đấu tranh, buộc Mỹ và chính quyền Sài Gòn thi hành Hiệp định Paris. Trong chiến công ấy, có sự đóng góp ý nghĩa của những “họa mi”, nghệ sĩ mặc áo lính.

Theo quy định của Hiệp định Paris về kết thúc chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được kí ngày 27/1/1973, cuối tháng 1/1973, hai phái đoàn quân sự của Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có mặt tại “Trại Davis”, tham gia Ban Liên hợp quân sự Trung ương 4 bên, có nhiệm vụ phối hợp hành động bảo đảm thi hành những điều khoản về quân sự của Hiệp định.

Trong hơn 3 năm tại Trại Davis (nguyên là một căn cứ của lính Mỹ trong sân bay Tân Sơn Nhất), cán bộ, chiến sĩ hai đoàn ta đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đóng góp vào chiến công đó, có các nghệ sĩ của Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam và Cục Chính trị Quân giải phóng miền Nam Việt Nam…

Theo lời giới thiệu của Đại tá Vũ Nam Bình (tức Nguyễn Văn Khả, nguyên Trưởng ban Bảo vệ An ninh phái đoàn ta trong Trại Davis), tôi đến thăm bà Mộng Tước, người từng tham gia biểu diễn văn nghệ phục vụ cán bộ, chiến sĩ tại Trại Davis gần 40 năm trước. Bà Mộng Tước là người Hà Nội gốc, quê làng Ngũ Xã.

Bồi hồi nhớ lại kỉ niệm xưa, bà kể: Năm 1960, khi đang học năm cuối Trường cấp III Chu Văn An, tôi dự thi vào Đoàn Văn công Tổng cục Chính trị. Chúng tôi vừa học, vừa tham gia biểu diễn phục vụ bộ đội và nhân dân miền Bắc đang sục sôi các phong trào cách mạng xây dựng chủ nghĩa xã hội và chuẩn bị chi viện cho cuộc chiến đấu giải phóng miền Nam.

Năm 1964, Mỹ bắt đầu đánh phá miền Bắc. Tôi được cử vào Đội văn nghệ xung kích biểu diễn phục vụ chiến sĩ, đồng bào Khu IV; đồng thời rèn luyện sức khỏe để đi B. Chúng tôi cũng đeo ba lô, gạch, hành quân bộ hằng ngày. Tuổi trẻ và khát vọng giải phóng đất nước khiến chúng tôi hăng hái, quên đi hết mệt nhọc. Nhưng sắp đến ngày vượt Trường Sơn, chúng tôi ngỡ ngàng nhận được lệnh trở lại Hà Nội. Gặp cấp trên thắc mắc thì được biết: Đây là lệnh của Bác Hồ! Hóa ra, ca sĩ Thanh Trúc, một đồng nghiệp của chúng tôi trong những lần được vào Phủ Chủ tịch biểu diễn, đã báo cáo và đề nghị Bác cho vào Khu IV cùng chúng tôi tập luyện để vào Nam biểu diễn… Bác lắng nghe chăm chú rồi phân tích: Các cháu có tinh thần xung phong thế là tốt. Nhưng hiện nay, đường vào Nam rất gian nan, nguy hiểm; các cháu Văn công Quân đội sẽ có ngày vào tiền tuyến phục vụ đồng chí, đồng bào, song chưa phải thời điểm này. Sau đó, Bác chỉ thị tạm thời chưa cử văn công vào Nam…

“Họa mi” trong Trại Davis ảnh 1
Ca sĩ Mộng Tước, Phương Linh và các sĩ quan trong Ủy ban Quốc tế giám sát thi hành Hiệp định Paris.

Nhắc tới Bác Hồ, bà Mộng Tước cảm động nghẹn ngào: “Bác như người cha kính yêu sinh ra chúng tôi. Bác chỉ thị như vậy là vì chờ thời điểm thích hợp mới cho chúng tôi vào… Lúc đó, chiến tranh rất ác liệt và giao thông liên lạc cực kì khó khăn”.

Đầu năm 1973, Hiệp định Paris được ký kết. Tin vui lan khắp mọi miền đất nước. Cuối năm 1973, bà Mộng Tước và một số đồng nghiệp được lệnh chuẩn bị một chuyến đi biểu diễn. Ngay trước lúc lên đường, họ mới được phổ biến nhiệm vụ. Bà Mộng Tước xúc động kể: “Chúng tôi cảm nhận niềm vinh dự và tự hào, khi được biểu diễn phục vụ cán bộ, chiến sĩ ta ngay tại Sài Gòn – cái đích đã gần đến của những đoàn quân giải phóng trong suốt mấy chục năm qua.

Tại sân bay Gia Lâm, máy bay vận tải C130 của Mỹ chở các thành viên phái đoàn ta và anh chị em văn công Tổng cục Chính trị cất cánh, sau khoảng 2 giờ bay thì đáp xuống Tân Sơn Nhất. Vậy là, chúng tôi chỉ mất có 2 giờ để vào được Sài Gòn, thay vì 6 tháng đến 1 năm hành quân vượt Trường Sơn”.

Khi tổ văn nghệ Tổng cục Chính trị có mặt tại Trại Davis, cũng là dịp kỉ niệm 29 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/1973). Nhân dịp này, một tổ văn nghệ của Cục Chính trị, Quân giải phóng miền Nam Việt Nam từ Lộc Ninh, cũng được cử vào Trại Davis.

Bà Mộng Tước bộc bạch: “Ngay tối đầu tiên, chúng tôi đã biểu diễn một số tiết mục văn nghệ và nhận được sự cổ vũ nồng nhiệt của anh em phái đoàn ta. Tôi và chị Phương Linh cùng các chị Tuyết Mai, Kim Chi, Bích Toàn, các anh Minh Quang, Xuân Trung và Quang Đỗ đàn và hát một số bài ca cách mạng đầy tinh thần lạc quan, ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước... Những ngày sau, các ca sĩ, nghệ sĩ còn biểu diễn một số bài dân ca, bản nhạc của Hungary, Indonesia, Canada và Ba Lan, là các nước có đại diện trong Ủy ban quốc tế có nhiệm vụ kiểm soát, giám sát việc thi hành Hiệp định Paris. Các sĩ quan Ủy ban Quốc tế rất ngạc nhiên và thích thú được thưởng thức những giai điệu âm nhạc của dân tộc mình ngay tại Sài Gòn, dù vẫn có tiếng gầm rú của máy bay phản lực và đôi khi cả tiếng đại bác từ ngoại ô dội về... Nhiều tiết mục của chúng tôi còn nhận được sự cổ vũ của nhân viên và thân nhân binh lính Sài Gòn trong khu vực Trại Davis”…

Thấm thoắt gần 40 năm đã qua. Đến trung tuần tháng 4/2012 tại Hà Nội, thay mặt lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Đoàn đại biểu quân sự Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Vinh dự này là phần thưởng dành cho sự mưu trí, dũng cảm của hai phái đoàn ta trong suốt 823 ngày đêm (từ cuối tháng 1/1973 đến cuối tháng 4/1975) đã kiên trì đấu tranh, buộc Mỹ và chính quyền Sài Gòn thi hành Hiệp định Paris. Trong chiến công ấy, có sự đóng góp ý nghĩa của những “họa mi”, nghệ sĩ mặc áo lính

Duy Hiển

Các tin khác

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Cồn Cỏ – mùa gió mới từ một hòn đảo tiền tiêu

Chỉ hơn một giờ lênh đênh, còn tàu rời biển Cửa Việt (Quảng Trị) đã cặp đảo Cồn Cỏ. Tháng Tư, hòn đảo nhỏ hiện trước mắt chúng tôi xanh thẫm bởi rừng, lấp lánh bởi nắng và mang một vẻ bình yên rất riêng của vùng biển tiền tiêu. Nhưng điều khiến người ta ngạc nhiên không chỉ là vẻ đẹp ấy, mà là cảm giác Cồn Cỏ đang chuyển mình.

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hành trình lập nghiệp của những người con xa xứ

Hàng trăm người từng rời quê hương Hà Tĩnh, Nghệ An và nhiều nơi khác với hai bàn tay trắng, bắt đầu từ những ngày làm thuê nhọc nhằn ở vùng đất LangBiang (Lâm Đồng). Hôm nay, chính những con người ấy đã trở thành ông chủ, dựng xây cơ nghiệp vững chắc, góp phần viết nên câu chuyện hồi sinh ấn tượng cho vùng đất này.

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Du lịch từ bản, từ làng trên dãy Trường Sơn

Ở dải đất phía Bắc Quảng Trị, men theo dãy Trường Sơn, những bản làng từng in dấu chiến tranh nay đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn. Không còn chỉ là vùng đất của ký ức và chứng tích, nơi đây đang hiện diện trên bản đồ du lịch bằng chính bản sắc riêng – mộc mạc, chân thực và giàu trải nghiệm.

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Cần Yên vững vàng nơi phên giậu Tổ quốc

Sau cơn bão số 10, 11 cuối năm 2025 cuốn trôi mùa màng, nhà cửa, xã Cần Yên (Cao Bằng) đang từng bước hồi sinh. Trên mảnh đất biên cương còn nhiều gian khó, mầm sống đã trở lại, niềm tin được vun bồi từ sự đồng lòng của nhân dân và sự kề vai sát cánh của lực lượng Công an, Biên phòng.

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nghề “đo ni đóng giày” cho ngựa trên cù lao Thới Sơn

Nằm giữa dòng sông Tiền thơ mộng, cù lao Thới Sơn (thuộc phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp) không chỉ được ví như “viên ngọc quý” của du lịch miệt vườn mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống chậm rãi, tách biệt với sự hối hả của thời đại số.

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Những “lá chắn” giữa đại ngàn Trường Sơn

Con đường vào các xã miền núi A Lưới - nằm ở phía Tây thành phố Huế - những ngày cuối năm vẫn còn sương giăng bảng lảng. Núi Trường Sơn đứng trầm mặc, rừng già xanh thẳm, bản làng nép mình bên sườn núi như bao đời nay. Nhưng phía sau vẻ tĩnh lặng ấy là một sự chuyển mình âm thầm mà bền bỉ - bắt đầu từ những con người được bà con gọi bằng cái tên thân thương: Già làng.

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Cuộc gặp gỡ nghĩa tình ở Pác Bó sau 20 năm xa cách (bài 2)

Năm 1961, Bác Hồ trở lại Pác Bó. Cuộc gặp gỡ sau hai mươi năm xa cách diễn ra trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Trong vòng tay ấm áp của nhân dân Pác Bó, Bác gửi gắm niềm tin và kỳ vọng: Cao Bằng tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, trở thành một trong những tỉnh gương mẫu trong công cuộc xây dựng đất nước.

Bom Bo mùa xuân về

Bom Bo mùa xuân về

Chớm xuân, khi đất trời phương Nam bắt đầu chuyển mình sau những cơn gió lạnh cuối mùa, chúng tôi tìm về xã Bom Bo (tỉnh Đồng Nai) - mảnh đất đi vào lịch sử như một biểu tượng của lòng yêu nước, tinh thần "giã gạo nuôi quân" bất khuất của đồng bào dân tộc S'tiêng trong những năm tháng kháng chiến.

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Trắng đêm ở xưởng in báo Công an nhân dân

Đêm muộn, chúng tôi có mặt tại Xí nghiệp in 1, Công ty In Ba Đình - nơi in báo Công an nhân dân (CAND) và các ấn phẩm chuyên đề nhiều năm qua. Xưởng nằm trong Khu Công nghiệp an ninh tại xã Sơn Đồng, ngoại thành Hà Nội. Đêm ở Sơn Đồng yên lặng như tờ, nhưng khi bước chân vào xưởng sẽ cảm nhận rõ ở đây có một nhịp điệu khác. Khi ánh điện thay ánh mặt trời, khi máy in ầm ào thay thanh âm nhịp sống thì xưởng in rộn rã vào ca.

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Nhà báo Đỗ Doãn Hoàng: “30 năm cầm bút, tôi vẫn trong bóng đổ của các bậc thầy chữ nghĩa ở An ninh Thế giới”

Từ một cây bút văn hóa quen viết về nghệ sĩ, nhà nghiên cứu, Đỗ Doãn Hoàng đã rẽ sang con đường gai góc nhất của nghề báo: phóng sự xã hội, phóng sự điều tra. Những năm tháng lăn lộn cùng Báo An ninh Thế giới (nay là Chuyên đề An ninh Thế giới của báo CAND), anh để lại dấu ấn với những chuyến đi khắc nghiệt, những bài viết nhân văn nhưng cũng đầy hiểm nguy.

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Vướng mắc ở 2 cảng cá sử dụng kinh phí bồi thường của Formosa

Mặc dù đã hoàn thiện, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành đưa vào sử dụng nhưng cả hai cảng cá Cửa Nhượng và Thạch Kim (Hà Tĩnh) đến nay vẫn chưa được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) theo quy định. Nguyên nhân là do qua rà soát, các dự án này chưa có hồ sơ thủ tục pháp lý về đất đai, giao khu vực mặt nước sông, giao khu vực biển theo quy định của pháp luật.

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

“Thần y mạng” chữa bệnh bằng độc dược

Ngộ độc cá nóc, thịt cóc đã không còn xa lạ với người dân miền biển và miền núi, những nơi mà mỗi năm ngành y tế cấp cứu hàng chục trường hợp bị ngộ độc, thậm chí có những cái chết không đáng có vẫn xảy ra. Cá nóc, thịt cóc ngoài được sử dụng trong bữa ăn thì chúng còn được các “thần y” cõi mạng rao bán và quảng cáo như một loại thần dược giúp tăng cường sức khỏe, chống lão hóa và chữa một số bệnh nan y...

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Vượt ngàn cây số đi theo tiếng gọi của rừng già

Khu bảo tồn nhiên nhiên - văn hóa Đồng Nai vừa tiếp nhận đội ngũ tri thức trẻ từ vùng núi Tây Bắc xa xôi xin về đầu quân. Họ là những thanh niên cần mẫn, yêu rừng, con em đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc được đào tạo chính quy về góp sức bảo vệ những cánh rừng già - lá phổi xanh của vùng Đông Nam Bộ.

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Kỳ cuối: Thiêng liêng và bao dung tình yêu của người lính

Nếu câu chuyện trong bài trước khép lại ở ký ức chiến tranh – nơi tình yêu, sự mất mát của bà Phan Thị Biển Khơi với liệt sĩ Lê Binh Chủng trở thành một điển hình mối tình thời chiến, thì bài viết này mở ra một chương mới.

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Kỳ I: Từ Thành cổ Quảng Trị đến mái ấm yêu thương

Chiến tranh đưa họ đến gần nhau bằng một tình yêu trong trẻo như hạt sương đầu ngày đọng trên lá cỏ non. Nhưng cũng chính cuộc chiến ấy đã làm dang dở hạnh phúc của họ, một người nằm lại giữa Thành cổ Quảng Trị khốc liệt, một người bươn bả nuôi con trong những tháng ngày gian khó.

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Tình yêu rừng của người cựu chiến binh ở miền Đông Nam bộ

Nếu không nặng lòng khi nhìn cảnh rừng bị tàn phá, cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Quang Dương (bí danh Năm Dương, 78 tuổi đời, 43 tuổi Đảng; ngụ ấp 1, xã Minh Đức, tỉnh Đồng Nai) đã ung dung hưởng thành quả từ diện tích 6ha tiêu cho năng suất 25 tấn/năm.

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Vĩnh Hoàng - vùng biển trăm nghề

Không có lợi thế cửa lạch để neo đậu tàu thuyền lớn, ngư dân vùng biển bãi ngang xã Vĩnh Hoàng (Quảng Trị) từ lâu đã chọn cho mình cách riêng để mưu sinh. Họ bám trụ ở những rạn biển gần bờ, nơi được ví như “rừng nhiệt đới dưới lòng đại dương” và từ đó dựng nên cuộc sống khá giả bằng đủ loại nghề đánh bắt theo mùa.

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Bàu Chùa đến Câu Nhi - Những mảnh đất giữ hồn người lính

Từ Bàu Chùa mênh mang bóng tre làng đến Câu Nhi lộng gió ven sông, đất Quảng Trị đã khắc ghi hai bản anh hùng ca bằng máu đỏ tuổi hai mươi. 66 người lính Trung đoàn 6 ngã xuống trong 9 ngày đêm ở Bàu Chùa mùa xuân 1966; tiếp đó, 93 chiến sĩ Trung đoàn 88 vĩnh viễn nằm lại dưới chân cầu Câu Nhi mùa hè đỏ lửa 1972.

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

“Chơi dao có ngày đứt tay” hay chiêu trò tạo content bẩn

Trong thời đại mạng xã hội bùng nổ, nơi mỗi cú nhấp chuột đều có thể biến thành tiền, không ít người đã bất chấp chuẩn mực đạo đức để sản xuất những đoạn clip dung tục, phản cảm, nhằm câu view và kéo khách hàng. Những “chiêu trò” này không chỉ làm ô nhiễm không gian mạng mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy nguy hiểm cho xã hội.

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Bình yên dưới chân núi Pu Phen

Nhờ những chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc của chính quyền địa phương, xã Yên Na (tỉnh Nghệ An) từng được coi là “điểm nóng” của ma túy giờ đã thay da đổi thịt, an ninh trật tự được đảm bảo. Người dân ở đây đã tham gia cùng chính quyền xây dựng đời sống mới, cuộc sống bình yên nép mình dưới chân núi Pu Phen.