Hỗ trợ thuê nhà cho người lao động: Còn chậm và nhiều vướng mắc

Thực tế từ kết quả làm việc vừa xong của Bộ LĐ-TBXH với một số địa phương về tình hình triển khai thực hiện các chính sách pháp luật về lao động, việc làm, bảo hiểm thất nghiệp; đặc biệt là tình hình triển khai thực hiện chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động theo Quyết định số 08/2022/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cho thấy, việc triển khai hỗ trợ đang rất chậm và còn nhiều vướng mắc

Tỷ lệ giải ngân thấp

Là địa phương có số lượng người lao động rất lớn, tính đến ngày 15/7, dự kiến TP Hồ Chí Minh có gần 1,1 triệu người lao động sẽ được thực hiện chính sách hỗ trợ, số tiền dự kiến hỗ trợ là hơn 1.777 tỉ đồng. Tuy nhiên, đến nay cơ quan Bảo hiểm xã hội (BHXH) mới xác nhận cho 19.726 doanh nghiệp với 683.306 người lao động. Số đơn vị đã có quyết định phê duyệt danh sách và kinh phí là 2.032 đơn vị, với 76.374 người lao động, số tiền chi là 41,072 tỉ đồng. Số lượng đã giải ngân là 203 đơn vị, với 12.928 người lao động, số tiền chỉ là 6,727 tỉ đồng. Như vậy, với tổng số gần 1,1 triệu người lao động dự kiến, đến nay mới giải ngân được cho 12.928 người, tức là tỉ lệ rất thấp - chỉ gần 1,2%.

Cũng là một trung tâm công nghiệp, thu hút hàng triệu lao động, thế nhưng việc triển khai gói hỗ trợ thuê nhà cho người lao động ở Bình Dương cũng chưa đạt được như kỳ vọng. Bình Dương dự kiến sẽ có 820 nghìn lao động được nhận hỗ trợ với số tiền 1.380 tỷ đồng. Số lượng rất lớn, chỉ đứng sau TP Hồ Chí Minh. Tính đến ngày 16/7, BHXH đã xác nhận hỗ trợ người lao động đang làm việc tại hơn 4.000 doanh nghiệp, đơn vị với số lượng hơn 312 nghìn lao động; 2.163 đơn vị với hơn 43 nghìn lao động quay lại thị trường lao động. Đến nay đã có 310 doanh nghiệp với hơn 45 nghìn lao động đã nhận được hỗ trợ với số tiền gần 23 tỷ đồng, chủ yếu là lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp. Theo Bộ LĐ-TBXH, nếu so với con số dự kiến 820 nghìn lao động, đến nay cơ quan BHXH Bình Dương chỉ mới xác nhận 312 nghìn người (đạt khoảng 40%, tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 1,7% là rất thấp).

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng triển khai gói hỗ trợ còn một số khó khăn được chỉ ra là do người lao động muốn nhận hỗ trợ một lần cho cả 3 tháng. Cùng với đó là việc một số chủ nhà trọ không đồng ý cung cấp thông tin để hỗ trợ người lao động do tâm lý ngại phải chịu trách nhiệm, hoặc chủ trọ ở địa phương khác nên khó liên lạc để tuyên truyền vận động. Một số doanh nghiệp còn chậm triển khai do mong muốn gộp hồ sơ một lần. Việc quy định người sử dụng lao động phải đảm bảo chính xác, minh bạch về đối tượng và điều kiện hưởng, do đó cần có nhiều thời gian để rà soát kỹ về tính chính xác của thông tin liên quan đến tình trạng nhà ở của người lao động.

Ngoài ra, chưa có sự thống nhất giữa các tỉnh, thành phố trong việc tiếp nhận hồ sơ đề nghị hỗ trợ tiền thuê nhà đối với trường hợp doanh nghiệp có nhiều chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh với lý do người lao động tham gia BHXH tại nơi đặt trụ sở chính, không cùng tỉnh, thành phố với chi nhánh công ty…

Không để người lao động nào thiệt thòi

Theo ông Tào Bằng Huy - Phó cục trưởng Cục Việc làm (Bộ LĐ-TBXH), đơn vị này đã đề nghị các địa phương chỉ đạo các khu công nghiệp, doanh nghiệp tập trung đẩy nhanh tốc độ làm hồ sơ. Ngoài hướng dẫn chi tiết gửi về các địa phương, Bộ LĐ-TBXH còn cử nhiều đoàn công tác tại những địa phương trọng điểm như TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Đồng Nai, Bình Dương... để nắm bắt, tháo gỡ những khó khăn vướng mắc và đôn đốc triển khai chính sách.

"Với các vướng mắc như nếu các chủ nhà trọ không chịu cung cấp thông tin, không xác nhận cho người thuê trọ, chúng tôi yêu cầu các doanh nghiệp, công đoàn nhờ chính quyền, công an hỗ trợ. Chủ nhà trọ không ký xác nhận cho người lao động thì địa phương xử lý, với những trường hợp chủ nhà trọ ở xa không thể ký xác nhận có thể uỷ quyền cho người quản lý ký thay. Mục tiêu là không để người lao động nào phải chịu thiệt thòi", ông Tào Bằng Huy cho biết.

Đề cập đến vấn đề này, Thứ trưởng Bộ LĐ-TBXH Lê Văn Thanh thừa nhận, sau 3 tháng triển khai, đến nay tỉ lệ giải ngân gói hỗ trợ thuê nhà rất thấp (hơn 1%). Nguyên nhân được lý giải là các địa phương đang chờ kinh phí từ Trung ương, chưa chủ động bố trí nguồn thực hiện.Ngoài ra, một số địa phương cũng sợ làm sai nên yêu cầu phải có xác nhận.Trong yêu cầu chỉ cần có xác nhận của chủ nhà trọ nhưng nhiều nơi còn yêu cầu phải chính quyền địa phương cấp xã, phường xác nhận.Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp cũng sợ sai cho nên nộp danh sách cho BHXH làm còn chậm.

"Bộ LĐ-TBXH đã có hướng dẫn và yêu cầu các doanh nghiệp, đặc biệt các tổ chức công đoàn, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phối hợp liên đoàn các địa phương đẩy mạnh đôn đốc các doanh nghiệp nhanh chóng lập danh sách để phía BHXH phê duyệt. Nhiều người lao động chưa nắm kỹ tình hình nên chưa nộp đơn để các doanh nghiệp phê duyệt", Thứ trưởng Lê Văn Thanh cho biết.

Để tiếp tục gỡ khó, Thứ trưởng Bộ LĐ-TBXH cho biết sẽ chỉ đạo các địa phương cần đơn giản hoá thủ tục để tiền hỗ trợ thuê nhà sớm đến tay người lao động. Chẳng hạn như chỉ cần xác định người lao động đang làm việc ở doanh nghiệp trên địa bàn, có tham gia BHXH và có thuê nhà, còn không quan trọng họ đóng BHXH ở tỉnh nào hay thuê nhà ở quận, huyện nào.

"Càng chi trả tiền hỗ trợ thuê nhà cho người lao động càng sớm  càng thu hút lao động và để người lao động an tâm làm việc. Chúng ta cần triển khai thẩm định, giải ngân trước ngày 15/8/2022, sớm nhất, nhanh nhất để tiền hỗ trợ đến tay người lao động. Làm sao để tránh tình trạng sau 15/8 người lao động lại thắc mắc dù thuộc đối tượng thụ hưởng mà vẫn chưa nhận được tiền, như vậy là thiệt thòi cho người lao động. Qua đó, người lao động có nhìn nhận đúng đắn, sự quan tâm của Đảng, Nhà nước về các chính sách an sinh xã hội", Thứ trưởng Bộ LĐ-TBXH Lê Văn Thanh cho biết.