Trước sức ép về mặt bằng giá mới đang khiến một bộ phận không nhỏ công nhân lao động trong các khu chế xuất, công nghiệp (KCX, KCN) gặp nhiều khó khăn trong đời sống. Giúp họ vượt qua lạm phát và yên tâm gắn bó sản xuất là một trong những định hướng trọng tâm của Đề án hỗ trợ lao động trong các KCN đang được Bộ LĐ-TB&XH hoàn thiện lần cuối trình Chính phủ, để nhanh chóng đưa các hoạt động của Đề án vào đời sống, tạo điều kiện cho công nhân lao động giảm bớt được gánh nặng chi tiêu trong thời kỳ lạm phát. Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Doãn Mậu Diệp đã có cuộc trao đổi với Báo CAND xung quanh đề án đang được mong đợi này.
PV: Đã có nhiều chính sách hỗ trợ tiền mặt cho các hộ nghèo, người thu nhập thấp được đưa ra trong thời gian vừa qua. Vậy việc Bộ LĐ-TB&XH xây dựng riêng một đề án hỗ trợ cho lao động trong các KCN có làm theo cách hỗ trợ bằng tiền mặt không thưa ông?
Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp: Hiện nay, đời sống công nhân đang rất khó khăn, nhất là trong bối cảnh giá cả tăng như thế này. Chính phủ đã có những biện pháp tức thời để hỗ trợ đời sống của những người có thu nhập thấp như trợ cấp cho hộ nghèo; chỉ đạo Bộ Tài chính xây dựng phương án hỗ trợ tối đa 250.000 đồng/người cho những lao động trong doanh nghiệp có hệ số lương từ 3,0 trở xuống, người hưởng lương hưu…
Tuy nhiên, tôi cho rằng cần phải xác định thực sự xem công nhân họ đang cần những thứ gì. Hỗ trợ bằng tiền cũng tốt nhưng cần đưa ra những chính sách lâu dài hơn là hỗ trợ vài trăm ngàn tiền mặt. Đề án hỗ trợ lao động trong các KCN đang xây dựng sẽ đi theo hướng đó.
PV: Những chính sách lâu dài theo Đề án của Bộ LĐ-TB&XH cụ thể là những chính sách gì?
Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp: Tôi cho rằng hỗ trợ đời sống công nhân không chỉ là hỗ trợ về mức sống. Thực tế, kể cả hỗ trợ về mức sống thì việc hỗ trợ tiền mặt vài trăm ngàn cho mỗi người cũng chẳng giúp họ cải thiện được đời sống là bao. Có nhiều vấn đề nổi lên trong thời gian qua như chuyện nhà ở, nhà trẻ, cung cấp hàng thiết yếu giá rẻ cho công nhân…
Tại KCN Thăng Long, phần lớn công nhân ở đây phải đi thuê nhà dân và vấn đề tìm chỗ gửi con của các đôi vợ chồng trẻ ở đây cũng rất khó khăn. Thế mới có chuyện nhiều gia đình phải gửi con về quê nhờ ông bà nội ngoại trông, hoặc phải đón ông bà lên trông trẻ. Thậm chí có cặp phải thuê người trông con với mức thuê bằng cả tháng lương của một người… Vậy, vấn đề quan trọng ở đây là phải rà soát lại đời sống của công nhân tại các KCX, KCN xem họ đang thực sự cần gì, từ đó xây dựng các chính sách hỗ trợ cho hợp lý.
PV: Những chính sách đó đã được nhắc đến nhiều, nhưng thực sự chưa được triển khai rộng trong thực tế. Những chính sách lâu dài cũng cần thời gian để thực hiện, trong khi đời sống công nhân đang suy giảm nhanh chóng do giá cả tăng cao?
Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp: Thực tế nếu tính cơ cấu chi tiêu trong đồng lương ít ỏi của công nhân, thì sẽ tính được ngay họ đang phải chi bao nhiêu % cho các nhu cầu thiết yếu như ăn, mặc, ở, y tế, giáo dục cho con cái. Từ đó cần phải xem mình có thể hỗ trợ được cái gì.
Có thể lấy một ví dụ rất đơn giản, như giá 1kg rau bắp cải bán tại ruộng là 2.000 đồng nhưng đến tay công nhân là 6.000 đồng. Vậy từ đó có thể tính tổ chức kênh bán hàng thế nào đó để giá 1kg bắp cải đến tay công nhân khoảng 3.000 đồng được không? Tôi nghĩ rằng đó thực sự mới là cách hỗ trợ hữu hiệu và không quá khó để làm.
Ngoài ra, các mô hình nhà ở, nhà trẻ cho công nhân ở một số nơi đang làm rất tốt, vấn đề là chưa được nhân rộng ra. Tôi nghĩ Nhà nước sẽ đứng ra hỗ trợ để cung cấp hàng thiết yếu cho công nhân với giá rẻ, giảm bớt khâu trung gian; kể cả chính sách sách nhà ở, nhà trẻ giá rẻ, tổ chức sinh hoạt văn hoá cho công nhân như thế nào… sẽ là những hỗ trợ thiết thực nhất.
PV: Quả thực trong lúc giá cả tăng mỗi ngày như thời gian qua, người lao động trong các KCN đang thực sự cần những hỗ trợ kịp thời. Vậy đề án này sẽ được nghiên cứu xây dựng trong bao lâu, thưa ông?
Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp: Sẽ mất khoảng hai tháng nữa để đưa ra một chính sách hỗ trợ lâu dài, trong đó có cả chính sách thực hiện ngay tức thời. Tôi hy vọng các chính sách này sẽ giảm gánh nặng chi tiêu từ đồng lương ít ỏi của công nhân
