Hệ thống kênh ở ĐBSCL có chiều dài trên 28.550km, trong đó có 13.000km có thể phát triển cho mục đích vận tải thủy. So với mạng lưới đường bộ, mật độ của các tuyến đường thủy cao gấp 3 lần, chiếm gần 70% tổng lượng hàng hóa vận chuyển hàng năm. So với toàn quốc, hoạt động giao thông đường thủy ở ĐBSCL sầm uất hơn hẳn. Tỷ lệ hàng hóa được vận chuyển bằng đường thủy trên cả nước trung bình là 34,5% thì ở ĐBSCL là 70%; tỷ lệ vận chuyển hành khách cả nước là 15,3%, thì ĐBSCL 32%.
Tuy vậy, giao thông thủy ở ĐBSCL vẫn còn nghèo nàn, tạm bợ. Số phương tiện có trọng tải trên 300 tấn trở lên chỉ chiếm 6,5% số đầu phương tiện; loại từ 100 tấn đến 300 tấn chiếm 15%; loại 50 tấn đến 100 tấn chiếm 25%, số còn lại dưới 50 tấn. Việc đóng mới và phát triển các phương tiện vận tải còn khá tùy tiện, mang tính tự phát.
Tuy nhiên, đáng lo ngại hơn cả là tình trạng nhà cửa, đăng đáy, đò ngang, nuôi trồng, đánh bắt thủy sản, lấn chiếm mặt sông, kênh, đã làm cho việc đi lại của tàu bè gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là những đoạn đi qua thị tứ, thị trấn. Vài năm trước, một số công ty tàu cao tốc đã phải ngậm ngùi chia tay với sông nước ĐBSCL vì tàu cao tốc lưu thông quá nhanh đã làm lật, chìm không ít ghe, thuyền của người dân, thậm chí gây chết người.
Cách nay chưa lâu, trên tuyến sông Hậu đoạn ngang qua địa phận phường Bình Đức, TP Long Xuyên (An Giang) xảy ra vụ chìm ghe chở mía làm một bé trai 11 tuổi mất tích dưới dòng nước chảy siết. Chiếc ghe chở hơn chục tấn mía do anh Nguyễn Văn Minh (34 tuổi, ngụ xã Bình Thạnh, huyện Châu Thành, An Giang) điều khiển xuôi dòng sông Hậu về TP Long Xuyên. Khi đến khu vực sạt lở phường Bình Đức, do bị lạc tay lái chiếc ghe đã đâm trực diện vào ống bơm cát của công trình chống sạt lở bờ kè. Chiếc ghe bị dội một lực rất mạnh và bị nước lũ quật chìm mất hút. Tất cả người trên ghe đều thoát ra được và lội vào bờ. Riêng bé trai Nguyễn Duy Khang (con của anh Minh) bị nước cuốn mất tích.
Hiện trường vụ chìm sà lan chở cát trên sông Hậu (TP Long Xuyên, An Giang) ngày 1/8/2012.
Trước đó, đầu tháng 8/2012, tài công Đặng Đông Phương (ngụ phường Mỹ Thới, TP Long Xuyên, An Giang) điều khiển sà lan mang số hiệu DT-00041 chở khoảng 500 khối cát chạy xuôi dòng sông Hậu đến đuôi Cù lao Ông Hổ, xã Mỹ Hoà Hưng chuẩn bị ôm cua chạy vào để bơm cát khu vực gần cầu Tôn Đức Thắng thì bất ngờ bị mắc cạn. Do gặp nước lũ đầu mùa chảy xiết nên chiếc sà lan đã bị lật úp, chìm dần xuống đáy sông và trôi khoảng 300m đến đuôi cuối cồn Phó Ba (thuộc xã Hòa Bình, huyện Chợ Mới) thì dừng hẳn. Rất may, tất cả số người trên sà lan điều thoát ra kịp…
Ở Cần Thơ, nhiều người vẫn còn “sợ xanh mặt” khi nhớ lại vụ chìm du thuyền - nhà hàng nổi Mỹ Khánh vào ngày 8/1/2011, khi 225 thực khách của một ngân hàng đang ăn tất niên. Tai nạn bất ngờ đã khiến những người có mặt trên du thuyền hoảng loạn xô đẩy, chen lấn để thoát thân. Rất may, nhà hàng neo đậu gần bờ nên chỉ có 2 người bị thương, những thực khách còn lại được ứng cứu kịp thời. Qua xử lý, cơ quan chức năng phát hiện phương tiện này chưa đăng ký, chưa được cấp phép hoạt động nhưng vẫn nhận tổ chức tiệc hoành tráng.
Đời sống sản xuất và sinh hoạt của rất nhiều người dân miền Tây gắn với phương tiện thủy. Tại Cần Thơ cũng như các tỉnh có du lịch sinh thái phát triển như Tiền Giang, Cà Mau, An Giang, Hậu Giang, không ai thống kê nổi mỗi ngày có bao nhiêu phương tiện thủy phục vụ cho việc đưa rước khách du lịch. Và cũng không ai thống kê xuể, có bao nhiêu phương tiện trong số này là đủ điều kiện, đảm bảo an toàn; và có bao nhiêu phương tiện hoạt động “chui”.
Qua nhiều ngày rong ruổi, lênh đênh trên mặt sông, theo ghi nhận của PV Báo CAND, có khá nhiều người dân miền Tây dùng phương tiện đò chèo có gắn máy, ghe chở rau quả, chuyển công năng sang chở khách… Đây là những phương tiện, ngành chức năng thừa nhận “không thể quản lý”. Và chính vì thực tế này nên đã có nhiều vụ TNGT nghiêm trọng liên quan đến những phương tiện “chui” này.
Tháng 3/2009, trên sông Cần Thơ, chiếc tàu du lịch chở 12 khách nước ngoài tham quan chợ nổi Cái Răng bất ngờ đụng phải sà lan tải trọng lớn đang lưu thông làm 2 người chết. Qua kiểm tra, chiếc tàu này là một vỏ lãi cũ kỹ, được sơn phết và trang bị mái che, băng ghế sơ sài, không biển số, tài công không bằng lái, phương tiện không có giấy đăng ký, đăng kiểm…
| Thờ ơ với áo phao Thông tư số 15 (có hiệu lực từ ngày 15/7/2012) của Bộ GTVT quy định về việc trang bị áo phao cứu sinh, dụng cụ nổi trên phương tiện vận tải hành khách ngang sông và bắt buộc thuyền viên, hành khách và người lái đò phải mặc áo phao hoặc cầm (đeo) dụng cụ nổi trong suốt hành trình từ lúc phương tiện rời bến đến khi cập bến an toàn. Tuy nhiên, qua hơn 3 tháng thực hiện quy định này, ghi nhận của PV, tại hầu hết các bến đò ngang ở ĐBSCL, nói chung, TP Cần Thơ nói riêng người tham gia lưu thông vẫn còn thờ ơ với việc trang bị và sử dụng áo phao cứu sinh, dụng cụ nổi cứu sinh cá nhân trên phương tiện vận tải hành khách ngang sông. Theo báo cáo của Đoạn Quản lý đường thủy nội địa số 12, TP Cần Thơ hiện có 37/63 đầu bến có phép, các bến còn lại chưa được cấp phép là do bến chưa được quy hoạch, không đủ điều kiện hoạt động... chưa kể những phương tiện vận chuyển hành khách ngang sông không trang bị đầy đủ trang thiết bị an toàn, người điều khiển và ê kíp trên phương tiện không đủ bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn theo quy định, còn diễn ra phổ biến. Ghi nhận tại các bến đò đưa rước khách ngang sông trên địa bàn huyện Hồng Ngự (Đồng Tháp), trung bình mỗi ngày có trên 1.000 lượt khách qua lại, hầu hết không ai chịu mặc áo phao khi phương tiện rời bến sang sông. Mặc dù, chủ các bến đò ngang đều có trang bị đầy đủ áo phao cho hành khách. |
