Hiểm họa từ “hố tử thần”

Từ đầu mùa mưa tới nay, khi nước mưa bắt đầu thử tải chất lượng xây dựng, lắp đặt các tuyến cống, kiểu thi công gian dối của nhà thầu đã một lần nữa bị phơi bày. Chỉ trong một thời gian ngắn, hàng loạt hố sâu được tạo ra do sụt lở mặt đường bất ngờ xuất hiện đe dọa an toàn tính mạng, tài sản của người đi đường. Và do mức độ nguy hiểm của nó, những hầm, hố hình thành khiến người đi đường không kịp trở tay đã được dư luận gọi bằng cái tên: "Hố tử thần"!

Cống hở, nước xoáy  tạo "hố tử thần"

Khi "hố tử thần" liên tiếp xuất hiện đe dọa đến sinh mạng, tài sản của người đi đường, Ban văn hóa xã hội - HĐND thành phố đã phải vào cuộc giám sát với Sở GTVT. Con số thống kê sơ bộ được đưa ra trong cuộc họp này chỉ tính từ tháng 7 đến ngày 26/10, trên địa bàn đã xuất hiện tới 30 "hố tử thần", (hiện tại đã tăng lên 33).

Ông Trần Hồng Nam, Phó chánh Thanh tra Sở GTVT cho biết, trước thực trạng trên, chính quyền thành phố cũng đã chỉ đạo lực lượng Thanh tra GTVT tăng cường kiểm tra, phát hiện "hố tử thần". Ngay khi "hố tử thần" xuất hiện, Thanh tra GTVT phải lập biên bản rồi thông báo ngay với các đơn vị liên quan để tìm cách khắc phục.

Khi phát hiện "hố tử thần", lực lượng thanh tra phải tập trung bảo vệ hiện trường, triển khai ngay biện pháp đảm bảo an toàn giao thông và truy tìm đúng nguyên nhân để việc khắc phục được triệt để. Thậm chí, để kịp phát hiện "hố tử thần" trước khi có thể gây tai họa cho người dân, chính quyền thành phố vừa thông qua chủ trương cho phép Trung tâm Điều hành chống ngập nước được nhập máy dò định vị hiện đại để dò tìm lỗ hổng dọc theo các tuyến cống thoát nước và ống cấp nước.  

"Hố tử thần" đồng loạt xuất hiện trên các tuyến đường vừa được đào, đặt cống và tái lập xong cũng đã khiến người dân và dư luận xã hội đều hướng nỗi nghi ngờ vào chất lượng tái lập mặt đường. Tuy nhiên, theo khẳng định của ông Trần Hồng Nam thì việc tái lập mặt đường dù có được làm cẩu thả thì mặt đường cũng chỉ oằn xuống hoặc gồ ghề lồi lõm chứ không thể sụp thành hố sâu như vậy được sau bao công đoạn đầm, lu nén các lớp đá hộc, đá dăm rồi trải bê tông nhựa.

Kết quả kiểm tra trực tiếp tại hiện trường của các đơn vị liên quan đã cho thấy, nguyên nhân chính hình thành "hố tử thần" đã được xác định gồm 30% do nhà thầu thi công cẩu thả và 70% là do các nguyên nhân khác. Tuy nhiên, trao đổi với một kỹ sư cầu đường, chúng tôi được biết từ hàng chục năm qua, các tuyến đường nội thành ở TP HCM chưa từng xảy ra tình trạng sụt lở sâu hoắm kiểu này.

Nguyên nhân xì bể ống nước do hệ thống cấp thoát nước đã cũ bị quá tải, nước xì ra tạo hàm ếch gây sạt lở cũng gần như được loại bỏ bởi suốt mùa khô, "hố tử thần" không xuất hiện. Vì vậy, nước chính là thủ phạm gây ra tình trạng xói lở, khoét rỗng lớp đất cát phía dưới do bức tường ngăn nước tạm thời giữa các tuyến cống khi chưa được đấu nối với nhau đã bị sập; các mối đấu nối giữa tuyến cống ngang, dọc bị hở do không được trám, trét kỹ hoặc làm con lươn bao quanh khiến nước mưa từ tuyến cống chính chảy tràn ra.

Trong khi xung quanh các tuyến cống mới được lắp đặt lại chủ yếu được đệm bằng cát đen, gặp nước xói, cát co ngót hoặc bị cuốn trôi vào lòng cống qua các khe hở tạo ra những lỗ hổng ngầm rất lớn sát cạnh, gây tình trạng sụp mặt đường tạo ra "hố tử thần".

"Hố tử thần" còn rình rập "nuốt" chửng nhà dân 

Hiểm họa từ "hố tử thần" không chỉ rình rập người đi đường, việc ông Nguyễn Văn Lang, ngụ quận 1 - TP HCM, người dân đầu tiên đứng ra khởi kiện cùng lúc tới 3 tổ chức là nhà thầu Tmec - Chec 3, Ban quản lý Dự án vệ sinh môi trường lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè và Sở GTVT TP HCM để yêu cầu bồi thường sửa chữa nhà bị nứt; quán ăn phải đóng cửa do việc dựng "lô cốt" bít đường kéo dài trong vòng 42 tháng trời đang được dư luận người dân thành phố quan tâm theo dõi.

Vụ việc tưởng chừng khá đơn giản, nhưng để được Tòa án nhân dân thành phố triệu tập các bên lên lấy lời khai ngày 29/10 vừa qua, ông Lang đã phải trải qua 4 năm hành trình đầy gian khổ. Ngay từ năm 2006, đơn khiếu nại về tình trạng thi công gây nứt nhà, mất thu nhập đã được ông Lang gửi tới lãnh đạo thành phố và được UBND thành phố chỉ đạo Sở GTVT giải quyết.

Cuộc họp giữa các đơn vị liên quan với người bị thiệt hại là ông Lang được tổ chức sau đó đã đi đến thống nhất giải pháp là thuê đơn vị kiểm định xây dựng để xác định mức độ thiệt hại của căn nhà. Ông Lang cho biết, trong buổi làm việc này, lãnh đạo Sở GTVT TP Hồ Chí Minh đã mạnh miệng tuyên bố rằng: "Sau khi xác định được mức bồi thường sẽ lấy tiền thế chân của nhà thầu Tmec - Chec 3 ra trả bồi thường".

Tuy nhiên, khi thiệt hại với nhà của ông Lang được tính toán xong, Sở GTVT tìm mãi cũng chẳng thấy có điều khoản nào được ghi trong hợp đồng đã ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu cho phép cơ quan này được tự ý lấy tiền thế chân của nhà thầu ra bồi thường thiệt hại cho người dân.

Trong khi tổng mức thiệt hại đã gây ra cho hơn 60 hộ dân trong quá trình thi công của Tmec - Chec 3 được xác định lên tới gần 2,9 tỷ đồng. Trong đó có hơn 10 căn nhà bị hư hại nghiêm trọng, có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào thì đại diện nhà thầu này chỉ chịu mức "hỗ trợ" tổng cộng có 500 triệu đồng. Cứ thế, trách nhiệm bồi thường được đẩy qua đá lại, đại diện chủ đầu tư là Ban quản lý dự án và Sở GTVT đã không có biện pháp nào khả dĩ hơn để buộc nhà thầu bồi hoàn cho ông Lang và những người bị thiệt hại khác.

Quá bức xúc trước thái độ dửng dưng của nhà thầu trong khi cả gia đình 6 - 7 con người mất thu nhập, lâm vào cảnh khó khăn kéo dài. Căn nhà hư hỏng xuống cấp không được sửa chữa nên gia đình ông Lang không dám ở… Bằng lập luận hết sức đơn giản đã được luật quy định "Làm sai thì phải bồi thường" và những chứng cứ chứng minh thiệt hại cụ thể, ông Lang đã gửi đơn khởi kiện các cơ quan nói trên ra tòa. 

Ngay tại thời điểm phát hiện các hộ dân bị nứt nhà do đất xung quanh giếng S27 bị sụp, lún. Đại diện đơn vị tư vấn giám sát của dự án Nhiêu Lộc - Thị Nghè cũng đã từng khẳng định do Tmec - Chec 3 thi công không đảm bảo kỹ thuật. Khu vực này có nền đất yếu, lẽ ra nhà thầu phải phun bê tông phía dưới để gia cố nền, nhưng công đoạn này đã bị ăn bớt.

Chưa dừng lại ở mức độ thiệt hại gây ra cho các hộ dân, nền đất yếu đã khiến các khớp nối của đoạn cống bao dù chưa phải chịu áp lực lớn do ở gần trạm bơm công suất cực mạnh này bị lệch. Ngoài khu vực này, hàng loạt tuyến đường khác như Phan Đình Phùng, Nguyễn Kiệm… tình trạng sụp lún vào tới tận cửa nhà dân trong quá trình thi công trước đây cũng đang tiềm ẩn nguy cơ lệch cống, phè nước gây xói lở tạo "hố tử thần" nuốt chửng nhà dân.