Hệ lụy từ việc ồ ạt xây dựng thủy điện vừa và nhỏ

Tính đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên có gần 150 dự án thủy điện đã và đang được triển khai xây dựng. Không thể phủ nhận những đóng góp tích cực của các thủy điện trong chiến lược đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, góp phần phát triển kinh tế, xã hội. Tuy nhiên, không ít dự án thủy điện đã để lại những hệ lụy khôn lường, đẩy hàng ngàn hộ dân tái định cư (TĐC) rơi vào cảnh “tái nghèo” do mất đất sản xuất.

Để có thể đánh giá đầy đủ sự tác động và hệ lụy mà các dự án thủy điện ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên gây ra, sáng 28/10, hơn 100 đại biểu đến từ các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Phú Yên, Quảng Nam, Quảng Bình và Thừa Thiên - Huế đã đến tham dự diễn đàn đối thoại “Thủy điện Miền Trung, Tây Nguyên - Quan tâm của người dân và trách nhiệm các bên liên quan” được tổ chức tại TP Huế. Lần đầu tiên tại diễn đàn này, các đại biểu đã trình bày 10 báo cáo nghiên cứu khoa học để đánh giá những tác động, hệ lụy của thủy điện đối với cộng đồng dân cư.

PGS.TS Lê Anh Tuấn, Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu, Đại học Cần Thơ cho biết, theo quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2020, sẽ đưa tổng công suất nguồn thủy điện hiện nay là 9.200MW lên 17.400MW (năm 2020). Theo đó, các dự án thủy điện có công suất lắp máy trên 30MW mới được xem là dự án thủy điện vừa và lớn, do cấp Bộ đầu tư và quản lý. Trước đó, trong chương trình kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa VIII diễn ra vào tháng 11/2013, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về “Tăng cường công tác quản lý quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành khai thác công trình thủy điện”. Qua đó đã loại khỏi quy hoạch 424 dự án thủy điện vừa và nhỏ trên địa bàn cả nước.

Do thủy điện A Lưới nên sông A Sáp qua địa bàn xã Hồng Thượng luôn trong tình trạng sạt lở nặng.
Do thủy điện A Lưới nên sông A Sáp qua địa bàn xã Hồng Thượng luôn trong tình trạng sạt lở nặng.

TS Lê Anh Tuấn khẳng định: “Ngoài việc thiếu vốn xây dựng thì một trong những nguyên nhân dẫn đến các dự án thủy điện bị loại bỏ là do chủ đầu tư thực hiện quy trình khảo sát, thiết kế, đánh giá tác động môi trường, nhưng chỉ mang tính “hình thức” và qua loa. Trong khi quy trình vận hành hồ chứa, điều tiết nước chưa đúng quy định, dẫn đến tác động tiêu cực cuộc sống người dân”.

TS Lê Anh Tuấn đưa dẫn chứng cụ thể: Vào tháng 10/2013, thủy điện Sông Ba Hạ (tỉnh Phú Yên) đã xả lũ không hợp lý, gây lũ bất thường ngập nặng ở vùng hạ du. Trong khi đó, hơn 2 năm trở lại đây, thủy điện Đăk My 4 và Sông Tranh 2 (Quảng Nam) lại gây khô hạn vùng hạ du và liên tục tạo nên những cơn động đất... làm người dân địa phương sống trong cảnh hoang mang, lo sợ. Đó là chưa kể đến chuyện thân đập một số thủy điện rạn nứt, rò rỉ do thi công không đảm bảo chất lượng...

Một trong những hệ lụy khác mà nhiều dự án thủy điện để lại nhưng đến nay vẫn chưa thể khắc phục được là tình trạng hàng ngàn hộ dân ở các khu TĐC thủy điện thiếu đất sản xuất, bị chính quyền địa phương “nợ đất” hoặc TĐC nhưng “nơi ở mới... không tốt hơn hoặc bằng nơi cũ”. TS. Nguyễn Quý Hạnh, thuộc nhóm tư vấn đánh giá tác động môi trường và xã hội, Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Thừa Thiên - Huế nhận định, trong các thủy điện đang hoạt động trên địa bàn tỉnh thì thủy điện A Lưới để lại hệ lụy nặng nề nhất kể từ khi đưa vào vận hành tháng 6/2012. “Do phải bàn giao 1.892ha đất (chủ yếu là đất sản xuất) cho chủ dự án thủy điện A Lưới nên hiện trên 1.300 hộ dân là người đồng bào dân tộc thiểu số ở 7 xã thuộc huyện miền núi A Lưới rơi vào cảnh khốn khó do thiếu đất đai canh tác, sản xuất.

Qua những chuyến khảo sát thực tế thì chúng tôi nhận định rằng, hiện có gần 200 hộ dân ở khu vực lòng hồ thủy điện A Lưới được di dời lên khu TĐC A Đên và A Sáp (ở xã Hồng Thượng) phải đối mặt với cuộc sống muôn vàn khó khăn bởi vùng quy hoạch TĐC chủ yếu là đất đá và sỏi. Bên cạnh đó là việc thiếu nước sạch sinh hoạt, thiếu diện tích đất trồng lúa nước... đã đẩy người dân rơi vào cảnh “tái nghèo” hoặc thiếu lương thực”, TS. Hạnh đề cập. Trước những bất cập và hệ lụy mà các dự án thủy điện đem lại nên mới đây, trong 21 dự án thủy điện được phê duyệt quy hoạch với tổng công suất 357MW thì UBND tỉnh Thừa Thiên - Huế đã loại bỏ, không đưa vào quy hoạch 6 dự án thủy điện thuộc dạng tiềm năng, công suất nhỏ, gồm: Dự án thủy điện Rào La (6MW); Ta Li (2MW); Vi Linh (2,8MW) và Ô Lâu 1,2,3...

Để người dân vùng hạ du và hàng ngàn hộ dân TĐC từ các dự án thủy điện ở miền Trung - Tây Nguyên an tâm, có được cuộc sống định canh, định cư sau khi di dời, TS. Lê Anh Tuấn mong muốn lãnh đạo các địa phương nên đặt lợi ích cộng đồng lên trên khi ra quyết định phê duyệt dự án thủy điện. Bên cạnh đó, các chủ dự án thủy điện cần thực hiện đúng cam kết bảo vệ môi trường, tạo mọi điều kiện hỗ trợ sản xuất cho người dân TĐC và đảm bảo sự an toàn vào mùa lụt bão. Đồng thời cần tổ chức khắc phục những hệ lụy đã gây ra trong quá trình xây dựng, vận hành thủy điện

Lê Anh

Các tin khác

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Siết chặt các biện pháp bảo vệ đàn cá voi vùng biển Cù Lao Mái Nhà

Hôm nay (20/5), ông Nguyễn Hùng Dũng, Chủ tịch UBND xã Ô Loan, tỉnh Đắk Lắk đã ký văn bản chỉ đạo Công an, Quân sự cùng các phòng, ban, mặt trận, tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương và Đồn biên phòng An Hải tăng cường các biện pháp bảo vệ các loài động vật biển.

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Việt Nam đứng thứ 2 tại Olympic Tin học Châu Á Thái Bình Dương

Với kết quả 6/6 học sinh đoạt giải, trong đó có 2 huy chương Vàng (HCV),  4 huy chương Bạc (HCB), đội tuyển Olympic Tin học Việt Nam xuất sắc đứng thứ 2 toàn đoàn (đồng hạng với Nhật Bản) sau đội tuyển Nga đứng thứ nhất. Thành tích này giúp Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trong khu vực Đông Nam Á.

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư

Cải tạo chung cư cũ, người dân được chọn 4 phương án tái định cư


Thành phố Hà Nội dự kiến khi thực hiện cải tạo, xây lại nhà chung cư, người dân được lựa chọn một trong 4 hình thức gồm tái định cư tại chỗ, nhận nhà ở tái định cư tại địa điểm khác, nhận tiền bồi thường hoặc kết hợp nhận nhà và tiền. Đáng chú ý, căn hộ tái định cư được bố trí có diện tích, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật cao hơn hoặc tương đương căn hộ cũ. 

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Tiếp tục tôn vinh những tấm gương thanh niên tiêu biểu

Theo Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên (LHTN) Việt Nam Nguyễn Tường Lâm, chương trình Tỏa sáng Nghị lực Việt đã vinh danh 98 tấm gương thanh niên khuyết tật tiêu biểu, đã hỗ trợ 10 dự án khởi nghiệp xuất sắc của thanh niên khuyết tật với tổng kinh phí 500 triệu đồng.

Trồng hàng nghìn cây mai anh đào trong rừng

Hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026) và hưởng ứng Festival Hoa Đà Lạt – Lâm Đồng lần thứ XI năm 2026, ngày 19/5, tại tiểu khu 144B, UBND phường Lâm Viên – Đà Lạt (Lâm Đồng), đã long trọng tổ chức lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”.

 Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Đắk Lắk: Lại xảy ra vụ chó nghi dại tấn công nhiều người

Cùng với việc tư vấn hướng dẫn 4 người dân bị con chó nghi dại tấn công ở khu phố Phước Bình Bắc, phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk, lực lượng chức năng ở phường này đang tìm kiếm những người đã tiếp xúc và những con vật khác có liên quan đến một con chó đã bị đập chết ở khu phố Lộc Đông, có kết quả xét nghiệm dương tính với virus dại.

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Đồng bào các dân tộc vùng cao ở Huế tự hào mang họ Bác Hồ

Suốt hàng chục năm qua, đã có hàng nghìn người dân thuộc đồng bào các dân tộc thiểu số ở miền núi A Lưới và Nam Đông (TP Huế) tình nguyện mang họ Bác Hồ kể từ ngày Bác Hồ qua đời vào năm 1969. Trong thời kỳ kháng chiến, học tập và làm theo lời Bác dạy, đồng bào các dân tộc mang họ Bác Hồ đã gan dạ, dũng cảm giết giặc, góp sức giải phóng quê hương, nhiều người trong số đó trở thành Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (LLVTND). Ngày nay, đồng bào các dân tộc trên dãy Trường Sơn ở phía Tây của TP Huế tiếp tục nỗ lực thi đua lao động sản xuất để xây dựng cuộc sống mới.

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Cảnh báo ô nhiễm môi trường từ chất thải nguy hại tại các garage ô tô

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, đời sống của người dân trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk ngày càng được nâng cao, kéo theo nhu cầu sở hữu và sử dụng ô tô tăng mạnh. Cùng với đó là các xưởng sửa chữa, bảo dưỡng ô tô xuất hiện ngày càng nhiều đã thải ra một lượng lớn chất thải nguy hại, gây nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường.

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Phát động cuộc thi cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này.

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Phát hiện nhiều sai phạm tại Thẩm Mỹ Bee Hin

Ngày 19/5, Công an xã Phú Giáo (TP Hồ Chí Minh) kêu gọi những người từng thực hiện dịch vụ xâm lấn tại Thẩm Mỹ Bee Hin hãy trình báo để phục vụ công tác xác minh, xử lý vụ việc.

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Phát hiện con voi nhà 44 tuổi chết trong rừng

Ngày 19/5, Trung tâm Bảo tồn voi, cứu hộ động vật và Quản lý bảo vệ rừng Đắk Lắk (Trung tâm Bảo tồn voi) cho biết, một con voi nhà nặng khoảng 4,6 tấn, ở xã Buôn Đôn vừa được phát hiện chết trong rừng chưa rõ nguyên nhân.