Điều dễ nhận thấy, trên các tuyến phố ở Hà Nội hiện nay xuất hiện nhiều cửa hàng kinh doanh đồ dùng cho trẻ em, trong đó có sản phẩm về sữa. Điều đáng nói, bên cạnh các mặt hàng nội địa, được nhập khẩu chính ngạch, nhiều cửa hàng đã kiêm luôn dịch vụ cung cấp sữa “xách tay” không rõ nguồn gốc, chất lượng. Thực tế này đòi hỏi công tác quản lý thắt chặt hơn, còn người tiêu dùng thì cẩn trọng, tránh tiền mất tật mang.
Muôn hình vạn trạng… sữa “xách tay”
Thời gian qua, việc nhiều bà mẹ lui tới các cửa hàng kinh doanh, buôn bán đồ dùng trẻ em, để mua cho con em mình các sản phẩm sữa gắn mác “hàng xách tay” (ám chỉ việc mang trực tiếp sản phẩm từ nước ngoài về để bán - PV) đã và đang trở thành một trào lưu khá phổ biến. Cũng chính bởi lý do trên, có cầu ắt có cung, nên trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội hiện nay như: Cầu Giấy, Hàng Buồm, Hoàng Hoa Thám, Nguyễn Khuyến… xuất hiện không ít các cửa hàng kinh doanh sản phẩm sữa dành cho trẻ em có xuất xứ từ nhiều nước khác nhau trên thế giới.
Theo mách bảo của chị Hương, 30 tuổi, ở Kim Mã (Hà Nội) – một trong những bà mẹ “chuộng” mua sữa “xách tay” về cho con mình uống chúng tôi đã có địa chỉ một số điểm kinh doanh các sản phẩm sữa dạng này. Và có khảo sát, có ghi nhận thực tế, chúng tôi mới hay, thị trường sữa “xách tay” đang thực sự “hút” nhiều gia đình có con nhỏ. 17h, tại cửa hàng bán đồ dùng, sữa trẻ thơ trên phố Hàng Buồm, đoạn gần phố Hàng Giầy (quận Hoàn Kiếm), đông bà mẹ đến lựa chọn, mua sữa cho con em mình. Thấy chúng tôi, nữ nhân viên cửa hàng vồn vã:
- Mua sữa gì thế anh chị?
- Có hàng “xách tay” cho trẻ trên 7 tháng tuổi không em?
Nghe đoạn đến đây, cô nhân viên liền lia một tràng quảng cáo về các sản phẩm sữa “xách tay” mà cửa hàng mình đang có. Nào là “Gallia”, nào là “Aptamil”, “Guigoz” v.v… Cô nhân viên cho biết, toàn bộ số sữa “xách tay” này đều được mang trực tiếp từ các nước: Anh, Pháp, Đức… về Việt Nam. Là hàng “xách tay”, nên giá của nó đắt hơn các loại sữa có xuất xứ từ nội địa thông thường. Ví như hộp sữa “Gallia” loại 800 gam được “xách” từ nước Pháp về là 530 ngàn đồng, hay hộp “Aptamil” số 2 của Anh là 520 ngàn đồng/hộp, còn của Đức là 480 ngàn đồng/hộp.
Hình ảnh đông bà mẹ tìm mua sữa “xách tay” cũng lặp lại tại cửa hàng “S.T” – cửa hàng chuyên kinh doanh đồ chơi, sữa trẻ em trên đường Hoàng Hoa Thám. Các loại sữa “xách tay” có nhãn hiệu “Meiji”, “Nan”, “Nutriben”… cũng đang được nhiều bà mẹ tìm mua. Số tiền phải chi cho các loại sữa “xách tay” dạng này dao động từ 450 ngàn – 800 ngàn đồng. Ghi nhận thêm tại một số cửa hàng kinh doanh sản phẩm sữa “xách tay” trên phố Nguyễn Khuyến, Lạc Long Quân… khác, chúng tôi được hay, mang tâm lý muốn mua sữa ngoại, mang tiêu chuẩn, chất lượng quốc tế, có giá rẻ hơn loại sữa được nhập khẩu theo đường chính ngạch, nên nhiều bà mẹ đã tìm và mua các loại sữa này.
Thận trọng để khỏi tiền mất, vẫn dùng sữa kém chất lượng
Không chỉ bày bán tại các cửa hàng cố định, gần đây, trên nhiều trang web, forum, diễn đàn cũng xuất hiện nhiều chủ cơ sở quảng cáo về dịch vụ cung cấp sản phẩm sữa “xách tay” của mình. Chỉ cần truy cập vào trang mạng tìm kiếm google.com tra từ khóa “bán sữa xách tay”, trên giao diện màn hình của ta nhanh chóng hiện ra các đường link chỉ dẫn địa chỉ giao dịch. Ghé vào trang web có tên miền: www.mgod.xxx, địa chỉ quảng cáo dịch vụ bán buôn, bán lẽ sữa “xách tay” Anh, Pháp, Mỹ, Australia, Nhật… của một chủ cơ sở ở quận Đống Đa (Hà Nội).
Theo chủ forum này thì cơ sở của mình có các loại sữa bột, sữa nước, sữa tươi “xách tay” với đủ chủng loại từ: “Aptamil”, “Gallia”, “Guigoz”… cho đến “Ensure”, “Kabrita”. Toàn bộ số sữa này đều được “xách tay” từ nước ngoài về với chất lượng đảm bảo 100%(?!). Để tiện cho khách hàng tham khảo các sản phẩm sữa, chủ forum còn chụp ảnh đính kèm mẫu mã, trọng lượng sản phẩm và bảng giá của nó.
Thực tế cho thấy, sữa là một trong những sản phẩm chứa các thành phần chất dinh dưỡng bổ sung thêm cho cơ thể người, nhất là đối với trẻ nhỏ. Song bên cạnh những ích lợi, việc phập phù chất lượng đi kèm với số sản phẩm sữa được quảng cáo theo kiểu “hàng xách tay” như hiện nay thì cũng là vấn đề cần được người tiêu dùng lưu tâm. Bởi, đã là “hàng xách tay”, không có đơn vị nhập khẩu, phân phối sản phẩm thì nghiễm nhiên những lưu ý, chống chỉ định, liều lượng sử dụng thể hiện bằng tiếng Việt in trên vỏ sản phẩm theo đó cũng không có. Minh chứng khi cầm hộp sữa mang nhãn hiệu “Meiji” bổ sung DHA mà cô nhân viên cửa hàng “S.T” cho biết là “hàng xách tay” có giá 630 ngàn đồng/hộp/800g, tôi cũng như nhiều người khác đều lắc đầu trước những chỉ định, liều lượng, tác dụng sản phẩm được ghi chằng chịt bởi tiếng nước ngoài. Điều này cho thấy, không ít khách hàng khi mua sữa “xách tay”, không hề hay biết các thông số kỹ thuật, chất lượng, cách sử dụng thế nào? Tác dụng ra sao?
Thêm vào đó, khi xảy ra sự việc phát sinh như: Sản phẩm sữa không đảm bảo chất lượng, sữa không đủ hàm chất như đã quảng cáo… thì ai là người chịu trách nhiệm? Vâng, không ai khác, chính là người tiêu dùng. Lẽ vì, sữa “xách tay” cũng đồng nghĩa với việc không có đơn vị nào chịu trách nhiệm chính thức ở Việt Nam cả.
Liên quan đến vấn đề trên, trao đổi với báo giới, bà Nguyễn Thị Lâm, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng (Bộ Y tế) cũng đã khuyến cáo các bà mẹ cần cẩn trọng khi mua các loại sữa “xách tay” không có tem nhập khẩu, đơn vị nhập khẩu phân phối cũng như hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt trên thị trường như hiện nay. Bởi khi mua phải các sản phẩm này, các bà mẹ sẽ khó khăn trong việc nắm các thông tin về thành phần sữa, cách pha chế… Thế nên, khi sử dụng không khéo lại gây ra tác dụng phụ. Đấy còn chưa kể đến việc mua, sử dụng nhầm phải sản phẩm sữa giả, không đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm.
Rõ ràng, những nguy cơ đi kèm với sản phẩm sữa “xách tay” phập phù nguồn gốc, chất lượng trên thị trường hiện nay luôn tiềm ẩn, thế nên hơn lúc nào hết, người tiêu dùng hãy là nhà thông thái, cẩn trọng trước mê hồn trận thị trường sữa “xách tay”, tránh tiếp tay cho hành vi buôn lậu. Bên cạnh đó, các đơn vị phân phối, nhà sản xuất cũng cần phối hợp với lực lượng chức năng quản lý chặt, xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh sai quy định, gây ảnh hưởng tới thương hiệu do mình phân phối, sản xuất
