Chỉ tăng, không giảm
Theo thông lệ, bắt đầu vào dịp giáp Tết, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống đồng loạt tăng giá. Từ bát phở, bát bún vỉa hè cho đến thức ăn đắt tiền trong các nhà hàng sang trọng cũng theo đà phát triển.
Mặc dù đã đi làm được một tuần sau Tết Nguyên đán, nhưng dân công sở vẫn chưa quen được với giá cả dịch vụ ăn uống thay đổi đến choáng váng. Ngày mùng 4 Tết, một bát phở được đẩy giá tới 70.000 đồng. Những ngày sau đó giá có giảm đi, nhưng vẫn ngất ngưởng ở mức cao so với trong năm.
Chị Trần Lan Hương, ở phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội bức xúc phản ánh: "Ngày 13/2, nhóm bạn chúng tôi đi ăn bún riêu trên phố Hòa Mã, giá quá đắt. Một bát bún thập cẩm mà giá tới 65.000 đồng. Ai cũng kêu giá đắt, nhưng đã trót vào nên đành chấp nhận". Đúng như phản ánh của chị Hương, ngày 12 tháng Giêng âm lịch (tức 14/2), chúng tôi dạo qua một vòng thị trường và ghi nhận được mức giá thất thường của loại dịch vụ này. Giá bún riêu trên phố Hòa Mã vẫn giữ ở mức 65.000đ/bát bún riêu thập cẩm, 35.000đ/bát bún riêu thường.
Dọc phố Bà Triệu, Bùi Thị Xuân, Triệu Việt Vương, Lò Đúc… giá phở, bún cũng tăng cao so với trước Tết và không chịu giảm giá. Một quán phở gà trên phố Bà Triệu có mức giá 25.000đ/bát. Một bát phở bò tái chín ở đầu phố Triệu Việt Vương có giá 25.000đ/bát, loại nạm gầu tăng lên 30.000đ/bát, phở Thìn Lò Đúc giá 30.000đ/bát… Giá bún phở vào những ngày này tăng giá lên rất nhiều so với trước Tết chỉ có 17.000đ - 20.000đ/bát bún, phở.
Cũng tại khu vực này, chúng tôi đã khảo sát tại các chợ cung cấp thực phẩm cho quán ăn và được biết, giá rau, thịt đã giảm mạnh sau Tết. Giá thịt tại chợ cóc giảm xuống từ 20.000 - 30.000 đồng/kg. Mặc dù nguồn cung cấp thực phẩm đã giảm, nhưng các quán ăn lại không xuống giá. Đây là thực tế đã diễn ra qua nhiều cái Tết Nguyên đán. Những mặt hàng khác giảm giá, nhưng hàng ăn kiên quyết không giảm, kể cả các cơ sở kinh doanh cơm bình dân phục vụ người lao động có thu nhập thấp.
Trước Tết, một suất cơm của người lao động cao nhất thường có giá 20.000đ/suất. Nhưng nay, mỗi suất cũng phải tăng lên 5.000 đồng. Gánh nặng chi tiêu khiến người lao động không khỏi lo lắng.
Ai quản lý các nhà hàng?
Giá ở nhiều quán ăn bị "đội" lên sau Tết khiến người tiêu dùng không khỏi thắc mắc: Ai quản lý giá ở thị trường tự do? Những thắc mắc này của người tiêu dùng không phải là không có lý khi năm nào cũng vậy, cứ sau Tết Nguyên đán là một mức giá mới được thiết lập ở nhiều cửa hàng ăn uống và quán ăn vỉa hè. Mức giá này đã lên là không giảm mặc cho giá thực phẩm ở các chợ đã gần như trở về bình thường.
Được biết, trong kế hoạch bình ổn giá, kiểm tra hàng hoá, niêm yết giá và bán theo giá niêm yết của các ngành chức năng ở Hà Nội năm nào cũng kéo dài từ trước, trong và sau Tết Nguyên đán. Phải nói rằng, dịp giáp Tết, việc kiểm tra, xử lý của các cơ quan chức năng tương đối ráo riết, đã xử lý hàng nghìn trường hợp bán hàng không niêm yết giá. Tuy nhiên, để xử lý được các trường hợp tăng giá bất hợp lý lại rất ít.
Theo ông Vũ Vinh Phú, Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội thì để xác định được nơi nào bán hàng tăng giá bất hợp lý không phải là dễ. Chẳng hạn như việc bán hàng bình ổn giá của Hà Nội. Trước đó Sở Công thương phải khảo sát các mặt hàng bình ổn giá trước khi bình ổn là bao nhiêu, sau bình ổn là bao nhiêu, phải đưa ra được con số đó thì mới biết người tiêu dùng có được hưởng lợi gì từ chương trình bình ổn? Trên thị trường tự do hiện nay có hàng nghìn mặt hàng, đặc biệt là các mặt hàng lương thực, thực phẩm. Cơ quan quản lý giá phải xác định được giá mặt hàng đó bán buôn tại nơi sản xuất là bao nhiêu, nó đã qua bao nhiêu khâu lưu thông trên thị trường và đến tay người tiêu dùng thì giá là bao nhiêu?
Chị Nguyễn Thị Lợi, nhân viên kế toán của một công ty hoá chất ở quận Long Biên, Hà Nội thắc mắc: "Với hàng nghìn mặt hàng như hiện nay, cơ quan quản lý giá không thể đánh giá hết được. Năm nào cũng lặp lại chuyện các hàng ăn sau Tết giá tăng cao, người tiêu dùng mong muốn các cơ quan chức năng chỉ ra những bất hợp lý nhưng hầu như chưa thấy, vẫn để người tiêu dùng trong vòng quay tăng giá".
Các quán ăn, nhà hàng, gánh hàng ăn rong, hàng ăn vỉa hè tăng giá chóng mặt sau Tết thì ai kiểm tra, giám sát và điều chỉnh để tránh gây thiệt hại cho người tiêu dùng? Hiện nay, việc kiểm tra niêm yết giá và bán theo giá niêm yết do lực lượng quản lý thị trường đảm nhiệm là chủ yếu. Trong dịp Tết Nguyên đán, việc kiểm tra này được thực hiện tương đối sát sao. Nhưng ra ngoài Tết, các đoàn kiểm tra niêm yết giá gần như "án binh bất động". Hơn nữa, với hàng chục nghìn quán ăn ở thị trường tự do, việc niêm yết giá và bán theo giá niêm yết là rất hiếm hoi. Và hiếm hoi hơn khi lực lượng kiểm tra, xử lý về giá "sờ" tới loại hình kinh doanh này. Người tiêu dùng vẫn "tự bơi" với giá cả nhảy múa ở các quán ăn sau Tết, chỉ khi bị "chặt chém" thái quá, có phản ánh thì mới có lực lượng chức năng đến xử lý.
Chị Hoà, bán bún ốc trên đường Thụy Khuê, Hà Nội cho biết: "Trong mấy ngày sau Tết, tôi chỉ tăng 2.000đ/bát bún ốc vì giá ốc sau Tết tăng. Nhưng từ ngày 12/2 giá ốc xuống, tôi lại hạ giá bán trở về như cũ. Tôi nghĩ, mình bán hàng cần phải có chữ tín để giữ khách. Nếu tăng giá bất hợp lý, chụp giật những ngày sau Tết sẽ khiến cho người tiêu dùng chán nản, thất vọng và quay lưng với mình. Dù có bán giá cao, nhưng tiêu thụ chậm cũng không bằng mình bán giá vừa phải mà đông khách". Đúc kết của chị Hoà chính là một phương thức cần thiết trong việc kinh doanh thời mở cửa như hiện nay. Chữ tín và lương tâm chính là một bài học thành công
