Hậu quả đau lòng bởi thứ tình yêu chiếm hữu

Tình yêu đơn phương, mông muội, không được đáp trả đã dẫn tới một cái kết bi kịch: 2 mạng người trẻ ra đi để lại nỗi đau khôn cùng cho gia đình 2 nạn nhân.

Cô nữ sinh viên năm 2 Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP Hồ Chí Minh bị người bạn thân cùng tuổi, cùng quê Đồng Nai sát hại tại Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh. Sau khi gây án, nghi phạm đã nhảy kênh Nhiêu Lộc -Thị Nghè tự tử. Tuổi trẻ bồng bột, thiếu kỹ năng sống, sử dụng thứ tình yêu chiếm hữu đã khiến nam sinh viên mới lớn có cách giải quyết vấn đề một cách dại dột như vậy…

Tình yêu đơn phương

Sáng 12-7, tại căn nhà nhỏ nằm sát rừng cao su ở ấp 6, xã Tân Hiệp, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai vang lên tiếng tụng kinh não nề. những tiếng khóc ai oán vang lên của những người thân Phạm Trần T.U. (19 tuổi, nữ sinh viên năm 2) khiến những người dự lễ cúng cơm lần cuối cho U. vào lòng đất lạnh cảm thấy xót xa. Hai đứa trẻ đầu chít khăn tang nước mắt giàn giụa, chúng biết đây là lần cuối được ở bên người chị gái ruột hết mực yêu thương của mình.

Nạn nhân U. được phát hiện bị sát hại trong phòng trọ.
Nạn nhân U. được phát hiện bị sát hại trong phòng trọ.

Ở khu phố Phước Hải, Long Thành, Đồng Nai, người nhà Nguyễn Quang Tiến (19 tuổi, nghi phạm sát hại U.) cũng đau buồn, ủ dột tổ chức đám tang cho Tiến. Không ai bảo ai, mỗi người một việc để làm đám tang cho Tiến một cách trọn vẹn, họ cố tránh nhắc đến vụ án mà Tiến gây ra trước sự tò mò, tặc lưỡi, lắc đầu của người dân địa phương.

Nhiều người đi ngang qua đám tang cố ngoái nhìn lại, rồi tụ tập, bàn tán khiến gia đình Tiến thêm đau lòng. Đứa cháu đích tôn, người được cả gia đình mong đợi sẽ gánh vác công việc của dòng họ mãi nằm im trong chiếc quan tài. Chỉ vì chuyện tình yêu đơn phương mà tước đi mạng sống của người khác và chính bản thân mình, để rồi gia đình vừa mất con vừa phải chịu cảnh đàm tiếu.

Trở lại vụ án, U., Nguyễn Quang Tiến và N., L. (hai người ở trọ cùng U.) là nhóm bạn thân từ thời học chung THPT ở Đồng Nai. Những năm tháng học trò tươi đẹp, mối tình học sinh chỉ là cái nhìn vu vơ, những cử chỉ e thẹn, sự chăm sóc, quan tâm rất đỗi thơ ngây nhưng Tiến đã có tình cảm với U. nhiều hơn so với các bạn trong nhóm.

Cái cách bày tỏ tình cảm kiểu nửa người lớn, nửa con nít của Tiến nhiều lần bị U. từ chối. U. muốn tập trung vào học hành, bởi chỉ có học hành U. mới có thể giúp cha mẹ mình thoát cảnh khó khăn, 2 em nhỏ của U. mới có một tương lai tươi đẹp hơn.

Sau khi tốt nghiệp THPT, U. đậu vào Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh, Tiến cũng trúng tuyển vào Trường Cao đẳng Kinh tế Cao Thắng. Lên thành phố học, Tiến vẫn nuôi dưỡng tình yêu đơn phương của mình nhưng U. không đáp trả.

Sự quan tâm quá mức của Tiến đôi khi khiến U. khó chịu ra mặt, lâu ngày trở nên ghét Tiến. Để tránh sự săn đón của Tiến, đầu năm 2019, U. tìm cách chuyển nhà trọ về một con hẻm trên đường Bạch Đằng, quận Bình Thạnh sống chung với 2 người bạn thân cùng quê. Tìm được địa chỉ mới của U., Tiến cũng đến thuê phòng trọ tại đây với ý định được cận kề với người trong mộng của mình.

Giáp mặt nhau trong phòng trọ nhưng U. vẫn tỏ thái độ dứt khoát, nói thẳng mối quan hệ của 2 người không đi đến đâu nhưng Tiến chẳng quan tâm, bởi Tiến hy vọng có ngày U sẽ nhận ra tình cảm của mình.

Trớ trêu, những ngày sống cùng dãy phòng trọ, mối tình đơn phương của Tiến không nảy nở mà thay vào đó là cuộc cãi vã giữa Tiến và U. ngày một nhiều hơn. Đỉnh điểm của cơn đau khi liên tục bị từ chối tình cảm là vụ án mạng đau lòng.

Trước khi vụ án xảy ra, Tiến và U. tiếp tục có những cuộc cãi vã. Tiến thu xếp đồ đạc dọn ra khỏi phòng trọ với ý định sẽ cố quên đi hình bóng của U.. Tuy nhiên càng cố quên thì càng nhớ, có thể vì thế mà Tiến đang tâm cướp đi mạng sống của người mình yêu như là cách để chiếm hữu U. cho riêng mình.

Thời điểm Tiến rời khỏi căn phòng trọ sau khi gây án.
Thời điểm Tiến rời khỏi căn phòng trọ sau khi gây án.

Ngày 8-7, lấy cớ quay lại phòng trọ lấy nốt một số vật dụng, Tiến tìm đến phòng U. và ra tay sát hại U. khi U. chỉ có một mình trong phòng. Sau khi gây án, Tiến lấy xe hướng thẳng ra kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Sau khi ngồi suy tư, buồn bã, suy nghĩ về những hành động tội lỗi của mình gây ra, Tiến để xe trên bờ và nhảy xuống kênh tự tử.

Hai mái đầu xanh ra đi khiến những người già cả khóc nghẹn trong đau đớn. Bà Lê Thị Thủy (mẹ của U.) khi nhận hung tin về U. đã đau đớn gào thét tên con gái. Chưa bao giờ bà thấy U. dẫn bạn trai về nhà kể từ ngày U. lên thành phố học, cũng chẳng thấy U. nói gì về chuyện được Tiến theo đuổi.

Có nói chuyện với mẹ, U. chỉ thủ thỉ về gia đình, ước muốn sẽ học hành đàng hoàng để phụ giúp cha mẹ, lo cho 2 em ăn học.

"Nó về nhà vài ngày rồi nói lên thành phố làm thêm dịp hè, sẵn tiện ôn thi. Giờ nó mất rồi, tôi chẳng mong bồi thường gì cả, chỉ mong một lời xin lỗi từ phía gia đình hung thủ để con gái tôi yên lòng nhắm mắt" - Bà Loan nghẹn ngào.

Hậu quả do thiếu kỹ năng sống

Rất nhiều vụ án tình đã xảy ra trong thời gian qua, trong đó có nhiều nguyên nhân dẫn đến các thảm kịch đau lòng như ghen tuông, mâu thuẫn trong sinh hoạt, bất đồng ý kiến, những người trong cuộc sinh lòng bội bạc… Có vụ án cả nạn nhân và hung thủ đều đem những bí ẩn của vụ án xuống 3 tấc đất, lại có những vụ án kẻ mất mạng, người phải rơi vào vòng lao lý, đối diện với 4 bức tường nhà giam, trả giá và gặm nhấm tội lỗi do mình gây ra.

Đối với vụ án mạng mà Tiến gây ra cho U., không chỉ có người trong cuộc phải thiệt mạng vì chuyện tình cảm của mình, mà hệ lụy sau đó còn ảnh hưởng tới những người còn sống. Họ phải đối mặt với dư luận, chịu sự gièm pha của mọi người, nhất là gia đình hung thủ. Họ phải chịu đựng những ánh mắt soi mói của người đời cộng thêm sự bàn tán, thêm bớt khiến cuộc sống của những người ở lại bị xáo trộn.

Hiện trường nơi Tiến tìm đến cái chết.
Hiện trường nơi Tiến tìm đến cái chết.

Như Tiến, một thanh niên được coi là người sau này gánh vác gia đình, chỉ vì chuyện tình cảm đơn phương, chỉ vì thứ tình cảm mang tính chiếm hữu đã gây ra đau đớn cho cả 2 gia đình.

Trong đám tang U., người nhà Tiến gác lại chuyện ma chay cho Tiến để đến trước bàn thờ U., thắp một nén nhang tạ lỗi. Họ đau đớn khi chứng kiến con cháu mình gây ra tội lỗi, gây ra cảnh chia lìa và tự hủy hoại bản thân mình.

Luật sư Nguyễn Văn Trường - Văn phòng luật sư Trường - Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh phân tích, những vụ án mạng xuất phát từ nguyên nhân mâu thuẫn tình cảm xuất hiện khá nhiều thời gian qua, trong đó chủ yếu là ghen tuông, quan điểm sống trái ngược, đối phương có bản tính côn đồ, một trong 2 người có người khác, muốn chấm dứt mối quan hệ hiện tại và còn nhiều nguyên nhân xã hội khác.

Những vụ án tình cảm mà những người trong cuộc còn quá trẻ, chưa nhận thức được hết hành vi của mình gây ra cho đối phương cũng xảy ra khá nhiều. Đối với thành phần này, những người trong cuộc chưa va chạm với xã hội nhiều, chưa nhận thức được đâu là tình yêu thực sự và thiếu kỹ năng vun đắp tình yêu.

Khi xảy ra xung đột tình cảm, những người trẻ chưa trải nghiệm nhiều, không đủ bản lĩnh nên không kiểm soát được hành vi, cảm xúc dẫn đến hành động tiêu cực. Việc tước đi mạng sống của người khác trong mâu thuẫn tình cảm là giải pháp mà họ tìm đến.

Yêu đơn phương là thứ tình yêu không được đối phương đáp trả nên khiến người trong cuộc lúc nào cũng suy nghĩ đến việc chiếm hữu được người mình yêu, sẵn sàng hành động một cách bột phát, nhất là đối với những thành phần "ăn chưa no lo chưa tới".

Những thứ tình yêu như vậy không xuất phát từ tình yêu thực sự mà xuất phát từ sự ích kỷ của cá nhân. Để nhận thức được tình yêu đúng không chỉ là mối quan hệ nam nữ mà cần có nhiều yếu tố cấu thành nên một tình yêu.

Giới trẻ hiện nay sống vội, yêu vội nên thiếu đi kiến thức về pháp luật, thiếu đi kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn tình cảm. Những vụ án mạng đau lòng xuất phát từ nguyên nhân tình cảm xảy ra không chỉ làm tổn thương 2 phía mà còn gây bất an cho xã hội.

Đến giờ, vụ án mạng đau lòng xảy ra ở Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh vẫn khiến dư luận râm ran, bàn tán. Nhiều bài báo phân tích, mổ xẻ những vụ án mạng, nhất là các vụ án mạng liên quan đến tình cảm của giới trẻ, họ gióng lên không biết bao nhiêu hồi chuông cảnh báo nhưng các vụ án mạng về tình vẫn xảy ra.

Theo một chuyên gia tâm lý tại TP Hồ Chí Minh, cách mà người trẻ nói lời chia tay hay từ chối tình cảm của đối phương trong các vụ án mạng gần đây có thể là khá lạnh lùng, khiến cho người còn lại bị sốc tâm lý, đau đớn, bất ngờ dẫn đến hành động bột phát.

Khi hết yêu nhưng lại mang tâm lý chiếm hữu rất dễ khiến người trong cuộc sử dụng hành vi bạo lực để xâm hại thân xác người khác và xâm hại ngay cả thân thể bản thân mình. Bởi vậy nhiều vụ án mạng sau khi sát hại người yêu, đối phương thường chọn cách tự tử. Đây là vấn đề thuộc về kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn.

Khi tình yêu trở thành sự tư thù thì hậu quả thật đau lòng. Thông qua những vụ án mạng này, những người trong cuộc, nhất là giới trẻ cần trau dồi kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn, biết điểm dừng để tránh những vụ án đáng tiếc xảy ra.

Người trong cuộc mất đi đã đành, nhưng những người còn lại cũng bị khổ theo, dư âm của những vụ án vẫn còn âm ỉ kéo dài, khó có thể có một cuộc sống tinh thần thoải mái và làm lại cuộc đời. Đừng vì sự ích kỷ, một phút nóng nảy, thiếu suy nghĩ mà khiến người phải nằm xuống ba tấc lạnh, người phải gặm nhấm tội lỗi của mình gây ra trong xà lim lạnh lẽo.

Mạnh Đức

Các tin khác

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Đường dây dẫn dụ kiếm tiền online trên ứng dụng thương mại điện tử

Sau gần 5 tháng kiên trì lần theo dấu vết trên không gian mạng, thu thập chứng cứ, giữa tháng 2/2026, các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đồng Nai phối hợp với Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an, Công an TP Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh đã triệt phá thành công đường dây lừa đảo trên không gian mạng với quy mô lớn do Nguyễn Thị Vân, sinh năm 1996 tại tỉnh Đồng Nai cầm đầu.

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

16 giờ truy bắt 2 tên cướp tiệm vàng đêm Giao thừa

Khi những cành mai trước hiên nhà vừa kịp bung nở, mùi nhang trầm bắt đầu len nhẹ trong gió lạnh cao nguyên, mọi nhà chuẩn bị đón thời khắc giao thừa Tết Bính Ngọ 2026 thì tại Trung tâm chỉ huy của Công an tỉnh Lâm Đồng, bầu không khí lại căng như dây đàn.

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Bắt “ông trùm” chuyên mua bán trái phép súng đạn

Sau thời gian áp dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ tiến hành theo dõi, đầu tháng 2/2026, cơ quan An ninh điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Nguyễn Thanh Hiếu, sinh năm 1988, ngụ phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh về hành vi tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng.

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Vạch trần kẻ tà dâm mạo danh "Phật sống"

Từ một thầy dạy khí công, Vương Hưng Phu đã dựng lên vỏ bọc “Phật sống” để thao túng niềm tin của hàng nghìn tín đồ. Dưới vỏ bọc tu hành khổ hạnh, hắn đã thu lợi gần 200 triệu NDT, thậm chí, lạm dụng tình dục hàng trăm nữ đệ tử.

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Xóa sổ nhiều tụ điểm ma túy ở Đồng Nai

Nằm trong vùng trọng điểm kinh tế phía Nam với nhiều khu công nghiệp, chế xuất thu hút hàng triệu người từ khắp nơi trên cả nước đến lưu trú dài hạn để làm công nhân và lao động tự do nên Đồng Nai thường được các đối tượng tội phạm chọn làm nơi tiêu thụ và trung chuyển ma túy từ khu vực biên giới Tây Nam, các tỉnh phía Bắc, miền Trung vào TP Hồ Chí Minh tiêu thụ.

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Khi niềm tin bị “đóng hộp”: Từ đồ hộp Hạ Long đến chuỗi sụp đổ thương hiệu

Trong nhiều năm, Đồ hộp Hạ Long được mặc định là một thương hiệu “an toàn”, tồn tại lặng lẽ nhưng bền bỉ trong hệ thống phân phối chính thống. Niềm tin ấy chỉ thực sự sụp đổ khi hơn 130 tấn thịt lợn nhiễm bệnh bị phát hiện và vụ án bị khởi tố, phơi bày vùng tối kéo dài phía sau uy tín lâu năm.

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

“Vùng xám” trong quản lý các trung tâm trợ giúp xã hội

Vụ việc một học sinh 17 tuổi tử vong chỉ sau 2 ngày nhập học tại Trung tâm Công tác xã hội Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh đã khiến dư luận bàng hoàng, đau xót những ngày qua; đồng thời, là hồi chuông cảnh báo nghiêm khắc về những lỗ hổng trong quản lý các trung tâm mang danh giáo dục kĩ năng sống, cai nghiện tự phát, hỗ trợ tâm lý..., đang tồn tại và hoạt động một cách mập mờ, thiếu kiểm soát tại nhiều địa phương.

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Kẻ trộm đục tường ngân hàng, phá 3.000 két sắt

Một nhóm trộm đã lợi dụng dịp Giáng sinh vắng người để đột nhập vào ngân hàng Sparkasse ở thành phố Gelsenkirchen, miền Tây Đức, khoan một lỗ lớn xuyên bức tường bê tông dày của kho tiền, sau đó phá hơn 3.000 két sắt cỡ nhỏ bên trong để lấy đi số lượng tiền mặt, vàng và đồ trang sức có tổng trị giá hơn 30 triệu USD.

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Đắk Lắk: Triệt phá đường dây ma túy lớn

Lực lượng Công an tỉnh Đắk Lắk vừa phối hợp cùng các lực lượng Công an địa phương triệt phá thành công Chuyên án mang bí số 122xx, đánh sập đường dây ma túy cực kỳ tinh vi và nguy hiểm, hoạt động xuyên quốc gia với số lượng ma túy thu giữ lớn nhất từ trước đến nay trên địa bàn.

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Luận giải chiến kê, đá gà qua mạng

Đá gà trực tuyến mang lại cảm giác an toàn, không cần bến bãi, người canh chừng, chỉ việc ngồi máy lạnh, nhấp chuột là ăn tiền. Loại hình trò chơi này đã manh nha từ nhiều năm nay và phát triển một cách kín đáo, luồn lách qua nhiều vỏ bọc trá hình khác nhau. Thời điểm cuối năm, luận giải chiến kê lại sôi nổi cho những cuộc sát phạt đá gà trong các sới bạc online.

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Khi “cá mập” rớt khỏi bể kính

Ánh đèn trường quay, trong nhiều năm, đã làm được một việc mà không ít hệ thống kiểm định phải ghen tị: biến danh xưng “shark” thành một chiếc áo choàng quyền lực. Ở đó, uy tín được sản xuất nhanh hơn báo cáo tài chính, hình ảnh lan tỏa mạnh hơn kiểm toán độc lập, và cảm xúc được ưu tiên hơn chuẩn mực pháp lý. Khi hào quang được mặc định như một dạng bảo chứng đạo đức, niềm tin xã hội bắt đầu trôi theo ánh đèn nhiều hơn là theo con số.

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Bóc trần màn kịch của kẻ sát hại chị ruột ở Tây Ninh

Với âm mưu chiếm đoạt toàn bộ gia sản của cha mẹ mà không chia cho những người khác là chị và em ruột, Nguyễn Tấn Thành (Cu nhỏ), sinh năm 1979, ngụ ấp Thuận Tây, xã Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh dựng lên màn kịch sang Campuchia kinh doanh rồi gửi tiền về nhờ mẹ mua đất, xây nhà.

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Hai thập kỷ truy lùng “thợ săn xác sống”

Bryan Patrick Miller đã sát hại dã man hai cô gái hồi đầu thập niên 1990 và ung dung ngoài vòng pháp luật suốt hàng chục năm. Phả hệ di truyền và DNA là chìa khóa xác định hắn là kẻ giết người.

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Vén màn bí ẩn “hệ sinh thái Mailisa”

Dư luận đang sôi động bởi sự nổi tiếng của vợ chồng đại gia ngành thẩm mỹ sở hữu biệt phủ 4.000 m2 ở TP Hồ Chí Minh cùng dàn siêu xe trăm tỉ và loạt cơ sở thẩm mỹ viện sang chảnh trải dài trên nhiều tỉnh, thành của cả nước. Càng “nổi tiếng” hơn và được dư luận chú ý đặc biệt sau khi cục nghiệp vụ Bộ Công an phối hợp với Công an các địa phương đồng loạt kiểm tra các cơ sở thẩm mỹ viện thuộc “hệ sinh thái Mailisa”...

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Tài xế taxi gài ma túy vu khống đồng nghiệp

Từ một mâu thuẫn nhỏ, một âm mưu gài bẫy tinh vi đã khiến một tài xế xe công nghệ vô tội suýt rơi vào vòng lao lý, khi “bỗng dưng” bị phát hiện trên xe ô tô của mình có ma túy. Vụ việc xảy ra mới đây tại TP Hồ Chí Minh là lời cảnh tỉnh về sự xảo quyệt của tội phạm hiện nay, khi các đối tượng có thể giả danh lực lượng chức năng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Đây cũng là bài học để những người hành nghề vận chuyển, đặc biệt là tài xế công nghệ, cần luôn cảnh giác và chủ động để bảo vệ bản thân…

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Diễn viên Trương Ngọc Ánh, từ màn ảnh đến nhà tạm giam

Thông tin diễn viên Trương Ngọc Ánh bị khởi tố, bắt tạm giam về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt hàng ngàn lượng vàng, đã khiến dư luận đặc biệt chú ý. Bởi trước đó, nữ diễn viên này được biết đến là một trong những mỹ nhân nổi tiếng, hoạt động đa lĩnh vực trong làng giải trí. Điều khó tin là ngay trước khi bị bắt, Trương Ngọc Ánh vẫn cập nhật trang cá nhân thường xuyên, khoe những hình ảnh sang chảnh, hào nhoáng và cả những hoạt động thiện nguyện ở nhiều nơi…

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Vạch trần mô hình lừa đảo RaccoonO365

Microsoft vừa phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật để triệt phá một mạng lưới lừa đảo trực tuyến chuyên cung cấp “dịch vụ thuê bao”, đánh cắp ít nhất 5.000 tài khoản Microsoft và vận hành hàng trăm tên miền giả mạo.

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Bác sĩ rởm và chiêu trò bán “niềm tin” cho người bệnh

Từ các buổi “khám bệnh miễn phí” ở vùng núi đến những cuộc gọi tư vấn “bác sĩ online”, hàng loạt đường dây giả danh y, bác sĩ đã bị Công an nhiều tỉnh triệt phá. Các đối tượng khoác áo blouse trắng, dựng vỏ bọc “chăm sóc sức khỏe cộng đồng” để bán thực phẩm chức năng kém chất lượng, chiếm đoạt hàng chục tỷ đồng của hàng vạn người dân nhẹ dạ, cả tin.

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Cú sập niềm tin mang tên “Cá mập”

Những ngày qua, vụ  Shark Bình bị bắt đã khiến dư luận chấn động, một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về mặt tối của hiện tượng các Shark. Khi ánh hào quang truyền hình, mạng xã hội và những bài nói đạo lý dạy làm giàu trở thành bình phong cho chiêu trò đánh bóng tên tuổi, trục lợi và lừa đảo, người dân cần tỉnh táo hơn bao giờ hết.