Người dân mòn mỏi đợi nhà mới
Hơn một năm trôi qua, nhưng trận lũ quét lịch sử vào tháng 7/2025 tại xã Mỹ Lý dường như vẫn là nỗi ám ảnh lớn đối với đồng bào nơi đây. Chỉ trong phút chốc, cơn lũ quét biến những bản làng yên bình thành những vùng đất hoang tàn trong chớp mắt.
Theo số liệu thống kê, chỉ tính riêng tại xã Mỹ Lý đã có hơn 150 ngôi nhà bị dòng lũ dữ cuốn trôi hoàn toàn, hơn 200 ngôi nhà khác bị chìm sâu trong biển nước. Hàng loạt công trình công cộng, hệ thống đường giao thông huyết mạch bị phá hủy nghiêm trọng, chia cắt hoàn toàn các bản làng với trung tâm xã. Hàng trăm hộ dân rơi vào cảnh "màn trời chiếu đất", tài sản tích cóp bao năm trong phút chốc trôi theo dòng nước lũ.
Giữa muôn vàn khó khăn ấy, chủ trương di dời dân cư ra khỏi vùng nguy hiểm, xây dựng các khu tái định cư an toàn được xem là chiếc phao cứu sinh, là niềm hy vọng lớn nhất để người dân ổn định lại cuộc sống.
Thế nhưng, hơn một năm sau trận lũ lịch sử, đến hiện tại hàng trăm hộ dân vẫn phải dựng tạm căn nhà trên nền đất cũ mỏi mòn chờ khu tái định cư mới. Ông Kha Nam (70 tuổi) trú tại bản Xằng Trên, một trong những người dân chịu ảnh hưởng nặng nề sau trận lũ lịch sử cho biết, toàn bộ nhà cửa cùng tài sản tích cóp bao đời của gia đình bị cuốn trôi hoàn toàn. Hiện gia đình ông có 6 khẩu với 3 thế hệ đang sống chen chúc chật chội tại căn nhà dựng tạm. Hơn một năm qua, mùa mưa lũ thì dột nước, mùa nắng thì nóng kinh khủng. Vì thế ông mong muốn được chính quyền các cấp quan tâm tạo điều kiện để gia đình ông sớm có nơi ở mới ổn định hơn.
Được biết, ngay sau trận lũ lịch sử ấy, để giải quyết chỗ ở an toàn cho người dân, tỉnh Nghệ An đã quyết định triển khai các dự án tái định cư tập trung trên địa bàn xã Mỹ Lý tại các bản như Xiềng Tắm, Xằng Trên, Yên Hòa và Cha Nga. Thế nhưng, trái ngược với sự chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh, tiến độ triển khai thực tế tại đây lại vô cùng ì ạch.
Dự án tái định cư tại bản Xằng Trên, đến hiện tại công tác đào nền mới hoàn thành khoảng 80/82 lô, nhưng mới chỉ có 17 lô được san nền hoàn chỉnh để người dân có thể dựng nhà. Các hạng mục thiết yếu đi kèm như kè chắn, thoát nước mưa, an toàn giao thông, cấp điện và nước sinh hoạt vẫn chưa được triển khai đồng bộ. Hiện nguồn vốn giải ngân của dự án mới chỉ đạt vỏn vẹn khoảng 14 tỷ đồng, tương đương 22,97%.
Theo ông Nguyễn Đức Khải, đại diện nhà thầu thi công dự án tại bản Xằng Trên cho biết, dự án này được khởi công từ ngày 6/1/2026, nhưng do quá trình triển khai vướng mắc nhiều vấn đề nên mãi đến tận ngày 20/7 mới được Sở Xây dựng bàn giao hồ sơ bản vẽ đầy đủ. Chưa kể thời tiết khắc nghiệt, đường giao thông cũng đang thi công nên việc vận chuyển nguyên vật liệu cũng gặp nhiều khó khăn… dẫn đến chậm tiến độ.
Tương tự, tại bản Xiềng Tắm, dự án điều chỉnh từ 98 lô đất xuống còn 63 lô để tăng diện tích mỗi lô, loại bỏ vị trí nguy cơ sạt lở và điều chỉnh cao độ san nền nên đến nay tiến độ giải ngân cũng mới chỉ đạt 28,85%.
Thậm chí, tại bản Yên Hòa, dù khối lượng đào đắp và san nền đã đạt trên 70%, dự án này vẫn chưa có quyết định phê duyệt. Hàng loạt nội dung trong hồ sơ thiết kế vẫn còn vướng mắc…
Cần đẩy nhanh tiến độ để người dân sớm an cư
Trước thực trạng chậm tiến độ kéo dài như trên, mới đây UBND tỉnh Nghệ An đã tiến hành kiểm tra và vào cuộc làm việc với các bên liên quan.
Tại cuộc làm việc, lãnh đạo tỉnh Nghệ An đã nhấn mạnh tính chất đặc biệt quan trọng của các công trình này, bởi đây không chỉ là những dự án đầu tư xây dựng thông thường, mà là mái ấm an toàn, là nơi an cư lâu dài cho hàng trăm hộ dân bị mất nhà cửa do thiên tai, sạt lở.
Cũng tại buổi làm việc, nguyên nhân chính được chỉ ra là do sự phối hợp thiếu đồng bộ giữa các sở, ban, ngành và chủ đầu tư; công tác hoàn thiện hồ sơ thiết kế, điều chỉnh phương án mặt bằng còn chậm; năng lực tổ chức thi công của một số nhà thầu chưa đáp ứng yêu cầu… Sự chậm trễ này không chỉ làm lãng phí nguồn lực đầu tư mà còn trực tiếp đẩy người dân vào thế tiến thoái lưỡng nan, tiếp tục đối mặt với hiểm họa thiên tai rình rập mỗi mùa mưa bão.
Cũng tại buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh Nghệ An yêu cầu các sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với từng tồn tại; xác định rõ thẩm quyền xử lý, không để những vướng mắc trong quá trình phối hợp tiếp tục kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng các khu tái định cư.
Lãnh đạo tỉnh Nghệ An cũng chỉ đạo, đối với các dự án tại bản Xiềng Tắm và Xằng Trên, cần khẩn trương hoàn thiện phương án điều chỉnh tổng thể mặt bằng, hồ sơ thiết kế; tập trung xử lý các vấn đề liên quan đến cao độ nền, đường giao thông, hệ thống thoát nước, kích thước lô đất và mái taluy; đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành công trình để đưa người dân đến ở. Trước mắt, phương án điều chỉnh phải phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn khu tái định cư.
Đối với dự án tại bản Cha Nga, cần làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, đơn vị liên quan trong việc chậm hoàn thiện hồ sơ báo cáo kinh tế - kỹ thuật. Sở Xây dựng được giao bố trí cán bộ chuyên môn phối hợp trực tiếp với UBND xã Mỹ Lý và đơn vị tư vấn để xử lý các vấn đề kỹ thuật, sớm hoàn thành công tác thẩm định hồ sơ. Sở Nông nghiệp và Môi trường theo dõi, phối hợp tháo gỡ các vướng mắc về đất đai, rừng và bố trí ổn định dân cư.
Về dự án tại Yên Hòa, tập trung hoàn thiện các thủ tục, từ nay đến cuối tháng 11, tập trung đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thành các công trình theo kế hoạch.
Riêng UBND xã Mỹ Lý có trách nhiệm xây dựng tiến độ chi tiết cho từng dự án, từng hạng mục, xác định rõ thời gian hoàn thành và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, nhà thầu, tư vấn; thường xuyên kiểm tra hiện trường, kịp thời báo cáo những khó khăn vượt thẩm quyền. Đối với các đơn vị tư vấn chậm tiến độ, hồ sơ không bảo đảm chất lượng, chủ đầu tư phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và thực hiện biện pháp xử lý theo hợp đồng, quy định hiện hành.
Hi vọng sau chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo tỉnh Nghệ An, các sở, ngành liên quan cùng chính quyền địa phương sẽ quyết tâm hành động để đồng bào biên giới Mỹ Lý sớm có mái ấm mới, nơi người dân có thể an cư khi mùa mưa lũ đang đến gần.
