Bất an ở khu tái định cư
Đứng trước căn nhà chằng chịt những vết nứt, chị Rơ Ông Ka Duyệt (SN 1995) không giấu được sự bất an. Chị kể, từ cuối năm 2025, những vết nứt đầu tiên xuất hiện trên sườn taluy sau nhà. Ban đầu chỉ là đường rạn nhỏ trên mặt đất, qua mỗi trận mưa, vết nứt ngày càng mở rộng, ăn sâu vào nền nhà rồi lan dần ra tận sân trước. Căn bếp của gia đình chị Duyệt đã bị những đợt sạt lở “nuốt chửng”.
Trong nhà, những vết nứt rộng gần 10cm, kéo dài hơn 5m chạy ngoằn ngoèo trên nền và tường khiến ai nhìn thấy cũng không khỏi lo lắng. Để tránh trẻ nhỏ vấp ngã, vợ chồng chị Duyệt phải mua xi măng về trám tạm các khe nứt, nhưng đó chỉ là giải pháp tình thế. Điều khiến gia đình chị Duyệt thấp thỏm nhất là ngọn núi phía sau vẫn đang tiếp tục xuất hiện dấu hiệu sụt lún mới. Mỗi khi trời đổ mưa, cả nhà lại sống trong tâm trạng nơm nớp, lo sợ đất đá từ trên cao có thể bất ngờ đổ ập xuống bất cứ lúc nào.
Chỉ tay về phía những vết nứt ngoằn ngoèo dưới nền nhà, anh Cơ Liêng Ha Ôn (SN 1990), không giấu được nỗi bất an. Anh cho biết, nền nhà đang xuất hiện ngày càng nhiều vết rạn, còn toàn bộ căn nhà thì có dấu hiệu nghiêng hẳn về một phía. “Mỗi khi mưa kéo dài, cả gia đình tôi gần như thức trắng đêm. Không ai dám ngủ say vì sợ đất đá bất ngờ đổ xuống hoặc căn nhà tiếp tục sụt lún!..", anh Ôn nói.
Nỗi lo ấy không chỉ của riêng gia đình anh Ôn, chị Duyệt. Ở khu tái định cư nằm lọt thỏm giữa bốn bề núi rừng, trên 70 gia đình với hàng trăm nhân khẩu đang sống trong tâm trạng thấp thỏm mỗi khi mây đen kéo đến. Những ngôi nhà được dựng lên với hy vọng về một cuộc sống an toàn giờ trở nên chông chênh hơn bao giờ hết.
Ban ngày, người dân thấp thỏm dõi mắt lên các triền đồi. Ban đêm, tiếng mưa rơi trên mái tôn lại trở thành âm thanh khiến nhiều người giật mình thon thót. Bà con nơi đây sợ rằng, chỉ cần một trận mưa lớn nữa, những khối đất đá đang treo lơ lửng trên cao có thể bất ngờ đổ ập xuống, vùi lấp nhà cửa và cuốn trôi tất cả những gì mà bà con đã vất vả gây dựng suốt nhiều năm qua.
Cần khẩn trương khắc phục
Khu dân cư K’Nớ 5, xã Đam Rông 4 được đầu tư xây dựng với tổng kinh phí khoảng 38 tỷ đồng trên diện tích 15ha, mang theo kỳ vọng đưa người dân ra khỏi những vùng thường xuyên đối mặt với thiên tai, sạt lở để đến nơi ở mới an toàn và ổn định hơn. Khu dân cư này trước đây thuộc xã Đưng K’nớ, huyện Lạc Dương, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực thuộc xã Đam Rông 4. Khi giai đoạn 1 của dự án hoàn thành vào năm 2020, 73 hộ dân đã được bố trí đất ở, dựng nhà, bắt đầu cuộc sống mới với niềm tin về một tương lai bền vững giữa đại ngàn.
Thế nhưng, nghịch lý đang hiện hữu tại khu tái định cư được xây dựng để tránh thiên tai. Để tạo mặt bằng cho dự án, nhiều quả đồi đã được san gạt, hình thành những bờ taluy đất cao dựng đứng bao quanh khu dân cư. Theo thời gian và dưới tác động của mưa lớn kéo dài, các mái taluy này dần mất ổn định, xuất hiện nhiều điểm nứt gãy, sụt lún và sạt trượt. Những vết thương trên sườn núi ngày một loang rộng, trở thành mối đe dọa thường trực đối với hàng chục hộ dân phía dưới.
Những trận mưa lớn kéo dài từ mùa mưa năm 2025 đã để lại những vết thương nham nhở trên các sườn đồi bao quanh khu tái định cư K’Nớ 5. Hàng loạt mái taluy phía sau nhà dân bị sụt lún, sạt trượt nghiêm trọng, đất đá tràn xuống cuốn theo tài sản và sự bình yên vốn có của nhiều gia đình. Từ đó đến nay, công tác khắc phục vẫn chưa thể hoàn thành trong khi nỗi lo của người dân ngày một lớn hơn khi mùa mưa mới đã bắt đầu.
Điều khiến bà con bất an nhất là những dấu hiệu bất thường đang tiếp tục xuất hiện trên các đỉnh núi bao quanh khu dân cư. Nhiều vết nứt kéo dài hàng chục mét ngày càng mở rộng, những mảng đất lớn sụt lún, tách khỏi thân núi như những vết cắt khổng lồ.
Theo ông Khổng Hữu Kiên, Chủ tịch UBND xã Đam Rông 4, trước diễn biến phức tạp của tình trạng sạt lở tại khu tái định cư K’Nớ 5, địa phương đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó khẩn cấp nhằm bảo đảm an toàn cho người dân. UBND xã đã chỉ đạo lực lượng dân quân thường trực bám sát địa bàn, thường xuyên theo dõi hiện trạng các khu vực có nguy cơ sạt trượt để kịp thời xử lý khi xảy ra tình huống bất thường, cắm biển cảnh báo, giăng dây khoanh vùng nhằm hạn chế người dân tiếp cận và chủ động phòng tránh nguy hiểm.
Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng thường xuyên cập nhật, thông tin về diễn biến thời tiết, mưa lũ và nguy cơ thiên tai đến từng hộ dân trong khu vực dự án để nâng cao cảnh giác, chủ động các biện pháp bảo vệ người và tài sản trong mùa mưa.
Về giải pháp trước mắt, UBND xã Đam Rông 4 đã đề nghị cơ quan chức năng của tỉnh Lâm Đồng bố trí khoảng 2,3 tỷ đồng để xử lý khẩn cấp các vị trí có nguy cơ sạt trượt cao. Địa phương cũng kiến nghị UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng số 1 và Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Lạc Dương (chủ đầu tư dự án) sớm triển khai các giải pháp căn cơ như xây dựng kè chống sạt lở tại các mái taluy âm, hoàn thiện hệ thống rãnh thoát nước nhằm hạn chế tình trạng nước thấm, tích tụ gây mất ổn định địa chất.
