Chiều 28/10, HĐND TP Hà Nội thông qua chủ trương giải quyết chỗ ở cho người khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ thuộc phường Hoàn Kiếm theo hướng được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm.
Trước đó, vào sáng cùng ngày, thảo luận về Tờ trình, các đại biểu HĐND TP đồng tình và cho rằng, tầm vóc của Nghị quyết không chỉ với các hộ dân ở khu vực này mà là hạt nhân để hiện thực hóa các chủ trương lớn của Thủ đô mà Hà Nội được cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương hỗ trợ.
Các chính sách góp phần "cởi trói", tháo gỡ khó khăn đối với các nhà cổ, nhà cũ trên địa bàn thành phố sẽ là căn cứ để giải quyết tình trạng mất an toàn, các vấn đề an sinh xã hội, an ninh, môi trường và cảnh quan đô thị.
Đại biểu Lưu Quang Huy đề nghị UBND TP chủ động quỹ nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu không chỉ của các hộ dân trong phố cổ, mà còn của những hộ dân có hoàn cảnh tương tự trên địa bàn.
Góp ý vào Tờ trình, các đại biểu đề xuất có các giải pháp cụ thể nhằm giải quyết mối quan hệ giữa nơi đi và nơi đến của người dân. Đối với nơi đi, cần làm rõ cơ chế quản lý, thu hồi và xử lý các diện tích còn lại, tránh tình trạng tái lấn chiếm hoặc bỏ hoang, không giải quyết triệt để được những vấn đề đặt ra.
Đối với nơi đến, cần có các biện pháp kết nối, tổ chức môi trường sống hợp lý để người dân gắn bó với nơi ở mới; đồng thời, có giải pháp hỗ trợ tài chính, nghề nghiệp, bảo đảm đời sống của người dân sau khi di chuyển.
Đại biểu đề nghị thành phố chủ động chuẩn bị quỹ nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu không chỉ của các hộ dân trong phố cổ, mà còn đáp ứng nhu cầu của những hộ dân có hoàn cảnh tương tự trên địa bàn.
Đồng thời, làm rõ quy hoạch các khu nhà ở xã hội tập trung mà thành phố đã triển khai trong giai đoạn trước, ưu tiên gắn với phát triển đô thị theo mô hình TOD gắn với đường sắt đô thị, tạo thuận lợi cho việc chuyển đổi chỗ ở cũng như sức hấp dẫn để người dân đến sinh sống tại nơi ở mới.
Giải trình, làm rõ thêm các nội dung đại biểu thảo luận, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn cho biết, đối với khu vực phố cổ, phố cũ trong khu vực nội đô lịch sử; khu vực nơi người dân có điều kiện nhà ở, sinh hoạt còn hạn chế như đã nêu trong tờ trình dự thảo Nghị quyết, thuộc diện dự kiến áp dụng chính sách giãn dân, thành phố sẽ thực hiện cơ chế linh hoạt. Người thuộc diện phải di dời nhưng chưa có nhà ở sẽ được phép mua nhà ở xã hội mà không phải thông qua bốc thăm.
Dự thảo Nghị quyết cũng giao UBND thành phố xây dựng phương án cụ thể đối với từng trường hợp, bảo đảm xử lý đồng bộ cả nơi đi và nơi đến. Khu vực nơi đi phải được cải thiện, tái cấu trúc; khu vực nơi ở đến phải có điều kiện nhà ở xã hội đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và hạ tầng công cộng.
Theo UBND TP Hà Nội, điều kiện sống của một bộ phận người dân tại khu vực phố cổ, phố cũ đang ở mức báo động.
Kết quả rà soát của UBND phường Hoàn Kiếm cho thấy có 902 hộ với 3.621 nhân khẩu đang sống trong các nhà đông hộ, với diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người. Bình quân mỗi hộ có khoảng 4 người, nhiều thế hệ cùng sinh hoạt trên diện tích chưa đến 20m² sàn, thấp hơn nhiều lần so với diện tích nhà ở bình quân của TP.
UBND TP đánh giá đây không chỉ là tình trạng chật chội mà còn là thực trạng không bảo đảm điều kiện sống tối thiểu, chưa phù hợp với mục tiêu bảo đảm quyền có nơi ở hợp pháp của công dân theo Điều 22 Hiến pháp năm 2013.
Đây có thể là các dự án nhà ở xã hội quy mô lớn hoặc các tòa nhà ở xã hội được đầu tư đồng bộ, hoàn chỉnh về hạ tầng. Các khu nhà ở xã hội hình thành trong những khu đô thị mới cũng phải bảo đảm các điều kiện cần thiết.
Về vị trí phân bố các khu nhà ở xã hội, dự thảo Nghị quyết tạo cơ sở để UBND thành phố xây dựng phương án cụ thể trên cơ sở số liệu khảo sát chính xác, xác định rõ nơi đến và cơ chế triển khai. Những nội dung này cần được cụ thể hóa trong quá trình xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện chính sách.
Theo nghị quyết, chính sách trước mắt áp dụng tại phường Hoàn Kiếm. Trong quá trình thực hiện, TP sẽ nghiên cứu mở rộng phạm vi trên cơ sở đánh giá tác động, cân đối nguồn lực và theo đề xuất của UBND TP.
Nghị quyết được ban hành nhằm cụ thể hóa chủ trương giãn dân phố cổ của Hà Nội, góp phần cải thiện điều kiện sống cho người dân đang sinh sống trong những căn nhà chật hẹp.
Để được hưởng chính sách, hộ gia đình, cá nhân phải đáp ứng đồng thời các điều kiện: Đã đăng ký thường trú và đang thực tế sinh sống tại nhà ở thuộc khu vực phố cổ, phố cũ của phường Hoàn Kiếm trước ngày nghị quyết được thông qua; diện tích nhà ở bình quân dưới 5m² sàn/người.
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn trình bày Tờ trình về việc giải quyết chỗ ở cho nhóm đối tượng khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm.
Các hộ cũng phải đáp ứng điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội theo quy định pháp luật; tự nguyện đăng ký và được UBND phường Hoàn Kiếm phê duyệt trong danh sách.
Mỗi hộ gia đình, cá nhân chỉ được mua hoặc thuê mua một căn hộ nhà ở xã hội và được giải quyết một lần. Giá bán, giá thuê mua, hồ sơ, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi thực hiện theo quy định pháp luật về nhà ở xã hội.
Quỹ nhà phải được xác định cụ thể về dự án, số lượng, loại căn hộ và tiến độ, đồng thời công khai trước khi tổ chức đăng ký. Những căn hộ không có người đủ điều kiện đăng ký sau thời hạn quy định sẽ được bán, cho thuê mua cho các đối tượng khác theo quy định.
Theo nghị quyết, chính sách không làm phát sinh khoản chi ngân sách trực tiếp để mua, thuê mua nhà ở cho các đối tượng. Người mua, thuê mua tự chi trả theo giá nhà ở xã hội.
TP dự kiến bố trí tối đa 902 căn hộ, tương ứng mỗi hộ một căn, số lượng cụ thể có thể điều chỉnh theo nhu cầu đăng ký mua, thuê mua thực tế.
Danh mục dự án dự kiến bố trí nhà ở gồm khu nhà ở tại điểm X2, phường Trần Phú (nay thuộc phường Lĩnh Nam); công trình nhà ở xã hội CT1, CT3 thuộc dự án khu chức năng đô thị ĐM1, phường Đại Mỗ; dự án nhà ở xã hội Đồng Trúc - Thạch Thất, xã Thạch Thất...
