Hiện cả nước có 9 triệu ha diện tích đất nông nghiệp trồng đa dạng các chủng loại rau màu và cây ăn trái. Thế nhưng, thực tế hiện nay các loại rau màu và trái cây của Việt Nam tiếp cận được với thị trường xuất khẩu còn khá khiêm tốn. Trong năm 2013, rau quả xuất khẩu đạt 1,073 tỷ USD; 8 tháng đầu năm 2014 xuất khẩu đạt 1,04 tỷ USD (tăng 47% so với cùng kỳ năm 2013) với các thị trường chính: Trung Quốc, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc…
Tuy nhiên, xuất khẩu rau quả trong những tháng đầu năm 2014 chủ yếu xuất sang thị trường Trung Quốc (chiếm 28,58% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam, tăng 52,22% so với cùng kỳ năm 2013), chủ yếu “đi” tiểu ngạch và thường áp dụng các chính sách thương mại biên giới linh hoạt với các hình thức buôn bán không rõ ràng, thỏa thuận bằng miệng nên rau quả xuất khẩu Việt Nam sang thị trường này đang tiềm ẩn nhiều rủi ro. Còn tại thị trường nội địa, các mặt hàng này có mặt tại hệ thống phân phối hiện đại như siêu thị, trung tâm thương mại… với tỷ lệ không nhiều.
Tại chợ đầu mối nông sản Thủ Đức, nông sản trong nước hiện có hơn 100 chủng loại rau củ và 77 chủng loại trái cây. Riêng hàng ngoại, trái cây chiếm 20 - 30% tổng lượng trái cây nhập chợ, chủ yếu có xuất xứ nước ngoài. Đặc điểm nổi trội: rau quả ngoại nhập “ăn đứt” hàng sản xuất trong nước về mẫu mã. Còn với hệ thống siêu thị, để đưa các mặt hàng nông sản vào hệ thống phân phối là điều không hề đơn giản.
Bà Vương Lê Bích Huyền, phụ trách kinh doanh của siêu thị online Golmart cho rằng: “Các DN được siêu thị online Golmart chọn đều có đầu tư rất tốt về chất lượng sản phẩm; ngoài ra còn có bao bì đẹp, hiện đại, có các tài liệu quảng bá cung cấp các thông tin về sản phẩm và hướng dẫn sử dụng rõ ràng”. Trong khi đó, phần lớn các DN sản xuất, kinh doanh hàng nông sản có điểm yếu là không tập trung làm thương hiệu sản phẩm và không chủ động được nguồn hàng nên thường bị “đứt hàng” khi nhu cầu của thị trường tăng cao.
Bà Lê Ngọc Đào, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh nhận xét, qua giám sát các hợp đồng giao dịch giữa các DN vừa và nhỏ đưa hàng vào siêu thị ở TP.HCM cho thấy, có vài trường hợp DN chỉ giao dịch vài ba lần sau đó ngưng không tiếp tục đưa hàng nữa. Nguyên nhân chính là do dịch vụ giao nhận chưa đạt, chất lượng bao bì mẫu mã chưa cải tiến nhiều.
Theo ông Nguyễn Duy Đức - Phân viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch, để nâng cao giá trị gia tăng đối với mặt hàng nông sản thì cần rà soát, ban hành quy hoạch tổng thể về phát triển vùng nguyên liệu theo hướng tập trung cho từng vùng. Đây là công tác rất quan trọng trong định hướng phát triển ngành nông sản. Bên cạnh đó, cần đầu tư cho nghiên cứu, lựa chọn giống cũng như tăng cường đầu tư nghiên cứu chiều sâu và áp dụng công nghệ bảo quản, xử lý, chế biến sau thu hoạch phù hợp.
Ông Nguyễn Thành Nhân - Phó TGĐ Saigon Co.op cho rằng: Nếu DN có quy mô nhỏ thì nên tham gia vào chuỗi giá trị nông sản. Khi sản phẩm đạt đủ tiêu chuẩn chất lượng, số lượng lớn và ổn định trong một thời gian dài mới nên đi vào hệ thống siêu thị. Còn nếu không sẽ không hiệu quả
