Nhiều "lỗ hổng" ngay từ bước đầu
Thanh tra tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành kết luận thanh tra chuyên đề đối với Dự án Khu du lịch sinh thái biển Ngân Hạnh do Công ty TNHH Ngân Hạnh làm chủ đầu tư. Đây là một trong những dự án nằm trong diện thanh tra các dự án khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, dự án được UBND tỉnh Thanh Hoá giao gần 149.000m² đất từ tháng 5/2004 để xây dựng khu du lịch sinh thái tại khu vực biển Hải Tiến. Sau đó, dự án nhiều lần được điều chỉnh quy hoạch, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và năm 2019 được chấp thuận chuyển nhượng một phần dự án cho Công ty CP Đầu tư và Du lịch Đại Dương Xanh. Tuy nhiên, quá trình thanh tra đã phát hiện hàng loạt vi phạm, khuyết điểm kéo dài từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư cho đến quá trình triển khai dự án.
Một trong những tồn tại đầu tiên được Thanh tra tỉnh chỉ rõ là dự án không có văn bản hoặc Quyết định của UBND tỉnh Thanh Hoá chấp thuận địa điểm, diện tích đầu tư theo quy định của pháp luật tại thời điểm triển khai.
Mặc dù UBND huyện Hoằng Hóa (cũ) và Sở Tài nguyên và Môi trường khi đó đã có các tờ trình đề nghị UBND tỉnh thu hồi, giao đất cho doanh nghiệp, song hồ sơ dự án lại thiếu Quyết định chấp thuận địa điểm đầu tư, đây là thủ tục bắt buộc theo quy định của Thông tư số 2074/2001 của Tổng cục Địa chính.
Không chỉ thiếu hồ sơ pháp lý về địa điểm đầu tư, kết luận thanh tra còn chỉ rõ việc giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án không phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Theo đó, vị trí khu đất thực hiện dự án không nằm trong Kế hoạch sử dụng đất năm 2004 của huyện Hoằng Hóa nhưng vẫn được thực hiện giao đất, cho thuê đất.
Đáng chú ý, quá trình điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 năm 2011 cũng bộc lộ nhiều bất cập. UBND huyện Hoằng Hóa khi đó đã phê duyệt quy hoạch mới chia dự án thành bốn phân khu A, B, C và D nhưng không làm rõ việc điều chỉnh diện tích đất giao có thu tiền sử dụng đất, diện tích thuê đất, cơ cấu sử dụng đất cũng như phần chênh lệch tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp ngân sách so với quy hoạch được duyệt trước đó. Bên cạnh đó, mật độ xây dựng được điều chỉnh lên 40% cũng chưa phù hợp với quy hoạch chi tiết Khu du lịch sinh thái biển Hải Tiến đã được Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá phê duyệt.
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra nhiều vi phạm trong quá trình thu hồi đất phục vụ dự án. Theo quy định của pháp luật thời điểm đó, dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất để giao, cho thuê đất thực hiện dự án đầu tư. Tuy nhiên, dự án lại chưa được UBND tỉnh Thanh Hoá quyết định cấp phép đầu tư theo quy định. Đáng chú ý hơn, công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tồn tại nhiều bất cập kéo dài đến nay. Thanh tra xác định hồ sơ hiện không có tài liệu về việc lập dự án tái định cư hoặc phương án tái định cư cho các hộ dân phải di chuyển chỗ ở.
Đến thời điểm thanh tra, vẫn còn hộ ông Nguyễn Hữu Hoàng dù đã nhận tiền bồi thường nhưng chưa được giao đất tái định cư nên chưa thể bàn giao mặt bằng. Kết luận thanh tra khẳng định UBND huyện Hoằng Hóa trước đây đã thu hồi đất khi chưa có mặt bằng bố trí tái định cư, không bảo đảm đúng quy định của Chính phủ.
Một nội dung đáng chú ý khác được Thanh tra tỉnh chỉ rõ là việc sử dụng hơn 22.400m² đất rừng trồng trong phạm vi dự án. Theo kết quả kiểm tra, tại thời điểm giao đất, diện tích này là đất rừng trồng. Tuy nhiên, đến nay doanh nghiệp chưa thực hiện các thủ tục, chưa được UBND tỉnh quyết định chuyển mục đích sử dụng đất để thực hiện dự án. Thanh tra xác định việc này vi phạm các quy định của Luật Đất đai qua nhiều thời kỳ cũng như Luật Bảo vệ và phát triển rừng.
Ngoài ra, quá trình thực hiện dự án còn chịu ảnh hưởng bởi công trình xử lý khẩn cấp chống sạt lở, xâm thực bờ biển, khiến một phần diện tích đất dự án bị thu hồi và một phần bị biển xâm thực. Tuy nhiên, việc điều chỉnh diện tích đất, phạm vi dự án đến thời điểm thanh tra vẫn chưa được hoàn tất.
Nhiều tồn tại từ công tác tham mưu
Qua thanh tra cho thấy, nhiều tồn tại xuất phát từ công tác tham mưu của các cơ quan chuyên môn trong giai đoạn đầu triển khai dự án. Việc thiếu văn bản chấp thuận địa điểm đầu tư, giao đất khi chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện pháp lý, dự án chưa nằm trong kế hoạch sử dụng đất nhưng vẫn được triển khai, cùng những bất cập trong công tác quy hoạch, thu hồi đất, bố trí tái định cư và xác định nghĩa vụ tài chính đã tạo ra những "điểm nghẽn" kéo dài nhiều năm.
Ở góc độ quản lý Nhà nước, kết luận thanh tra đã phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị. Trong đó, Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) được xác định có trách nhiệm chính đối với những vi phạm trong tham mưu chấp thuận địa điểm đầu tư, giao đất và cho thuê đất; UBND huyện Hoằng Hóa (cũ), nay là UBND xã Hoằng Tiến, chịu trách nhiệm đối với những tồn tại trong công tác quy hoạch, thu hồi đất, bố trí tái định cư; Sở Tài chính cùng Hội đồng thẩm định giá đất và các cá nhân liên quan phải chịu trách nhiệm về những sai sót trong việc xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Đối với chủ đầu tư, Thanh tra tỉnh kết luận Công ty TNHH Ngân Hạnh phải chịu trách nhiệm về việc triển khai dự án không đồng bộ, để nhiều diện tích đất đã được giao, đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng chậm đưa vào sử dụng, vi phạm quy định của Luật Đất đai năm 2024.
Từ những kết quả thanh tra, Chánh Thanh tra tỉnh Thanh Hoá đã kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp liên quan khẩn trương tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân để xảy ra vi phạm; đồng thời rà soát, xác định lại nghĩa vụ tài chính về đất đai, điều chỉnh việc giao đất, cho thuê đất đối với những nội dung chưa phù hợp quy định của pháp luật.
Thanh tra tỉnh Thanh Hoá cũng yêu cầu UBND xã Hoằng Tiến sớm hoàn thành việc bố trí tái định cư cho hộ dân còn vướng mắc để bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư; phối hợp với các sở, ngành rà soát, điều chỉnh phạm vi dự án, quy hoạch chi tiết xây dựng phù hợp với quy hoạch chung đô thị Hải Tiến và hiện trạng thực tế sau khi một phần diện tích đất bị thu hồi phục vụ dự án chống sạt lở bờ biển.
Đối với Công ty TNHH Ngân Hạnh, ngoài việc thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính sau khi cơ quan có thẩm quyền xác định lại, doanh nghiệp phải khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai, đầu tư, xây dựng và môi trường; đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các hạng mục còn dang dở, bảo đảm dự án được triển khai đúng quy hoạch, đúng quy định của pháp luật.
Với yêu cầu kiểm điểm, xử lý trách nhiệm và khắc phục các tồn tại trong thời hạn cụ thể, điều này thể hiện quyết tâm của tỉnh Thanh Hóa trong việc siết chặt kỷ cương, kỷ luật hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về đất đai, đầu tư và xây dựng. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để chấn chỉnh những hạn chế kéo dài nhiều năm, bảo đảm các dự án đầu tư được triển khai đúng quy định của pháp luật, sử dụng hiệu quả tài nguyên đất đai và tạo môi trường đầu tư minh bạch, lành mạnh trên địa bàn tỉnh.
