Thực tế này cho thấy, các hành vi gian lận trong mặt hàng đóng gói sẵn ngày càng tinh vi, người tiêu dùng vẫn dễ dàng bị "móc túi"…
Kiểm tra đâu, sai phạm đó
Chiến dịch kiểm tra hàng đóng gói sẵn đã được Thanh tra Bộ phối kết hợp với Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng tiến hành trong suốt năm 2009 trên phạm vi cả nước. 18 mặt hàng thuộc diện phải quản lý Nhà nước về đo lường, bao gồm 3 nhóm: sản phẩm vật tư nông nghiệp (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nông sản…); thực phẩm, đồ uống (bánh kẹo, bia ruợu, nước giải khát, dầu ăn, muối, mì chính…); sản phẩm gia dụng công nghiệp (gas, khí đốt, dầu nhờn, xà phòng, chất tẩy rửa…) đã được cơ quan chức năng kiểm tra.
Qua thanh tra 3.131 cơ sở trên phạm vi toàn quốc, đã có 778 cơ sở vi phạm, chiếm tỉ lệ 24,8%. 5 tỉnh có tỉ lệ cơ sở vi phạm cao nhất là Bạc Liêu (88,9%), TP Hồ Chí Minh (87,5%), Gia Lai (74,3%),
Kết quả thanh tra cũng cho thấy, sai phạm nhiều nhất vẫn là nhãn hàng hóa, chiếm 431/1.031 hành vi vi phạm, tỉ lệ 42,5%. Nhiều sản phẩm không có nhãn hoặc nhãn bị rách nát, hàng nước ngoài không có nhãn tiếng Việt, thông tin trên nhãn không đúng sự thực… Hành vi cân điêu, đóng thiếu, không đủ định lượng sản phẩm… cũng diễn ra phổ biến. Cơ quan chức năng đã phát hiện 390 hành vi vi phạm về đo lường, chiếm 38,5% tổng số hành vi vi phạm đã phát hiện trong toàn đợt. Chất lượng sản phẩm hàng đóng gói sẵn cũng chưa được đảm bảo khi có tới 139 hành vi vi phạm, chiếm 13,7%. Các vi phạm về chất lượng chủ yếu là bán hàng hết hạn sử dụng, hàng giả, hàng nhái, hàng không có công bố tiêu chuẩn áp dụng, thổi phồng chất lượng sản phẩm… Ngoài ra, đoàn thanh tra cũng phát hiện thêm nhiều sai phạm về mã số, mã vạch (1,6%), sai phạm về sở hữu công nghiệp (3,7%).
Các mặt hàng đóng gói sẵn tràn ngập các cửa hàng dịp cận Tết Nguyên Đán.
Trao đổi với phóng viên Báo CAND, ông Trần Minh Dũng - Chánh Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết: "Trong mấy năm gần đây, mặt hàng đóng gói sẵn ngày càng phổ biến, được người tiêu dùng rất ưa chuộng. Điều đó đã tạo cơ hội cho nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh làm ăn gian lận. Qua thanh tra cho thấy, hành vi vi phạm pháp luật trong sản xuất, kinh doanh hàng đóng gói sẵn rất đa dạng và có chiều hướng ngày càng tinh vi, khó kiểm soát hơn. Có nhiều cơ sở vi phạm nghiêm trọng, thời gian kéo dài mới bị phát hiện. Đợt thanh tra lần này cũng đã phần nào ngăn chặn, xử lí kịp thời những hành vi gian lận, bảo vệ quyền lợi cho người tiêu dùng".
Khó kiểm tra các cơ sở kinh doanh gas
Ông Trần Minh Dũng cũng thừa nhận rằng, việc kiểm tra các cơ sở sang chiết, kinh doanh gas gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là các bình gas mang nhãn hiệu ELF. Theo ông Dũng, thông thường các cơ sở sản xuất, kinh doanh gas chỉ ghi khối lượng cả gas và bình. Với cách ghi như vậy, lực lượng Thanh tra rất khó đo lường lượng gas thực sự có trong bình. "Bằng cách này, các cơ sở gas dễ dàng gian lận, móc túi khách hàng. Đoàn thanh tra bất lực, không xử phạt được. Sắp tới, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phải xem xét đưa ra quy định về ghi trọng lượng bình trên bình gas để cơ quan chức năng có thể kiểm tra được lượng gas thực của bình, hạn chế những hành vi gian lận" - ông Dũng nói.
Hiện nay, chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực hàng đóng gói sẵn còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe. Bằng chứng là, qua đợt thanh tra vừa qua, với 1.031 hành vi vi phạm, cơ quan chức năng mới xử phạt được xấp xỉ 1,8 tỉ đồng. Một số hàng hoá là lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh… không có nhãn, hoặc nhãn rách nát, hết hạn sử dụng, kém chất lượng, sau khi bị phát hiện chỉ lập biên bản, xử phạt hành chính mà không tiêu hủy…
Thời điểm này, khi chỉ còn ít ngày nữa là tới Tết Nguyên đán, các mặt hàng đóng gói sẵn tràn ngập thị trường thì cơ hội cho hàng thiếu định lượng, hàng hết hạn sử dụng, hàng giả, hàng nhái trà trộn càng tăng cao. Các cơ quan chức năng cần phải tăng cường kiểm soát thị trường, phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi gian lận. Quan trọng hơn, người tiêu dùng cũng nên cảnh giác để không bị "móc túi"
