Hải quan tăng tốc thu ngân sách, khơi thông dòng chảy xuất nhập khẩu

Nhiều đơn vị vượt dự toán, tạo đà tăng thu

Đến ngày 23/8/2026, Chi cục Hải quan khu vực VII đã thu ngân sách nhà nước 1.924,97 tỷ đồng, tăng 34,82% so với cùng kỳ năm 2025 và đạt 102,28% chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao cho cả năm là 1.882 tỷ đồng. Kết quả này đạt 74,04% chỉ tiêu phấn đấu 2.600 tỷ đồng do Cục Hải quan giao.

Riêng địa bàn Lào Cai, số thu đến ngày 23/8 đạt 1.872,79 tỷ đồng, tăng 33,76% so với cùng kỳ năm trước, tương đương 101,23% chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao. Đáng chú ý, Hải quan cửa khẩu ga đường sắt quốc tế Lào Cai thu 679,84 tỷ đồng, tăng tới 119,09% so với cùng kỳ và đạt 194,24% chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao. Hải quan cửa khẩu quốc tế Lào Cai thu 837,02 tỷ đồng, tăng 16,42%.

Kết quả tăng thu tại khu vực VII có sự đóng góp đáng kể từ biến động về chính sách thuế và lượng hàng hóa xuất nhập khẩu. Thuế xuất khẩu phốt pho vàng tăng từ 5% lên 10%, thuế giá trị gia tăng đối với phân bón tăng từ 0% lên 5%, trong khi lượng nhập khẩu một số mặt hàng như nhựa nguyên sinh, hóa chất tăng. Đến ngày 23/8, riêng mặt hàng phốt pho mang về 621,66 tỷ đồng tiền thuế, tăng 364,83 tỷ đồng, tương đương 142,05% so với cùng kỳ năm 2025. Ở chiều nhập khẩu, máy móc, thiết bị đóng góp 122,14 tỷ đồng, tăng 38,06%; thực phẩm các loại đạt 131,73 tỷ đồng, tăng 50,27%.

Tại Chi cục Hải quan khu vực XVII, số thu ngân sách lũy kế đến ngày 14/8 đạt 5.022,39 tỷ đồng, bằng 67,3% chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao và tăng 15,1% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thuế nhập khẩu tăng 41,5%, thuế giá trị gia tăng đạt 4.350,03 tỷ đồng, tăng 11,1%. Đặc biệt, số thu qua công tác kiểm tra sau thông quan đạt 26,05 tỷ đồng, tăng 6,19 lần so với cùng kỳ và vượt 53% chỉ tiêu phấn đấu.

Tại Chi cục Hải quan khu vực XIX, đến ngày 24/8, tổng thu ngân sách đạt trên 3.117 tỷ đồng, tăng 61,2%, bằng 135% dự toán Thủ tướng Chính phủ giao và đạt 95,9% chỉ tiêu phấn đấu. Kết quả này đi cùng với sự tăng trưởng của hoạt động xuất nhập khẩu khi đơn vị đã làm thủ tục cho 174.068 tờ khai của 631 doanh nghiệp, tổng trị giá hàng hóa đạt 7,68 tỷ USD, tăng 12,7%.

Những con số trên cho thấy, tăng thu ngân sách không chỉ dựa vào một vài nguồn thu đột biến mà ngày càng gắn với việc quản lý, nuôi dưỡng nguồn thu, kiểm tra sau thông quan, rà soát nợ thuế và tạo điều kiện để dòng hàng hóa được duy trì, mở rộng.

Đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo dư địa tăng trưởng

Trong khi một số đơn vị đã vượt dự toán, những địa bàn còn gặp khó khăn về nguồn thu đang tập trung giải pháp để tăng tốc trong những tháng cuối năm. Chi cục Hải quan khu vực XVI, quản lý địa bàn Cao Bằng và Tuyên Quang, được giao dự toán thu ngân sách năm 2026 là 2.100 tỷ đồng, trong đó Cao Bằng 1.800 tỷ đồng và Tuyên Quang 300 tỷ đồng. Đến ngày 20/8, tổng thu đạt hơn 1.055 tỷ đồng, tương đương 50% chỉ tiêu; trong đó Cao Bằng đạt hơn 885 tỷ đồng, Tuyên Quang 170 tỷ đồng.

Nguyên nhân chính khiến nguồn thu khu vực XVI giảm so với cùng kỳ năm trước là lượng ô tô nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế Tà Lùng sụt giảm mạnh, trong khi đây vốn là mặt hàng đóng góp nguồn thu lớn. Vì vậy, đơn vị đang rà soát, xây dựng phương án thu theo từng doanh nghiệp, nhóm mặt hàng; xác định cụ thể khả năng phục hồi sản lượng, kim ngạch và số thu, đồng thời cập nhật phương án khi thị trường, chính sách hoặc luồng hàng có biến động.

Cùng với đó, Hải quan khu vực XVI tăng cường trao đổi với các doanh nghiệp có kim ngạch và số thu lớn, nhất là những doanh nghiệp có sản lượng, kim ngạch giảm hoặc chuyển luồng hàng sang địa phương khác, qua đó tìm nguyên nhân, tháo gỡ khó khăn, duy trì dòng hàng hiện có và thu hút thêm dòng hàng mới.

Tại Thái Nguyên, phương châm “Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ” được cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động hỗ trợ trực tiếp. Hải quan Thái Nguyên thường xuyên gặp gỡ doanh nghiệp có số thu lớn, phối hợp với Ban quản lý các khu công nghiệp và các sở, ngành để đồng hành cùng các dự án mới ngay từ đầu. Các kênh tương tác trực tuyến cũng được duy trì để giải đáp pháp luật, giảm thời gian thông quan và chi phí lưu kho bãi.

Đến hết ngày 19/8, Hải quan Thái Nguyên đã giải quyết thủ tục cho 237.361 tờ khai xuất nhập khẩu, với tổng kim ngạch 42,25 tỷ USD, tăng 32,03%. Thu ngân sách đạt 3.282 tỷ đồng, hoàn thành 113,17% chỉ tiêu kế hoạch 2.900 tỷ đồng và 100,06% chỉ tiêu phấn đấu 3.280 tỷ đồng.

Đáng chú ý, 100% vướng mắc nghiệp vụ doanh nghiệp gửi đến từ đầu năm đã được Hải quan Thái Nguyên tiếp nhận, giải đáp. Các vấn đề liên quan đến doanh nghiệp chế xuất, gia công, sản xuất xuất khẩu, máy móc thiết bị tạo tài sản cố định và chính sách thuế nhà thầu được xử lý, không để tồn đọng hồ sơ, phát sinh khiếu nại.

Ở Chi cục Hải quan khu vực XIII, cải cách và chuyển đổi số tiếp tục tạo thêm dư địa cho hoạt động xuất nhập khẩu. Trong 8 tháng, đơn vị làm thủ tục gần 50.000 tờ khai với tổng kim ngạch trên 5,4 tỷ USD; thu ngân sách đạt 3.341,16 tỷ đồng, bằng 106,64% dự toán Thủ tướng Chính phủ giao và tăng 62,75% so với cùng kỳ.

Đơn vị cũng duy trì tỷ lệ tờ khai luồng xanh ở mức cao, chiếm hơn 73% tổng số tờ khai. Riêng từ ngày 15/7 đến 12/8, hơn 9.600 hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận, trong đó phần lớn được giải quyết đúng hạn hoặc trước hạn và không có hồ sơ quá hạn.

Cùng với tạo thuận lợi, yêu cầu chống thất thu và kiểm soát vi phạm vẫn được đặt ở vị trí trọng tâm. Chi cục Hải quan khu vực XX quản lý tuyến biên giới khoảng 200 km với 11 cửa khẩu trên địa bàn An Giang và Đồng Tháp, đã phát hiện trên 100 vụ vi phạm trong gần 8 tháng, trị giá tang vật trên 13 tỷ đồng; đồng thời ấn định, truy thu hơn 3 tỷ đồng thuế.

Tại Quảng Ninh, việc đồng hành với doanh nghiệp còn được mở rộng thông qua phát triển dịch vụ đại lý làm thủ tục hải quan và logistics. Tuy nhiên, tỷ trọng doanh nghiệp sử dụng dịch vụ đại lý mới đạt 0,89%, còn tỷ trọng tờ khai qua đại lý chỉ 0,27%, cho thấy dư địa phát triển vẫn rất lớn. Hải quan khu vực VIII định hướng kết nối doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp xuất nhập khẩu với các đại lý và doanh nghiệp logistics có năng lực, từng bước hình thành các dịch vụ chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động thương mại.

Từ những kết quả trên có thể thấy, nhiệm vụ thu ngân sách của ngành Hải quan đang được triển khai theo hướng vừa quản lý chặt, chống thất thu, vừa tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cùng với cải cách thủ tục, chuyển đổi số, quản lý rủi ro và kiểm tra sau thông quan, việc chủ động nắm bắt dòng hàng, đối thoại và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp đang trở thành giải pháp quan trọng để nuôi dưỡng nguồn thu bền vững.

Trong những tháng cuối năm, các đơn vị Hải quan tiếp tục rà soát nguồn thu, theo sát diễn biến thị trường và chính sách thương mại, tăng cường chống buôn lậu, gian lận thương mại, thu hồi nợ thuế, đồng thời đẩy mạnh số hóa và hiện đại hóa quản lý. Đây là nền tảng để vừa hoàn thành cao nhất nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026, vừa góp phần khơi thông dòng chảy xuất nhập khẩu và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.