Đây là nơi trú ngụ của nhiều loài cò khác nhau, như: cò trắng, cò lửa, cò bợ, cò ghềnh, cò diệc, cò ruồi và các loài vạc xám, vạc lưng xanh, vạc sao... cùng nhiều loài chim như: diệc xám, chim trả, bói cá, bồng chanh, cuốc, cú mèo... Xung quanh hồ An Dương còn có các loài thực vật thủy sinh, thực vật hoang dã. Hằng năm, vào khoảng tháng 9 âm lịch, hàng ngàn con cò, vạc và các loài chim nước từ khắp nơi bay về đây sinh sống, kiếm ăn cho đến tháng 4 năm sau.
Khi Quỹ Môi trường toàn cầu tài trợ của các dự án nhỏ (GEF) bảo vệ đảo cò, khu vực trở thành điểm du lịch sinh thái duy nhất ở tỉnh Hải Dương. Số lượng loài cò vạc tăng lên hàng chục lần. Lúc cao điểm, khu sinh thái này có khoảng 15.000 con cò và 5.000 con vạc về trú ngụ. Do được bảo vệ, tôn tạo, mở rộng thêm các đảo phụ và trồng thêm tre nên cò làm tổ, đẻ trứng, nuôi con và ở lại quanh năm. Người dân địa phương thường xuyên chăm sóc, chống xói lở đảo. Khi dự án đang triển khai, Ban điều hành đã kiến nghị phải định kỳ xúc phân trên đảo làm phân bón ruộng. Khi dự án kết thúc, không có người dọn lớp phân dày hàng chục centimét trên đảo.
Đảo cò Chi Lăng Nam.
Trước thực trạng trên, năm 2013, Liên hiệp các Hội KHKT và Hội Bảo vệ môi trường tỉnh Hải Dương tổ chức hội thảo về sự xuống cấp của đảo cò. Các nhà khoa học đưa ra nhiều biện pháp bảo tồn đảo cò trước nguy cơ xuống cấp. Tuy nhiên, đến nay, môi trường cảnh quan của đảo cò chưa được khắc phục. Nếu không có giải pháp xử lý, đảo cò có nguy cơ biến mất. Do hồ An Dương rộng và sâu nên vào mùa nước lớn và mưa bão, sóng nước làm xói lở nhiều mảng lớn đất tại khu vực đảo. Diện tích đảo chính dần bị thu hẹp. Nhiều mảng đất bị sụt lở khiến các cây ven bờ trơ rễ, nghiêng ngả và chìm dần xuống hồ. Tại khu vực 7 hộ dân vừa di dời để mở rộng đảo bị xói lở mạnh. Nhiều cây cổ thụ trên đảo đã bị đổ nghiêng và chìm xuống hồ do phân cò rơi xuống quá dày.
Theo những người dân sống quanh đảo cò, các cơ quan chức năng cần sớm gia cố, kè lại các vị trí bị sụt lún, hút bùn dưới lòng hồ để nâng cao vị trí, mở rộng diện tích đảo. Đồng thời, phân công người định kỳ xúc phân trên đảo chuyển đi nơi khác. Về lâu dài, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu, trồng thử nghiệm cây tre khác loại chịu được phân cò, như: tre rồng, tre lồng ngộc, tre đằng ngà, keo tai tượng thay thế các cây tre bị chết, đồng thời xử lý nghiêm các đối tượng săn bắn cò, vạc.
Trao đổi với PV Báo CAND, ông Nguyễn Đức Minh, Chủ tịch UBND xã Chi Lăng Nam, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương cho biết, UBND xã Chi Lăng Nam đã có báo cáo thực trạng sạt lở tại đảo cò lên UBND huyện Thanh Miện. Theo kế hoạch, tháng 5/2014, công tác cải tạo, chống sạt lở sẽ được triển khai