Hầu hết các đô thị lớn của cả nước đang đứng trước vấn nạn ách tắc giao thông ngày càng trầm trọng mà chưa có phương thuốc giải cứu hữu hiệu. Rất nhiều hội thảo đã được tổ chức, rất nhiều nguyên nhân đã được đưa ra, nhiều giải pháp được đề xuất nhưng rồi "đâu lại hoàn đấy", ách tắc vẫn hoàn ách tắc. Mới đây, Hà Nội tiếp tục triển khai đồng bộ 7 giải pháp hạn chế ùn tắc và tai nạn giao thông. Liệu những giải pháp này có thật sự hiệu quả khi mà nội dung như nhiều người nhận định là: mới chỉ dừng lại ở mức chung chung, thiếu phương án cụ thể, sát với thực tế.
Ùn tắc giao thông hiện xảy ra trên diện rộng, tại hầu hết các quận nội thành như Đống Đa, Thanh Xuân, Ba Đình, Hai Bà Trưng, Cầu Giấy, Long Biên… tập trung từ những tuyến vành đai, cửa ngõ ra vào thành phố, những nút giao thông trọng điểm cho đến các tuyến đường trọng điểm trong khu vực trung tâm thành phố.
Năm 2010, sau rất nhiều nỗ lực tổ chức giao thông của các cơ quan chức năng, tình trạng ùn tắc tại Hà Nội có giảm song cũng không đáng kể. Các biện pháp tổ chức giao thông vẫn còn một số hạn chế như để xảy ra ùn tắc vào giờ cao điểm, một số nơi dải phân cách giữa hẹp gây khó khăn cho việc quay xe; hơn 20 nút không sử dụng đèn tín hiệu để điều khiển giao thông nên người đi bộ qua đường khó khăn.
Tại Hội nghị của Ban chỉ đạo 197 thành phố được tổ chức mới đây, Đại tá Trần Thùy - Phó Giám đốc Công an TP cho biết, Hà Nội hiện vẫn còn 91 nút, tuyến đường thường xuyên có nguy cơ xảy ra ùn tắc giao thông.
Có hàng trăm nguyên nhân để các cơ quan chức năng "đổ tại" cho tình trạng ùn tắc; nào là do ý thức người tham gia giao thông còn yếu kém, thiếu tự giác, đường giao thông chật hẹp, dòng xe hỗn hợp cùng tham gia giao thông và cản trở nhau trong quá trình lưu hành, do xe buýt đi lại vào giờ cao điểm, đỗ đón trả khách tại các bến dọc đường gây cản trở giao thông; do cơ sở hạ tầng giao thông đô thị còn lạc hậu, không đáp ứng kịp với đà tăng trưởng mạnh của phương tiện cá nhân, công tác tổ chức giao thông còn chưa hợp lý, thiếu tính tổng thể…
Cảnh ách tắc giao thông trên đường phố Hà Nội.
Tìm nguyên nhân gây ùn tắc thì dễ song tìm giải pháp để hạn chế tình trạng này lại không phải chuyện đơn giản. Mới đây, Hà Nội lại tiếp tục triển khai 7 nhóm giải pháp mang tính đồng bộ gồm: Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, trật tự, an toàn giao thông; kiên quyết cưỡng chế thi hành pháp luật, trật tự an toàn giao thông và nâng cao năng lực cho lực lượng Cảnh sát, thanh tra giao thông, cơ quan quản lý điều hành giao thông; tăng cường đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông; tăng cường quản lý, nâng cao chất lượng an toàn kỹ thuật của phương tiện giao thông vận tải; nâng cao trách nhiệm đối với người điều khiển phương tiện; giảm thiểu thiệt hại do tai nạn giao thông và nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước trong lĩnh vực giao thông vận tải. Nhưng rồi những giải pháp này sẽ đi đến đâu, khi chưa có phương án cụ thể, Hà Nội có tránh được ùn tắc, nhất là trong những ngày diễn ra Đại lễ 1000 năm?
GS.TS Nguyễn Quang Đạo (Trường ĐH GTVT) cho rằng, trên thực tế, khi đề cập đến GTVT, người ta hay nhấn mạnh về xây dựng cơ sở hạ tầng mà quên rằng xuất phát từ nhu cầu vận chuyển rồi quy hoạch phương tiện vận chuyển mới xác định được hạ tầng cần thiết. Chỉ một ngành giao thông và quản lý đô thị chuyên lo hạ tầng giao thông thì chẳng bao giờ đáp ứng được đầy đủ khi mà phương tiện vận chuyển không được quy hoạch trước. Đây chính là nguyên nhân khiến lượng xe gắn máy tăng cao như hiện nay. "Theo tôi, các ngành công nghiệp, thương mại phải cùng một tiếng nói với GTVT" - vị T.S này khẳng định.
Còn T.S Doãn Minh Tâm (Viện trưởng Viện KH&CN GTVT) cũng nhấn mạnh: Với sự bất cập trong phát triển dân số và hạ tầng thì mọi cố gắng của CSGT cũng chỉ nhằm giảm thiểu chứ không thể giải quyết cơ bản ùn tắc giao thông. Theo ông Tâm, việc phân tuyến, phân luồng xe dành riêng cho xe 4 bánh và xe 2 bánh cùng tồn tại song song với các tuyến đường dành cho dòng xe hỗn hợp thực sự là một giải pháp mang tính đột phá và khả thi. Tuy nhiên, để các giải pháp không xa rời thực tế, cần tổ chức nghiên cứu kỹ và tính toán sự điều chỉnh, sắp xếp lại dòng xe với dự báo phản hồi của dư luận xã hội để kịp điều chỉnh cho phù hợp.
T.S Chu Công Minh (ĐH Bách khoa TP HCM): Chính quyền thành phố nên cung cấp một hệ thống thông tin giao thông thực tế bao gồm hiện trạng giao thông trên đường và các điểm đậu xe. Việc cung cấp thông tin này có thể thông qua các phương tiện truyền thông như hệ thống radio, tivi, internet, cung cấp trước khi họ rời nhà hoặc nơi làm việc nhằm giúp họ lựa chọn thời gian khởi hành, chọn tuyến đường, loại phương tiện hợp lý
