Với tốc độ phát triển của một Thủ đô ngàn năm tuổi, Hà Nội đang là thành phố thu hút đầu tư lớn, cùng với đó là đòi hỏi gắt gao về chất lượng lao động, đặc biệt là lao động trình độ cao. Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, 60% lao động của Hà Nội vẫn chưa qua đào tạo, tình trạng thiếu nguồn lao động chất lượng cao, có ngoại ngữ để đáp ứng yêu cầu của các đối tác nước ngoài đang là bài toán đặt ra trong Chương trình giải quyết việc làm thành phố giai đoạn 2011-2015.
Theo đánh giá của Sở LĐ-TB&XH Hà Nội, dân số và lao động của Hà Nội sau khi sáp nhập tuy lớn (dân số trên 6,4 triệu người, số người trong độ tuổi lao động là 4,3 triệu) song sự mất cân đối giữa cung - cầu lao động khá rõ nét. Bên cạnh đó, tốc độ dịch chuyển cơ cấu lao động dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp còn chậm. Cơ cấu lao động một số ngành còn bất hợp lý, năng suất lao động trong một số ngành còn thấp như: nông nghiệp, làng nghề…
Qua khảo sát 90 doanh nghiệp (DN) tham gia các phiên giao dịch việc làm gần đây, với nhu cầu tuyển 3.500 lao động (LĐ) nhưng kết quả DN chỉ tuyển được 312 LĐ có nghề và 78 LĐ phổ thông. Sự thiếu hụt nhân lực khiến các DN phải tuyển cả lao động trình độ CĐ, ĐH vào làm ở vị trí lao động phổ thông. DN vừa mất chi phí đào tạo nghề vừa có khả năng mất lao động bất cứ lúc nào. 12 KCN của Hà Nội đi vào hoạt động đang thu hút trên 100.000 lao động nhưng chủ yếu là lao động ở các tỉnh xa về.
Nhiều lao động có trình độ ĐH, CĐ nhưng chất lượng chưa đồng đều. (Ảnh minh họa).
Dự báo, năm 2011 số người trong độ tuổi lao động của Hà Nội khoảng 4,338 triệu người và đến năm 2015 sẽ là 4,667 triệu người. Như vậy, bình quân tăng hằng năm khoảng 90.000 người, với mức tăng như vậy, mỗi năm thành phố có khoảng 180.000 - 200.000 lao động chưa có việc làm. Đồng thời, cầu lao động hằng năm dao động khoảng 175.000 - 280.000 người.
Có thể thấy trong vòng 5 năm tới, áp lực việc làm của TP Hà Nội là rất lớn. Trước tình hình đó, mới đây UBND TP Hà Nội đã phê duyệt Chương trình giải quyết việc làm giai đoạn 2011-2015. Mục tiêu của chương trình là ưu tiên đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng suất lao động, chất lượng việc làm và giá trị lao động, đảm bảo phát triển thị trường khách quan, lành mạnh, ổn định, tạo ra nhiều việc làm, khuyến khích các hình thức tạo việc làm tại chỗ, đẩy mạnh xuất khẩu lao động. Đồng thời mở rộng quy mô, chất lượng đào tạo nghề đảm bảo hợp lý về cơ cấu, ngành nghề và phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động; chuyển đổi cơ cấu lao động phù hợp và đáp ứng dịch chuyển cơ cấu kinh tế.
Đặc biệt, thành phố sẽ chú trọng phát triển mạnh quan hệ kinh tế với nước ngoài bằng nhiều hình thức để tạo nguồn xuất khẩu lao động tại chỗ, tăng đầu tư khai thác, mở rộng xuất khẩu lao động sang các khu vực, thị trường truyền thống phù hợp với đặc điểm lao động Hà Nội như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Phần Lan... và một số thị trường mới tiềm năng.
Tại cuộc họp thông qua chương trình giải quyết việc làm Hà Nội giai đoạn 2011-2015 mới đây, ông Đào Văn Bình, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã nhận định: Một trong những nguyên nhân dẫn tới thị trường lao động của thành phố mang tính tự phát, thiếu ổn định trong thời gian qua là do chưa có sự điều tiết quản lý của Nhà nước và thành phố.
Thời gian tới, hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chế độ, chính sách đối với người lao động cũng được đẩy mạnh. Nhất là việc quản lý Nhà nước về tiền lương, tiền công trên thị trường lao động nhằm thúc đẩy thị trường lao động, hình thành giá cả thị trường sức lao động, đồng thời điều tiết giám sát tiền lương, tiền công để hạn chế các cuộc đình công tự phát. Công đoàn và các tổ chức đoàn thể cần có vai trò quan trọng trong việc điều tiết thị trường lao động và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người lao động...
