Chính sách hỗ trợ chuyển đổi gắn với an sinh xã hội
Với 118/119 phiếu tán thành, HĐND TP Hà Nội khoá XVII vừa thông qua Nghị quyết Quy định chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hoá thạch sang sử dụng năng lượng sạch và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng trên địa bàn TP.
Trước khi HĐND TP biểu quyết thông qua, Phó Chủ tịch thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn đã báo cáo giải trình nhiều nội dung thuộc nhóm lĩnh vực Văn hóa - Xã hội. Nội dung được quan tâm đặc biệt liên quan tới việc hỗ trợ chuyển đổi xe xăng sang xe điện.
Theo UBND TP Hà Nội, khi tổ chức nghiên cứu, soạn thảo Nghị quyết về chính sách hỗ trợ chuyển đổi cần hướng tới các đối tượng, tổ chức, cá nhân chịu tác động ảnh hưởng lớn, trong đó đặc biệt là các đối tượng yếu thế, gắn với an sinh xã hội cũng như các đối tượng sử dụng phương tiện (xe máy, ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch) gắn với sinh kế hàng ngày.
Vì vậy, trong dự thảo Nghị quyết lần này, đối tượng, phạm vi được hưởng chính sách hỗ trợ cũng như các chính sách hỗ trợ đa dạng (người nghèo, cận nghèo, xe công nghệ, người dân cư trú, doanh nghiệp kinh doanh vận tải…).
Tuy nhiên, sau khi tiếp thu các ý kiến của các cơ quan đơn vị liên quan, ý kiến thẩm tra của Ban Đô thị HĐND TP cho thấy, việc có nhiều đối tượng được hưởng chính sách sẽ tác động ảnh hưởng lớn đến khả năng cân đối nguồn lực của thành phố, tiềm ẩn nguy cơ khó kiểm soát cũng như công bằng cho các đối tượng người dân và cần được xem xét, đánh giá kỹ lưỡng, thận trọng.
Từ thực tế nêu trên, tiếp thu các ý kiến và để đảm bảo việc triển khai Nghị quyết này được đồng bộ với Nghị quyết thông qua Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, trước mắt chính sách hỗ trợ của Nghị quyết thu gọn lại các đối tượng hưởng chính sách (ưu tiên hỗ trợ cho cá nhân thuộc hộ nghèo) và kết hợp với một số chính sách hỗ trợ khác cho doanh nghiệp vận tải cũng như chính sách khuyến khích sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng đã được thống nhất.
Trong thời gian tiếp theo, UBND TP tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, tính toán các phương án, chính sách hỗ trợ đảm bảo khả thi, công bằng xã hội và phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực để tiếp tục trình HĐND TP Nghị quyết bổ sung các chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp.
Theo đó, tại Nghị quyết này quy định chính sách ưu đãi hỗ trợ vốn vay cho đơn vị, tổ chức khi chuyển đổi phương tiện giao thông xanh: Hỗ trợ vay vốn từ Quỹ Đầu tư phát triển TP Hà Nội. Chính sách ưu đãi hỗ trợ lãi suất vay vốn cho đơn vị, tổ chức khi chuyển đổi phương tiện giao thông xanh sẽ hỗ trợ 30% lãi suất vay vốn của hợp đồng tín dụng tại các ngân hàng thương mại; hỗ trợ trực tiếp bằng tiền đối với cá nhân thuộc hộ nghèo trên địa bàn thành phố khi chuyển đổi phương tiện giao thông xanh.
Mức hỗ trợ bằng 100% giá trị phương tiện chuyển đổi xanh nhưng không quá 20 triệu đồng. Bên cạnh đó, miễn tiền vé sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt (không bao gồm xe buýt phục vụ kinh doanh du lịch) cho người di chuyển trong Vành đai 1 kể từ ngày 1/1/2027 đến hết ngày 31/12/2027;
Miễn tiền vé đến hết ngày 31/12/2030 cho người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt (không bao gồm xe buýt phục vụ kinh doanh du lịch) hoặc đường sắt đô thị trên toàn địa bàn thành phố trong các dịp lễ, Tết, các sự kiện chính trị xã hội đặc biệt của đất nước và của TP Hà Nội.
Hà Nội có thể phát sinh 10.000 hộ nghèo
Trước đó, trong phiên thảo luận tổ, có ý kiến đại biểu yêu cầu cung cấp số liệu thực tế số hộ nghèo đang sở hữu xe cũ thuộc đối tượng chính sách và tổng dự toán ngân sách đến năm 2027 là bao nhiêu.
Các đại biểu cũng đặt câu hỏi “dù được hỗ trợ 20 triệu đồng, người nghèo lấy đâu ra nguồn tiền đối ứng để mua xe mới? Cần làm rõ phương án lồng ghép (tín dụng, hãng xe hỗ trợ giá) để chính sách đi vào thực tế? Một số ý kiến cũng đặt ra vấn đề, hiện nay, Hà Nội gần như không còn hộ nghèo, đề nghị cần đánh giá kỹ lại đối tượng này.
Về vấn đề này, ông Dương Đức Tuấn cho hay, theo quyết định số 740 ngày 13/2/2026, trên địa bàn Thành phố không còn hộ nghèo và còn 7.565 hộ cận nghèo. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, dự kiến trong năm 2026 sẽ điều chỉnh chuẩn nghèo đa chiều và có thể phát sinh khoảng 10.000 hộ nghèo (trong đó 7.565 hộ cận nghèo theo Quyết định số 740 có thể chuyển thành hộ nghèo theo chuẩn mới).
Để bảo đảm tính ổn định, hiệu lực và hiệu quả của nghị quyết, tránh phải sửa đổi, bổ sung khi phát sinh hộ nghèo, cơ quan soạn thảo đã quy định chính sách hỗ trợ đối với nhóm này. Với giả định 70% số hộ nghèo thực hiện chuyển đổi phương tiện trong năm 2027 và mức hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng, kinh phí dự kiến khoảng 140 tỷ đồng.
Ông Tuấn thông tin, thành phố hiện nay không còn hộ nghèo. Nhưng với chuẩn nghèo đa chiều có thể có những hộ chưa nghèo sẽ rơi xuống nghèo, hoặc hộ cận nghèo chuyển hóa. Về khả năng bố trí phần kinh phí đối ứng, UBND TP Hà Nội cho hay, trong quá trình xây dựng chính sách, cơ quan soạn thảo đã khảo sát giá xe máy điện trên thị trường. Với khoảng 20 triệu đồng, người dân có thể lựa chọn một số mẫu xe máy điện phổ thông, đáp ứng nhu cầu đi lại cơ bản và bảo đảm chất lượng sử dụng.
Mức hỗ trợ tối đa 20 triệu đồng được xác định nhằm tạo điều kiện để hộ nghèo chuyển đổi phương tiện mà không phải bố trí thêm kinh phí, đồng thời phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của Thành phố và bảo đảm công bằng trong thực hiện chính sách.
