Theo thống kê của Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội, hiện trên địa bàn thành phố có khoảng 4.000 đại lý Internet. Các đại lý công cộng này là yếu tố góp phần quan trọng đưa Internet tới cộng đồng. Tuy nhiên, thời gian qua, do việc quản lý còn lỏng lẻo nên đây cũng là địa bàn nảy sinh một số tiêu cực liên quan đến tội phạm mạng như đánh cắp mật khẩu, tài khoản truy cập, sử dụng Internet để tiến hành buôn bán ma tuý, mại dâm và các hành vi vi phạm trật tự xã hội. Để từng bước hạn chế tình trạng này, UBND TP Hà Nội vừa ban hành quy chế nhằm siết chặt quản lý các đại lý Internet.
Có đến 90% đại lý Internet vi phạm quy định
Theo ông Nguyễn Tiến Sỹ, Trưởng phòng Bưu chính-Viễn thông, Sở TT&TT Hà Nội, số lượng đại lý kinh doanh dịch vụ Internet của Hà Nội và TP HCM hiện chiếm 34% trong tổng số đại lý trên cả nước.
Theo số liệu khảo sát tại Hà Nội, hiện trên địa bàn thành phố có khoảng 4.000 đại lý Internet. Số lượng các đại lý Internet đã tăng nhanh theo thời gian, tuy nhiên tốc độ tăng trưởng lại không đồng nghĩa với việc các đại lý thực hiện nghiêm chỉnh và đầy đủ các quy định của Nhà nước về Internet.
Các dạng vi phạm chủ yếu là không có đăng ký kinh doanh; không có hợp đồng đại lý; kinh doanh quá giờ quy định; không có sổ theo dõi khách hàng sử dụng dịch vụ; không cài đặt phần mềm ngăn chặn, để khách hàng tự động truy cập vào các trang web có nội dung phản động, đồi trụy, lưu phim ảnh có nội dung đồi trụy trong ổ cứng. Nếu thanh tra nghiêm ngặt theo tất cả những quy định hiện hành, thì tỷ lệ vi phạm tại các đại lý kinh doanh Internet có thể lên tới trên 90%.
Ghi nhận từ thực tế cũng cho thấy, hầu hết các quy định về quản lý đại lý Internet như yêu cầu người truy cập xuất trình CMND khi sử dụng dịch vụ, phải đóng cửa sau 24 giờ, trẻ em dưới 14 tuổi muốn truy cập Internet phải có người bảo hộ đều không được các đại lý thực hiện nghiêm túc.
Việc buông lỏng quản lý diễn ra trong một thời gian dài đã dẫn đến những hậu quả đau lòng. Đó là tình trạng rất nhiều học sinh trốn học, nói dối bố mẹ, thậm chí lấy trộm tiền để vào các đại lý Internet chơi game online và chát. Đồng thời, các quán net công cộng cũng đã trở thành nơi tụ tập của số thanh - thiếu niên lêu lổng để xem phim ảnh, truyện có nội dung đồi trụy, bạo lực. Từ đó dẫn đến bỏ nhà để tụ tập chơi bời, đánh nhau gây mất trật tự công cộng.
Đã có không ít trường hợp chơi lỳ trong quán net nhiều ngày, không có tiền thanh toán sẵn sàng đăng tải để xin được "cứu net" dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Trong đó, riêng tại địa bàn quận Hoàn Kiếm, năm 2009, Công an quận đã phối hợp với các cơ quan chức năng tiến hành lập án trinh sát, bắt và khởi tố 4 vụ về hành vi lợi dụng mạng Internet để phát tán, tuyên truyền văn hoá phẩm có nội dung đồi trụy.
Khi cơ quan chức năng tiến hành kiểm tra, nhiều đại lý Internet đã "đối phó" bằng cách tắt đèn, đóng cửa "nhốt khách" bên trong hoặc cài đặt các phần mềm tự xóa nội dung khách hàng đã truy cập.
Hầu hết các điểm truy cập Internet công cộng hiện nay đều vi phạm quy định về quản lý mạng.
Sẽ cài đặt phần mềm để giám sát người dùng và chủ đại lý Internet
Theo ông Phạm Quốc Bản, Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội, điểm nổi bật của Quy định 15/2010/QĐ-UBND về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ tại các đại lý Internet do UBND thành phố Hà Nội vừa mới ban hành là giao trách nhiệm quản lý các đại lý Internet cho các quận, huyện.
Cụ thể, Phòng Văn hóa Thông tin ở đó phải quản lý đại lý Internet trên địa bàn. Đây có thể xem là một bước đột phá về mặt quản lý hành chính bởi từ trước đến nay, do không quy định, phân công trách nhiệm cụ thể nên gần như công việc này dường như "khoán trắng" cho lực lượng Công an.
Song song với biện pháp quản lý hành chính, UBND thành phố còn giao cho Sở Thông tin và Truyền thông quản lý bằng giải pháp công nghệ. Theo đó, tại các đại lý Internet, cơ quan chức năng sẽ cài đặt hệ thống phần mềm giám sát. Toàn bộ dàn máy tính ở đó sẽ kết nối với máy chủ đặt ở quận, huyện và qua đó, sẽ theo dõi hoạt động của người dùng, cũng như chủ quán nét để xem họ có tuân theo quy định của pháp luật hay không. Thông qua theo dõi trên máy chủ, có thể nhắc nhở chủ tiệm cần có ý thức trao đổi với khách hàng nếu họ vào website xấu. Đồng thời, ghi lại các bằng chứng để xử phạt những cơ sở hay cá nhân phạm luật.
Trong trường hợp phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng sẽ áp dụng Nghị định 28 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin điện tử trên Internet với mức phạt hành chính tối đa lên tới 70 triệu đồng.
Cũng theo ông Phạm Quốc Bản, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội vừa tiến hành tập huấn triển khai cài đặt phần mềm quản lý đại lý Internet trên địa bàn quận Hoàn Kiếm. Trước mắt, 54 đại lý Internet của 3 phường trên địa bàn quận Hoàn Kiếm sẽ được cài đặt thí điểm phần mềm này, sau đó sẽ tiến hành nhân rộng ra tất cả các cửa hàng Internet trên toàn quận và toàn thành phố.
Dự kiến, quá trình hoàn thiện và thử nghiệm sẽ hết năm 2010. Sang năm 2011, toàn bộ đại lý Internet trên địa bàn Hà Nội sẽ được sử dụng phần mềm quản lý này. "Khi tiến hành xây dựng hệ thống này, chúng tôi cũng có tham khảo quy định quản lý Internet ở rất nhiều nước như Đức, Pháp, Nhật, Trung Quốc. Ở đó, họ cũng có những điều luật tương tự và kiểm soát rất chặt chẽ hành vi của người dùng tại đại lý Internet. Tôi tin, cách ứng dụng công nghệ vào quản lý sẽ đưa Quy định 15/2010/QĐ-UBND không rơi vào tình trạng "đầu voi, đuôi chuột" như những lần trước đây" - ông Phạm Quốc Bản khẳng định
