Gỡ điểm nghẽn để phát triển ngành logistics

Về hạ tầng giao thông, TP Hồ Chí Minh có thế mạnh về vị trí địa lý khi nằm giữa các trục giao thông Bắc - Nam, Đông - Tây nên trở thành trung tâm lưu chuyển hàng hóa trong nước và xuất nhập khẩu (XNK) cho khu vực các tỉnh phía Nam. Tuy nhiên hiện nay, hệ thống đường giao thông chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của Thành phố, đặc biệt là các tuyến đường vành đai kết nối Thành phố với các tỉnh Đông - Tây Nam bộ triển khai còn chậm. Do đó, giao thương hàng hóa 2 chiều giữa TP Hồ Chí Minh với các tỉnh còn chưa tương xứng với tiềm năng.

Về việc phát triển các trung tâm logistics, hiện chỉ mới có Trung tâm logistics Khu Công nghệ Cao (6ha) đang trong giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư để triển khai xây dựng. Các trung tâm logistics còn lại chủ yếu ở giai đoạn lập quy hoạch phân khu (1/2000). Trong khi đó, các dự án “tương tự trung tâm logistics” như kho lạnh ở Khu công nghiệp Vĩnh Lộc, kho thương mại điện tử ở Củ Chi… đang được các doanh nghiệp (DN) triển khai xây dựng.

Về phát triển nguồn nhân lực, TP Hồ Chí Minh có số lượng các trường đào tạo từ bậc trung cấp, cao đẳng, đến đại học, sau đại học cao nhất cả nước và là nơi tập trung đến 54% tổng số DN cung cấp dịch vụ logistics chuyên nghiệp của cả nước.  Vì vậy, TP Hồ Chí Minh là môi trường hành nghề logistics lớn nhất cung cấp nhân lực logistics cho nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Trên cơ sở đó, Thành phố xác định phải trở thành trung tâm đào tạo, cung cấp nhân lực logistics cho khu vực phía Nam và cả nước. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hiện nay mối liên kết giữa hệ thống các trường đào tạo với các DN logsitics còn chưa chặt chẽ, thiếu sự tương tác, kết nối để nắm bắt nhu cầu từ đào tạo đến đầu ra. Mặt khác, chất lượng nguồn nhân lực logistics cũng chưa tương xứng với tiềm năng phát triển của Thành phố, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng đáp ứng nhu cầu số hóa của ngành logistics.

Để giải quyết những tồn tại trên và mục tiêu phải phát triển logistics trở thành một ngành dịch vụ mũi nhọn, TP Hồ Chí Minh đã có “Đề án phát triển ngành logistics TP Hồ Chí Minh đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” với các mục tiêu: Phát triển kết cấu hạ tầng thông qua việc hình thành 7 Trung tâm logistics, ứng dụng công nghệ thông tin phát triển nguồn nhân lực, xúc tiến sử dụng dịch vụ logistics, hợp tác liên kết vùng và hoàn thiện các cơ chế chính sách phát triển ngành logistics với mục tiêu tốc độ tăng trưởng doanh thu dịch vụ logistics của DN đạt 15% vào năm 2025 và đạt 20% vào năm 2030, tỷ trọng đóng góp của logistics vào GRDP Thành phố đến năm 2025 đạt 10% và đến năm 2030 đạt 12%, góp phần kéo giảm chi phí logistics cả nước so với GDP quốc gia đến năm 2025 còn khoảng 10 - 15%.

Theo ông Bùi Hòa An - Phó Giám đốc Sở GTVT TP Hồ Chí Minh, để đầu tư phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông từ nay đến năm 2030, TP Hồ Chí Minh cần nguồn vốn hơn 970.000 tỷ đồng. Do vậy, trước mắt Thành phố tập trung, ưu tiên triển khai các dự án như Vành đai 2, 3 và 4, đường cao tốc TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài, nút giao An Phú, quốc lộ 50, đường nối Trần Quốc Hoàn - Cộng Hòa, tuyến đường sắt đô thị số 1, số 2. Tập trung triển khai dự án các cảng tại Khu công nghệ cao (6ha), Củ Chi (15ha), Phú Định giai đoạn 2 (60ha) và KCN Cát Lái...

Ở góc độ DN, ông Huỳnh Văn Cường - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Cảng Sài Gòn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Logistics TP Hồ Chí Minh cho rằng: Trong phát triển giao thông của Thành phố chưa đáp ứng kịp nhu cầu phát triển của hàng hóa, ùn tắc giao thông xảy ra liên tục ngày càng lớn, ảnh hưởng đến chi phí logistcics, ảnh hưởng khả năng cạnh tranh của các DN. Điểm nghẽn trong hạ tầng, về chuyển đổi số và phát triển công nghệ trong các DN logistics Việt Nam còn hạn chế do chi phí đầu tư khá lớn và thiếu kinh nghiệm trong lĩnh vực này.

“Trong giai đoạn 2021-2030, việc sớm triển khai xây dựng các cảng container của cảng biển TP Hồ Chí Minh là cần thiết, đặc biệt là xây dựng cảng biển nước sâu có chức năng trung chuyển container quốc tế, hoàn thiện hạ tầng đường bộ, đường thủy nội địa và từng bước phát triển đường sắt, để đáp ứng nhu cầu XNK hàng hóa, góp phần cắt giảm chi phí logistics hiện tại và trong tương lai”, ông Cường nói.

Liên quan đến nguồn nhân lực ngành logistics, ông Lê Huỳnh Minh Tú - Phó Giám đốc Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh cho biết, riêng TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2021-2025 cần 63.000 lao động logistic/năm, trong đó cần hơn 8.400 lao động logistics chuyên nghiệp.

Vậy, để đáp ứng nhu cầu nhân lực cho ngành logistic, TP Hồ Chí Minh xác định việc đẩy nhanh đào tạo ngắn hạn cho DN logistics có quy mô nhỏ và vừa để bổ sung lượng lao động đang thiếu hụt; bên cạnh đó, tập trung đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu để ngang bằng trình độ quốc tế, có thể liên kết với các tỉnh để đào tạo nguồn nhân lực này.