Nhắc đến Bình Định, nhiều người nghĩ ngay tới rượu Bầu Đá. Loại rượu này bán dọc QL1A, vào TP HCM, ra tận Hà Nội. Tuy nhiên, du khách vẫn còn ngại ngần không biết đâu là rượu thật, giả.
Cách TP Quy Nhơn khoảng 10 km, tại ngã ba lối lên Tây Nguyên, tọa lạc tại huyện Tuy Phước, các quầy bán rượu bình dân san sát dọc hai bên đường. Cách đây vài năm, rượu Bầu Đá vào nam ra bắc chỉ đơn giản với những bình nhựa nhưng nay đã có rất nhiều mẫu mã bắt mắt, đựng trong các bình sứ sặc sỡ màu sắc. Thế nhưng, chất lượng thì vẫn còn nhiều bàn cãi.
Chính xác thì rượu Bầu Đá ra đời tại làng Cù Lâm, xã Nhơn Lộc, huyện An Nhơn. Đây là đất vua, nơi từng là kinh thành Chămpa rồi khi Nguyễn Nhạc lên ngôi Hoàng đế đã chọn vùng đất này để dựng cơ đồ. Có nhiều cách lí giải về rượu Bầu Đá, ngon là do người dân nấu rượu từ nước từ bàu đá. Có một lí giải dân gian khác, từ xưa dân trong làng thích uống rượu do bà Đấu nấu nên đọc chệch thành…Bầu Đá để vợ con tránh phát hiện được địa điểm các ông thường lân la.
Ông Nguyễn Vĩnh Hảo - chủ bảo tàng tư nhân về gốm sứ đẩu tiên ở Bình Định - thì nhận xét: “Rượu Bầu Đá uống vào có cái hậu, chứ không hỗn tạp như một số loại khác”. Cứ vào mồng 5 Tết, ông Hảo thường tổ chức hội “chiết tửu” Bầu Đá tại bảo tàng để các tao nhân mặc khách thưởng thức.
Tại làng Cù Lâm hiện nay, có khoảng 40 gia đình nấu loại rượu này. Nhà nấu nhiều thì mỗi ngày cho ra lò 30 lít, nhà ít thì 10 lít. Muốn có rượu ngon, người nấu phải tuân thủ các yêu cầu nghiêm ngặt về nguồn nước, gạo, men, dụng cụ nấu cộng với kinh nghiệm gia truyền. Một người nấu rượu nhiều đời cho rằng, kế thừa truyền thống của ông cha, dân Cù Lâm nấu rượu Bầu Đá để uống, để chia sẻ với những người cùng sở thích chứ không chạy theo lợi nhuận.
Theo một số gia đình nấu rượu tại làng thì một lít rượu Bầu Đá xịn phải bán với giá 18 nghìn đồng một lít thì mới có lời. Tuy nhiên, do cách sản xuất chạy theo lợi nhuận, pha nhiều cồn nên một số lò thủ công đã phá giá, bán chỉ trên 10 nghìn đồng một lít. Rượu rẻ tất nhiên chất lượng cũng kém. Những lít rượu “Bầu Đá” pha cồn đang làm giảm uy tín của rượu Bình Định, của người kinh doanh chân chính. Giống như rượu Vokka của Thủ đô, rượu Bầu Đá giả đang làm mất đi những hình ảnh thưởng thức tao nhã khi trước.
Thiết nghĩ, cơ quan chức năng của tỉnh Bình Định cần phải thường xuyên kiểm tra, xử lý các lò nấu rượu lậu, trả lại sự công bằng cho đệ nhất tửu miền Trung. Đó cũng chính là cách tăng thêm vẻ giản dị mà thanh tao của đặc sản đất võ
