10 mẫu rau trái được xét nghiệm mỗi đêm và thực trạng ngộ độc thực phẩm
Công tác kiểm soát về hóa chất, thuốc BVTV trong rau xanh và trái cây, củ quả tại chợ đầu mối như Thủ Đức, Hóc Môn, tại TP HCM, nơi nhập số lượng hàng lớn nhất cung cấp cho thị trường TP thì trong hàng ngàn tấn hàng nhập về mỗi đêm, quy mô phòng xét nghiệm (chủ yếu là làm “Tets kit” - xét nghiệm nhanh tìm định tính) mới thực hiện được khoảng 10 mẫu/tổng số trên 3.000 tấn rau củ nhập về hàng đêm.
Theo một khảo sát (thời gian 1 tháng năm 2012) về độ an toàn của các mẫu rau xanh, chi cục BVTV TP HCM lấy 683 mẫu rau nhưng không phát hiện dư lượng thuốc BVTV. Tại 3 chợ đầu mối như: Thủ Đức, Bình Điền và Hóc Môn trong năm qua cũng thực hiện lấy 5.650 mẫu kết quả phân tích không phát hiện, rồi lấy mẫu rau tại 5.000 hộ dân trồng rau xanh tại TP HCM năm 2013 cũng không tìm thấy “độc chất”. Tuy nhiên, tại các doanh nghiệp SX-KD và đặc biệt là sơ chế kinh doanh rau quả, trong số 50 mẫu rau nhờ cơ quan chức năng phân tích định lượng thuốc BVTV, phát hiện có mẫu chứa dư lượng thuốc Diazinon có trong “cải thìa” có nguồn gốc Tiền Giang vượt ngưỡng cho phép.
Liên quan tới địa phương này, vào cuối tháng 12/2013, một vụ ngộ độc thực phẩm (NĐTP), xảy ra tại Công ty TNHH túi xách SIMONE Việt Nam ( Khu Công nghiệp Tân Hương, xã Tân Hương), Châu Thành, Tiền Giang khiến 60 công nhân phải nhập viện. Cục ATTP ngay sau đó phải có Công văn chỉ đạo UBND tỉnh và các ban, ngành liên quan điều tra căn nguyên vụ NĐTP này từ các món ăn trưa của công nhân.
Cũng trong tháng 12/2013, Cục ATTP cũng có Công văn tới UBND tỉnh Bình Dương chỉ đạo điều tra công bố kết quả vụ NĐTP gây cho 200 công nhân Công ty TNHH Long Huei (KCN Sóng Thần II, thị xã Dĩ An, Bình Dương) phải nhập viện trong tình trạng nôn ói, tiêu chảy, đau bụng…sau bữa ăn trưa.
Điểm lại các vụ NĐTP, cho thấy, ngoài 38% các vụ là NĐTP do vi sinh, độc tố tự nhiên, có 13,1% là do hóa chất và tới gần 25% là không xác định được nguyên nhân NĐTP. Cũng theo một khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, tại những nước đang phát triển như Việt Nam. số ca mắc NĐTP trên thực tế sẽ tăng gấp 200-300 lần so với con số được phát hiện.
“Độc chất” trong rau, trái và vai trò “người gác cổng”
Theo kết quả nghiên cứu của Phân viện Bảo hộ Lao động –TP HCM, riêng với người bị nhiễm độc thuốc BVTV (chưa kể những hóa chất khác chưa phân tích được) với nhiều biểu hiện cấp thường gặp là chóng mặt, khó chịu, đau đầu, ra mồ hôi, buồn nôn, ngứa mẩn đỏ da.
Cũng theo GS-TS Nguyễn Công Khẩn, Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế, vấn đề mới nảy sinh hiện nay trong quản lý ATVSTP là lưu thông thực phẩm. Hiện việc lưu thông với số lượng lớn và đi nhiều nơi, cả xuất khẩu đi nhiều quốc gia, nếu không kiểm soát được là điều nguy hiểm. Đặc biệt ngày càng có nhiều hóa chất hóa học, kích thích tăng trưởng hỗ trợ, chế biến được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau, khó kiểm soát. Trong khi năng lực Labor của ta gặp khó khăn về khả năng, ứng dụng khoa học, nguồn kinh phí... hay nói cách khác còn nhiều hạn chế thuộc về “tính chuyên nghiệp”.
Thực tế cho thấy các loại rau quả nhiễm độc ngày càng đa dạng, khiến người tiêu dùng có cảm giác lo lắng mỗi khi ra chợ mua rau củ quả như hiện nay. Dù nhiều người bán quảng cáo là “Rau vườn”, nhà trồng, không thuốc trừ sâu nhưng người mua vẩn không yên tâm. Ngay cả những loại rau dân dã như rau muống, rau ngót… cũng bị phát hiện chứa chất cấm, gây nguy hại cho sức khỏe người dùng.
Trong năm 2013, Cục Bảo vệ thực vật cũng công bố 2 mẫu rau mướp đắng và rau ngót tiêu thụ tại 7 chợ đầu mối ở Hà Nội và TP HCM có chứa dư lượng thuốc BVTV vượt mức cho phép.
Bà Nguyễn Thanh Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH quản lý và kinh doanh chợ đầu mối nông sản thực phẩm Thủ Đức thừa nhận, việc kiểm soát an toàn trên rau, trái còn quá đơn giản. Một phòng xét nghiệm nhỏ, làm định tính nhanh trong khi việc cần phải làm là kiểm soát hóa chất trên rau trái khoảng 3.000 tấn về hàng đêm thì có thể nói là khối lượng việc quá khổng lồ.
Tại chợ đầu mối Hóc Môn, trong cả năm 2013, số lượng mẫu rau củ quả bị phát hiện tồn dư chất cấm cũng chỉ khoảng 10 mẫu trên tổng số trên 1.000 mẫu kiểm tra. Theo khẳng định của Ban quản lý chợ này, rau trái mua tại chợ đầu mối khá đảm bảo an toàn, nhưng khi đem về phân phối tại các chợ lẻ thì không thể kiểm soát. Người bán lo ngại hàng hóa dễ bị hư dưới thời tiết nắng nóng, có thể sử dụng các loại chất cấm để bảo vệ rau củ quả tươi ngon thì không thể nắm được.
Năm 2013, theo báo cáo của Bộ NN-PTNT tỉ lệ mẫu rau xanh của ta còn dư lượng thuốc BVTV cũng chưa thể kiểm soát do quá trình nuôi trồng nhỏ lẻ, hóa chất khó bảo quản. Trong khi Bộ Y tế chỉ bảo quản chịu trách nhiệm ở giai đoạn mà sản phẩm chuẩn bị đưa lên miệng người tiêu dùng, còn để đảm bảo rau, trái an toàn tới người dân lại nằm ở một chuỗi các công đoạn từ khi chọn giống, trồng, chăm sóc tới khi thu hoạch, bảo quản, phân phối. Nhưng việc quản lý về thuốc trừ sâu, phân bón, thuốc BVTV thì lại thuộc về Bộ NN-PTNT. Với thực trạng giám sát độc chất trong rau xanh, củ, quả, trái cây như ghi nhận thực tế, rõ ràng cơ chế quản lý chưa bảo vệ được NTD. Với số người bị NĐTP hàng năm, nhất là NĐTP tập thể cho thấy không loại trừ khả năng rau quả nhiễm độc vẫn “lọt cửa” nơi gác cổng mà tới tay NTD
